Khi “nhân sự” mới của bạn là một AI
Bạn từng là một Project Manager (PM) cừ khôi, quen thuộc với những deadline gấp gáp, những biểu đồ Gantt chi chít, và các buổi họp team sôi nổi. Bạn tự tin với khả năng dẫn dắt và điều phối của mình. Rồi một ngày, “thành viên” mới nhất trong nhóm không phải là một con người bằng xương bằng thịt, mà là một AI. Bạn sẽ “quản lý” thế nào?
Đây không còn là một viễn cảnh xa vời. Sự bùng nổ của AI đã trở thành thực tại mới trong môi trường làm việc, đặc biệt với các nhà lãnh đạo trẻ. Thế nhưng, đây không chỉ là một thách thức về công nghệ. Đối với cộng đồng Coach chúng ta, đây là một bài toán sâu sắc về lãnh đạo, tư duy và phát triển con người. Bài viết này sẽ là một “bản đồ” thực chiến, giúp các Coach trẻ không chỉ tự nâng cấp bản thân mà còn có thêm công cụ mạnh mẽ để đồng hành cùng khách hàng là các nhà quản lý trong kỷ nguyên số.
Dịch chuyển Tư duy: Từ ‘Quản lý Công việc’ sang ‘Kiến tạo Hệ thống Thông minh’
Bước đầu tiên và cũng là nền tảng nhất, chính là thay đổi cách chúng ta nhìn nhận vai trò của một nhà lãnh đạo.
Từ chỉ đạo sang đặt câu hỏi (The Art of Prompting)
Kỹ năng giao việc truyền thống “Em hãy làm X, Y, Z” giờ đây chuyển thành nghệ thuật đặt câu hỏi (prompting) cho AI. Một nhà lãnh đạo giỏi không chỉ ra lệnh, mà còn biết cách cung cấp ngữ cảnh, xác định mục tiêu và đặt ra các ràng buộc để AI trở thành một trợ thủ đắc lực, chứ không phải một cỗ máy trả lời chung chung.
Ví dụ, thay vì nói: “AI, viết cho tôi một bài đăng trên mạng xã hội,” một người lãnh đạo tư duy mới sẽ hỏi: “Hãy đóng vai một chuyên gia marketing cho Gen Z. Viết một bài đăng trên Instagram với giọng văn hài hước, dí dỏm để quảng bá sản phẩm A, tập trung vào lợi ích B, và kết thúc bằng một câu hỏi kêu gọi tương tác.”
Ứng dụng cho Coach: Đây chính là lúc bạn hướng dẫn client thực hành kỹ thuật đặt câu hỏi quyền năng (powerful questions) – một kỹ năng cốt lõi trong coaching. Hãy giúp họ áp dụng nguyên tắc này từ việc coaching con người sang “coaching” AI, để khai thác tối đa tiềm năng của công nghệ.
Từ kiểm soát tiểu tiết sang xây dựng quy trình (Process over Micromanagement)
Cơn ác mộng của mọi nhân viên là một người sếp vi quản (micromanage). Với AI, việc này càng trở nên vô nghĩa. Thay vì giám sát từng tác vụ nhỏ, người quản lý hiệu quả sẽ tập trung vào việc thiết kế, thử nghiệm và tối ưu hóa các luồng công việc (workflows) thông minh, nơi con người và AI phối hợp nhịp nhàng. Mục tiêu là tạo ra một cỗ máy vận hành trơn tru mà không cần can thiệp liên tục.
Ứng dụng cho Coach: Hãy ngồi lại cùng client và vẽ ra các quy trình mới của họ. Đặt những câu hỏi như: “Trong quy trình này, đâu là điểm chạm cần sự sáng tạo và kết nối của con người? Đâu là khâu lặp đi lặp lại mà AI có thể đảm nhận để giải phóng thời gian cho team?” Việc này giúp client có cái nhìn tổng thể và trở thành một kiến trúc sư hệ thống, thay vì một người giám sát công việc.
Từ né tránh sai lầm sang văn hóa thử nghiệm (Embracing Experimentation)
Làm việc với AI là một hành trình học hỏi không ngừng. Sẽ có lúc AI đưa ra kết quả sai, hiểu nhầm ý, hoặc hoạt động không như mong đợi. Một người lãnh đạo mang tư duy cũ sẽ bực bội và loại bỏ nó. Nhưng một người lãnh đạo của tương lai sẽ xem đó là cơ hội. Họ tiên phong xây dựng một môi trường an toàn, nơi cả team có thể thoải mái thử nghiệm, chấp nhận sai sót như một phần của quá trình và cùng nhau tìm cách cải tiến.
Ứng dụng cho Coach: Vai trò của bạn là giúp client xây dựng sự an toàn tâm lý (psychological safety) trong đội nhóm. Khơi gợi cho họ thấy rằng mỗi “lỗi” của AI là một dữ liệu quý giá để tinh chỉnh câu lệnh, tối ưu quy trình. Đây là yếu tố sống còn để bất kỳ sự đổi mới nào có thể nảy mầm.
Nâng cấp Kỹ năng: Khi Lãnh đạo Cảm xúc (EQ) gặp Gỡ Trí tuệ Công nghệ (TQ)
Công nghệ thay đổi, nhưng con người vẫn luôn là trung tâm. Kỹ năng của nhà lãnh đạo cần được “lai tạo” để vừa sắc bén về công nghệ, vừa sâu sắc về con người.
Lãnh đạo phục vụ 2.0 – Tập trung vào thế mạnh độc nhất của con người
Khi AI dần đảm nhận các công việc có tính lặp lại và phân tích dữ liệu, giá trị của con người được nâng lên ở những khía cạnh mà máy móc không thể thay thế: tư duy phản biện, sáng tạo đột phá, kết nối cảm xúc và ra quyết định chiến lược dựa trên trực giác. Nhiệm vụ của người lãnh đạo lúc này không phải là quản lý công việc, mà là khơi dậy và phát triển những tiềm năng độc nhất đó trong mỗi thành viên.
Ứng dụng cho Coach: Đây chính là “sân khấu” tuyệt vời nhất của coaching! Hãy giúp client của bạn chuyển vai từ một người quản lý thành một người coach thực thụ cho đội nhóm của họ. Giúp họ biết cách lắng nghe sâu, đặt những câu hỏi khai mở, và tạo không gian để mỗi cá nhân được tỏa sáng với thế mạnh riêng của mình.
Xây dựng ‘Niềm tin Thuật toán’ (Algorithmic Trust)
Làm thế nào để team của bạn tin tưởng và sẵn lòng hợp tác với một “đồng nghiệp” AI, thay vì xem nó là một mối đe dọa? Người lãnh đạo phải là cầu nối. Họ cần minh bạch về khả năng và cả những giới hạn của AI, giải thích rõ ràng nó sẽ hỗ trợ công việc ra sao, đồng thời thiết lập các quy tắc đạo đức trong việc sử dụng công nghệ để đảm bảo sự công bằng và an toàn.
Ứng dụng cho Coach: Hỗ trợ client xây dựng kỹ năng giao tiếp và truyền thông thay đổi. Cùng họ chuẩn bị cho những cuộc đối thoại khó khăn, giải quyết những lo lắng và sự kháng cự ngầm trong đội ngũ. Giúp họ biến câu chuyện về AI từ “thay thế” thành “hỗ trợ và nâng cấp”.
Nhà Lãnh đạo hay Người Coach – Bạn chọn là ai trong kỷ nguyên AI?
Cuối cùng, việc chuyển đổi từ quản lý dự án sang “quản lý” AI không phải là một cuộc cách mạng về công cụ, mà là một cuộc tiến hóa sâu sắc về tư duy lãnh đạo. Đó là hành trình đi từ kiểm soát sang kiến tạo, từ giao việc sang đặt câu hỏi, và quan trọng nhất, là tập trung sâu sắc hơn bao giờ hết vào giá trị độc bản của con người.
Trong thời đại mới, một nhà lãnh đạo xuất sắc nhất chính là một người Coach vĩ đại nhất. Những kỹ năng lắng nghe, thấu cảm, đặt câu hỏi khai mở và tin tưởng vào tiềm năng của người khác chưa bao giờ trở nên quan trọng và cần thiết đến thế.
Đây là cơ hội vàng cho cộng đồng Coach chúng ta.
Với bản thân bạn: Ngay sau khi đọc bài viết này, đâu là tư duy hoặc kỹ năng đầu tiên bạn sẽ áp dụng để nâng cấp công việc coaching của mình?
Với cộng đồng CoachLink: Hãy chia sẻ một thách thức lớn nhất bạn gặp phải khi tư vấn cho các nhà lãnh đạo về việc tích hợp AI vào đội nhóm trong phần bình luận bên dưới. Cùng nhau, chúng ta sẽ học hỏi, chia sẻ và xây dựng một cộng đồng Coach trẻ tiên phong, vững mạnh!
