Khi khách hàng nói “Em cũng không biết nữa…”
Chắc hẳn bạn, một Life Coach trẻ đầy nhiệt huyết, đã không ít lần rơi vào khoảng lặng này. Một phiên coach đang trôi chảy, những câu hỏi đầy sức mạnh được đặt ra, và rồi bạn nhận lại một câu trả lời bối rối: “Em cũng không biết nữa chị ạ…”. Khoảnh khắc đó, không gian như đặc lại. Cả bạn và khách hàng đều cảm thấy một sự bế tắc vô hình.
Nhưng đừng vội nản lòng. Đây không phải là dấu hiệu của một phiên coach thất bại. Ngược lại, đây chính là cánh cửa hé mở đến một vùng đất quan trọng nhất: Tự nhận thức (Self-Awareness).
Tự nhận thức không phải là một khái niệm triết học cao siêu. Nó đơn giản là khả năng khách hàng có thể gọi tên được suy nghĩ, cảm xúc và mong muốn của chính mình. Đây chính là “viên gạch nền tảng” cho mọi hành trình khai vấn. Bởi lẽ, chúng ta không thể đi đến nơi mình muốn nếu không biết mình đang đứng ở đâu.
Bài viết này sẽ trao cho bạn 3 công cụ thực chiến, đơn giản và hiệu quả để giúp khách hàng nhẹ nhàng “mở khóa” cánh cửa tự nhận thức, biến những câu trả lời “em không biết” thành những khoảnh khắc “à, hóa ra là vậy!”.
Bài tập 1: “Dòng Chảy Ý Thức” – Dọn dẹp tâm trí mỗi sáng
Hãy tưởng tượng tâm trí khách hàng như một căn phòng chứa đầy đồ đạc lộn xộn sau một thời gian dài không được dọn dẹp. “Dòng Chảy Ý Thức” (lấy cảm hứng từ kỹ thuật Morning Pages) chính là hành động mở toang cửa sổ và quét dọn sạch sẽ căn phòng đó mỗi ngày.
Lý do hiệu quả:
Đây là một phương pháp “xả” những suy nghĩ hỗn độn ra giấy một cách an toàn, không phán xét. Với nhiều người, đặc biệt trong văn hóa Á Đông, việc chia sẻ trực tiếp những cảm xúc sâu kín, tiêu cực hay “kỳ quặc” là điều không dễ dàng. Viết xuống giấy cho phép họ đối diện với chính mình một cách riêng tư và trung thực nhất.
Hướng dẫn thực hành cho khách hàng:
- Mỗi sáng, ngay sau khi thức dậy, hãy dành ra 5-10 phút.
- Lấy một cuốn sổ và một cây bút (viết tay sẽ có tác dụng kết nối tốt hơn gõ phím).
- Viết liên tục mọi thứ xuất hiện trong đầu ra giấy. Đó có thể là một giấc mơ còn sót lại, một nỗi lo lắng vu vơ, danh sách việc cần làm, một câu hát, hay thậm chí là “tôi không biết viết gì cả”.
- Quan trọng nhất: Không dừng lại, không phán xét, không sửa lỗi ngữ pháp. Cứ để dòng suy nghĩ tuôn chảy tự do qua ngòi bút.
Câu hỏi gợi mở của Coach trong phiên tiếp theo:
“Khi đọc lại những trang viết của tuần qua, bạn có nhận thấy một chủ đề, một cảm xúc hay một nỗi trăn trở nào lặp đi lặp lại không?”, “Trong những dòng suy nghĩ đó, điều gì khiến bạn ngạc nhiên nhất về chính mình?”
Bài tập 2: “Bánh Xe Cuộc Sống” – Cái nhìn toàn cảnh
Đôi khi, khách hàng tìm đến Coach vì bị mắc kẹt trong một vấn đề duy nhất (ví dụ: công việc) mà không nhận ra rằng nó đang bị ảnh hưởng hoặc ảnh hưởng đến rất nhiều khía cạnh khác. “Bánh Xe Cuộc Sống” (Wheel of Life) là một công cụ trực quan mạnh mẽ, giúp họ lùi lại một bước để có được một “bức tranh tổng thể”.
Lý do hiệu quả:
Thay vì chìm đắm trong một cái cây, công cụ này giúp khách hàng nhìn thấy cả khu rừng cuộc đời họ. Nó biến những cảm giác mơ hồ về “sự mất cân bằng” thành một hình ảnh rõ ràng, dễ đo lường và dễ hành động.
Hướng dẫn thực hành:
Cùng khách hàng vẽ một vòng tròn và chia thành 8 phần bằng nhau, tương ứng với 8 khía cạnh quan trọng. Bạn có thể gợi ý các khía cạnh quen thuộc như:
- Sự nghiệp
- Tài chính
- Sức khỏe (thể chất & tinh thần)
- Gia đình (gia đình lớn, gia đình nhỏ)
- Bạn bè & Mối quan hệ xã hội
- Phát triển bản thân (học hỏi, kỹ năng)
- Giải trí & Sáng tạo
- Môi trường sống (nhà cửa, không gian làm việc)
Sau đó, hãy để khách hàng tự chấm điểm mức độ hài lòng của họ cho từng khía cạnh từ 0 (hoàn toàn không hài lòng) đến 10 (hoàn toàn hài lòng), rồi nối các điểm đó lại. Một “bánh xe” tròn đều, cân đối là lý tưởng, nhưng thực tế nó thường méo mó.
Câu hỏi đào sâu của Coach:
“Nhìn vào bánh xe của mình, bạn cảm thấy thế nào?”, “Điểm mất cân bằng nào đang ảnh hưởng đến bạn nhiều nhất ngay lúc này?”, và câu hỏi quyền năng: “Nếu chỉ cần tăng 1 điểm ở một khía cạnh bất kỳ, mà nó sẽ tạo ra hiệu ứng tích cực lan tỏa đến các khía cạnh khác, bạn sẽ chọn khía cạnh nào?”
Bài tập 3: “Check-in Năng Lượng Cuối Ngày” – Lắng nghe cơ thể và tâm trí
Cuộc sống hiện đại cuốn chúng ta đi mà đôi khi ta quên mất việc lắng nghe chính mình. Bài tập nhỏ này giống như việc kiểm tra pin điện thoại cuối ngày, nhưng là dành cho “viên pin” năng lượng của chính khách hàng.
Lý do hiệu quả:
Đây là một bài tập cực kỳ đơn giản, dễ dàng xây dựng thành thói quen. Chỉ sau một tuần, khách hàng có thể bắt đầu nhận diện được những hoạt động, con người hay suy nghĩ nào đang “sạc” đầy năng lượng cho họ, và điều gì đang âm thầm “xả” cạn năng lượng của họ mỗi ngày.
Hướng dẫn thực hành cho khách hàng:
Mỗi tối trước khi đi ngủ, hãy dành 5 phút để ghi lại câu trả lời cho 3 câu hỏi sau:
- Hôm nay, điều gì/ai đã mang lại (sạc) năng lượng cho tôi?
- Hôm nay, điều gì/ai đã lấy đi (xả) năng lượng của tôi?
- Tôi học được gì về bản thân qua hai trải nghiệm đó?
Cách Coach khai thác trong phiên coach:
“Nhìn lại ghi chép cả tuần, bạn có nhận ra một khuôn mẫu (pattern) nào về nguồn năng lượng của mình không?”, “Điều gì sẽ xảy ra nếu tuần tới chúng ta chủ động tạo ra thêm một khoảnh khắc ‘sạc’ năng lượng mỗi ngày?”, “Làm thế nào chúng ta có thể đặt ra ranh giới hoặc giảm bớt những tác nhân ‘xả’ năng lượng đang lặp lại?”
Trao chìa khóa, không phải đưa ra câu trả lời
Ba công cụ trên – “Dòng Chảy Ý Thức” để thấu hiểu nội tâm, “Bánh Xe Cuộc Sống” để thấy rõ thực tại, và “Check-in Năng Lượng” để hành động mỗi ngày – không phải là phép màu. Chúng là những chiếc chìa khóa đơn giản nhưng đầy sức mạnh.
Vai trò của một người Coach không phải là người giải quyết vấn đề hay đưa ra lời khuyên. Vai trò của chúng ta là người đồng hành, người tin tưởng vào tiềm năng của khách hàng và trao cho họ những công cụ phù hợp để họ tự tìm ra ánh sáng trên con đường của mình. Khi khách hàng tự mình mở được những cánh cửa bên trong, sự chuyển hóa đó mới thực sự sâu sắc và bền vững.
Bạn ấn tượng với bài tập nào nhất? Hãy thử áp dụng ngay với khách hàng của mình trong tuần này và chia sẻ cảm nhận của bạn ở phần bình luận bên dưới nhé. Cùng nhau, chúng ta sẽ xây dựng một cộng đồng Coach chuyên nghiệp, vững mạnh và lan tỏa những giá trị tích cực tại CoachLink
