Lướt newfeed thấy đứa bạn check-in quán cà phê sang chảnh mỗi cuối tuần, đứa khác lại khoe vừa “tậu” được món đồ công nghệ mới toanh bằng tiền tự kiếm, có bao giờ bạn thấy một chút chạnh lòng và tự hỏi: “Làm sao để được như vậy?”. Thời sinh viên, chuyện “cơm áo gạo tiền” đôi khi thật áp lực, nhưng mong muốn được độc lập tài chính, tích lũy kinh nghiệm và khám phá bản thân lại còn lớn hơn.
Nhiều người nghĩ rằng làm thêm hay bắt đầu một “side-hustle” (công việc tay trái) là phải có vốn “khủng”, phải hy sinh toàn bộ thời gian rảnh rỗi. Nhưng mình ở đây để nói với bạn rằng, đó là một lầm tưởng! Side-hustle thực ra là một sân chơi tuyệt vời để bạn thử nghiệm, học hỏi và biến những gì mình có thành giá trị. Và tin vui là, bạn hoàn toàn có thể bắt đầu với chi phí gần như bằng không. Bài viết này sẽ là cuốn cẩm nang A-Z, cầm tay chỉ việc giúp bạn khởi động công việc tay trái đầu tiên của mình một cách nhẹ nhàng nhất.
Vốn 0 đồng? Không sao, bạn đã có “kho báu” của riêng mình!
Trước khi than thở “em không có tiền để kinh doanh”, hãy dừng lại một chút và nhìn vào “vốn liếng” lớn nhất mà bạn đang sở hữu: kỹ năng và thời gian.
Khai thác những gì bạn đã giỏi
Bạn có nhận ra rằng những thứ bạn coi là “bình thường” lại có thể là kỹ năng mà người khác sẵn sàng trả tiền?
- Bạn học chuyên ngành ngoại ngữ, giao tiếp tiếng Anh vanh vách? Hãy nhận các công việc dịch thuật tài liệu, viết content song ngữ, hoặc làm trợ giảng online.
- Bạn là “cây viết” của lớp, luôn được điểm cao môn Văn? Các fanpage, website luôn khát nhân lực viết bài. Cô bạn mình học Báo chí, ban đầu chỉ nhận viết vài bài giới thiệu sản phẩm cho một shop quần áo nhỏ, giờ đã có một portfolio kha khá và nhận job đều tay.
- Bạn khéo tay, thích mày mò làm đồ handmade? Những món đồ nhỏ xinh như móc khóa len, nến thơm, hay trang sức tự làm luôn có một thị trường riêng.
Biến đam mê thành tiền
Đừng bao giờ nghĩ rằng sở thích chỉ để giải trí. Bạn hoàn toàn có thể kiếm tiền từ chính đam mê của mình.
- Thích chơi game? Thay vì chỉ “cày” cho vui, sao không thử làm streamer, bình luận game, hoặc nhận “cày thuê” cho các game thủ khác?
- Mê chụp ảnh và có một chiếc máy ảnh (thậm chí chỉ là điện thoại xịn)? Hãy bắt đầu bằng việc nhận chụp ảnh kỷ yếu cho bạn bè, chụp sản phẩm cho các shop online nhỏ. Giá “sinh viên” nhưng chất lượng ổn là một lợi thế cạnh tranh cực lớn.
Tận dụng các nền tảng miễn phí
Thời đại số cho bạn những công cụ mạnh mẽ mà không tốn một xu. Hãy biến Facebook, TikTok, Instagram từ nơi để “lướt vô tri” thành “cửa hàng” của bạn. Tích cực tham gia các hội nhóm như “Việc làm thêm cho sinh viên”, “Chợ việc làm Content”, hoặc mạnh dạn hơn là tìm hiểu các nền tảng freelance quốc tế như Upwork, Fiverr.
Top 5 ý tưởng side-hustle “vốn 0 đồng” dễ bắt đầu nhất
Nếu bạn vẫn còn bối rối, đây là 5 gợi ý cụ thể mà bạn có thể bắt tay vào làm ngay hôm nay.
1. Gia sư trực tuyến/offline
Đây là công việc “kinh điển” nhưng không bao giờ lỗi thời. Môn học nào bạn tự tin nhất? Toán, Lý, Hóa, Anh, Văn? Hãy bắt đầu dạy kèm cho các em học sinh cấp 1, cấp 2 hoặc luyện thi đại học. Bạn có thể dễ dàng tìm lớp qua các trung tâm gia sư, hoặc chủ động đăng tin trong các hội nhóm phụ huynh trên Facebook, Zalo.
2. Cộng tác viên viết nội dung (Content Creator)
Mọi thương hiệu từ lớn đến nhỏ đều cần nội dung để “kể chuyện” với khách hàng. Nếu bạn có khả năng viết lách, hãy bắt đầu bằng việc xin viết bài (có thể không lương ban đầu) cho các trang cộng đồng bạn yêu thích để xây dựng portfolio. Khi đã có 1-2 bài viết “làm vốn”, việc tìm kiếm khách hàng đầu tiên sẽ dễ dàng hơn rất nhiều.
3. Quản lý các kênh Mạng xã hội
Bạn có để ý chị chủ quán cà phê gần trường hay anh chủ shop thời trang local brand rất bận rộn và không có thời gian chăm sóc fanpage không? Đó chính là cơ hội của bạn! Hãy đề nghị giúp họ quản lý trang, đăng bài đều đặn, trả lời tin nhắn của khách với một mức phí hợp lý. Công việc này không đòi hỏi kỹ năng quá cao siêu, chỉ cần sự chăm chỉ và một chút sáng tạo.
4. Thiết kế đơn giản với Canva
“Em không biết dùng Photoshop!” – Không sao cả! Với Canva, bạn có thể tạo ra những ấn phẩm cực kỳ chuyên nghiệp như poster sự kiện, menu cho quán ăn, ảnh bài đăng Facebook/Instagram… rất nhiều cửa hàng nhỏ đang cần dịch vụ này vì nó nhanh, gọn, và chi phí thấp hơn nhiều so với thuê một designer chuyên nghiệp.
5. Bán lại đồ cũ (Thrift/2hand)
Hãy bắt đầu bằng việc dọn dẹp tủ đồ “khổng lồ” của bạn và gia đình. Những bộ quần áo còn mới nhưng không mặc đến, những món đồ bạn mua trong một phút bốc đồng… hãy chụp ảnh thật đẹp, ủi đồ phẳng phiu và đăng bán trên các nền tảng như Chợ Tốt, các hội nhóm “pass đồ” trên Facebook. Vừa gọn nhà, vừa có thêm một khoản thu nhập bất ngờ đấy!
Làm sao để “khởi nghiệp” mà không “sấp mặt”? Lộ trình 3 bước đơn giản
Ý tưởng đã có, giờ là lúc hành động. Nhưng hãy hành động một cách thông minh.
- Bước 1: Tự đánh giá & Đặt mục tiêu. Hãy thành thật với bản thân. Mỗi tuần bạn có bao nhiêu giờ rảnh rỗi? Bạn muốn kiếm thêm 1 triệu, 2 triệu hay chỉ cần đủ tiền cà phê, trà sữa? Mục tiêu chính của bạn là kinh nghiệm hay thu nhập? Trả lời được những câu hỏi này sẽ giúp bạn lựa chọn công việc phù hợp và không bị “ngợp”.
- Bước 2: Chuẩn bị “vũ khí”. Tạo một portfolio đơn giản. Không cần phải hoành tráng đâu, một file PDF tổng hợp các bài viết bạn từng thực hiện, hoặc một link Google Drive chứa những thiết kế Canva đẹp nhất của bạn là đủ. Soạn sẵn một tin nhắn hoặc bài đăng giới thiệu dịch vụ thật ngắn gọn, chuyên nghiệp.
- Bước 3: “Chào hàng” & Bắt đầu nhỏ. Đừng ngại! Hãy đăng tin trong các hội nhóm, nhắn tin cho bạn bè, người quen để giới thiệu dịch vụ của mình. Hãy nhận những job nhỏ đầu tiên, kể cả với giá “hạt dẻ”. Điều bạn cần lúc này là kinh nghiệm, sự tự tin và những lời feedback tích cực.
Học và làm: Cân bằng thế nào để không “toang”?
Đây có lẽ là nỗi lo lớn nhất của nhiều bạn. Mình đã từng trải qua giai đoạn thi cuối kỳ mà deadline công việc dí sát nút, và đây là vài bài học xương máu:
- Lập kế hoạch là Vua: Hãy dùng Google Calendar hoặc một cuốn sổ tay để lên lịch thật chi tiết. “Block” các khung giờ cố định cho việc học, đi học, sinh hoạt cá nhân. Sau đó, hãy nhìn vào những “ô trống” còn lại để sắp xếp thời gian làm việc. Việc gì ra việc đó.
- Học cách nói “Không”: Khi công việc bắt đầu nhiều lên, bạn sẽ rất dễ bị cuốn theo và ôm đồm. Hãy nhớ rằng, sức khỏe và kết quả học tập vẫn phải là ưu tiên số một. Nếu cảm thấy quá tải, đừng ngần ngại từ chối bớt một vài job. Sức khỏe tinh thần của bạn quan trọng hơn bất kỳ khoản thu nhập nào.
- Giao tiếp hiệu quả: Hầu hết khách hàng đều rất thấu hiểu. Thay vì im lặng và trễ deadline, hãy chủ động trao đổi với họ: “Anh/chị ơi, tuần tới em bận thi cuối kỳ từ ngày X đến Y nên tiến độ công việc có thể sẽ chậm hơn một chút, em sẽ cố gắng hoàn thành ngay sau khi thi xong ạ.” Sự minh bạch sẽ giúp bạn được thông cảm và tin tưởng hơn.
Hành trình vạn dặm bắt đầu từ một bước chân. Bắt đầu một công việc tay trái thời sinh viên không hề đáng sợ như bạn nghĩ. Nó không chỉ mang lại cho bạn một khoản thu nhập để tự tin chi tiêu, mà quan trọng hơn, nó cho bạn những bài học thực tế, những kỹ năng mềm quý giá và sự tự tin vào chính bản thân mình – những thứ không một trường lớp nào có thể dạy được.
Còn bạn thì sao? Ý tưởng nào trong 5 gợi ý trên làm bạn thấy hứng thú nhất? Hay bạn có một ý tưởng độc đáo nào khác muốn chia sẻ? Hãy để lại bình luận bên dưới và cùng nhau bắt đầu hành trình này nhé
