Ting ting! Email mới! “Chúc mừng bạn đã trúng tuyển vị trí…”
Cảm giác sung sướng vỡ òa chưa được bao lâu thì một cơn lạnh sống lưng chạy dọc qua khi bạn đọc đến dòng tiếp theo: “Vui lòng phản hồi về đề nghị này cùng mức lương mong muốn của bạn…”
Thôi xong. Cái cảm giác vui mừng bỗng chốc biến thành lo âu. Tim đập nhanh, tay toát mồ hôi. “Deal lương” – ba từ ngắn gọn mà sao nghe nặng nề quá. Mình đòi cao quá thì họ nghĩ mình ảo tưởng, đòi thấp thì lại thấy thiệt thòi. Thôi hay là họ offer bao nhiêu mình nhận bấy nhiêu cho an toàn?
Nếu bạn đang có những suy nghĩ này, thì xin chào, bạn không hề cô đơn. Mình cũng từng là một “ma mới” chân ướt chân ráo đi làm, sợ sệt việc nói về tiền bạc y như bạn vậy. Nhưng sau nhiều năm đi làm, và đặc biệt là sau khi được coaching về phát triển sự nghiệp, mình nhận ra một điều: Đàm phán lương không phải là “đòi hỏi”, đó là một cuộc trao đổi sòng phẳng về giá trị của bạn. Đó là một kỹ năng thiết yếu, và là một phần hoàn toàn bình thường của quy trình tuyển dụng.
Vậy nên, thay vì sợ hãi, hãy trang bị cho mình sự tự tin. Bài viết này chính là “bộ bí kíp” với một kịch bản chi tiết, từ chuẩn bị tâm lý đến các mẫu câu thực tế để bạn bước vào cuộc “deal lương” đầu đời một cách vững vàng nhất.
Bước 1: Biết mình biết ta – Chuẩn bị “vũ khí” trước khi ra trận
Đây là bước quan trọng nhất, chiếm đến 70% thành công của bạn. Đừng bao giờ bước vào một cuộc đàm phán với cái đầu rỗng.
Khảo sát mặt bằng chung
Bạn không thể đưa ra một con số “từ trên trời rơi xuống”. Hãy dành thời gian để nghiên cứu:
- Lướt các trang tuyển dụng lớn như TopCV, VietnamWorks, Anphabe… tìm các tin tuyển dụng tương tự vị trí của bạn để xem khoảng lương họ đưa ra là bao nhiêu.
- Tham gia các hội nhóm trên Facebook, LinkedIn về ngành nghề của bạn. Đừng ngại đặt câu hỏi một cách khéo léo, ví dụ: “Chào mọi người, em là sinh viên mới ra trường ngành Marketing. Em muốn hỏi thăm mức lương khởi điểm cho vị trí Junior Content Creator ở TP.HCM hiện nay thường dao động trong khoảng nào ạ? Em cảm ơn cả nhà.”
- Hỏi han các anh chị khóa trên, những người bạn đã đi làm trong ngành.
Sau khi tổng hợp, bạn sẽ có một bức tranh khá rõ ràng. Ví dụ: Vị trí Junior Content Creator ở TP.HCM có mức lương phổ biến từ 8 – 12 triệu/tháng. Đây sẽ là cơ sở thực tế cho đề xuất của bạn.
Hiểu rõ giá trị bản thân
Nhà tuyển dụng trả tiền cho giá trị bạn mang lại. Hãy tự liệt kê ra một danh sách “vũ khí” của riêng mình. Đừng chỉ nghĩ đến tấm bằng đại học. Hãy cụ thể hơn:
- Kinh nghiệm: Kỳ thực tập 6 tháng tại công ty X, bạn đã làm được gì? Quản lý fanpage tăng 10% tương tác? Viết được 20 bài SEO lên top 10?
- Dự án cá nhân: Bạn có tự xây một kênh TikTok review sách đạt 10k followers? Bạn có một portfolio online với những bài viết/thiết kế tâm đắc?
- Kỹ năng cứng: Thành thạo bộ Adobe, có chứng chỉ Google Digital Marketing, IELTS 7.0…
- Kỹ năng mềm: Khả năng làm việc nhóm tốt (chứng minh qua các dự án ở trường), kỹ năng thuyết trình tự tin, tư duy giải quyết vấn đề…
Đây chính là “bằng chứng thép” để bạn tự tin rằng con số mình đưa ra là hoàn toàn có cơ sở.
Xác định 3 con số vàng
Trước khi nói chuyện với nhà tuyển dụng, hãy tự chốt với bản thân 3 con số sau:
- Mức lương lý tưởng: Con số trong mơ, nếu đạt được bạn sẽ nhảy cẫng lên vì sung sướng. (Ví dụ: 12 triệu)
- Mức lương chấp nhận được: Con số thực tế, hợp lý với thị trường và năng lực của bạn. Bạn sẽ vui vẻ nhận offer ở mức này. (Ví dụ: 10 triệu)
- Mức lương sàn (Walk-away point): Giới hạn cuối cùng. Nếu công ty đề nghị dưới mức này, bạn sẽ cảm ơn và từ chối. (Ví dụ: 8 triệu)
Việc xác định trước 3 con số này giúp bạn không bị động và luôn giữ được thế chủ động trong cuộc trò chuyện.
Bước 2: Chọn đúng thời điểm, đúng kênh giao tiếp
Khi nào nên bắt đầu đàm phán?
Thời điểm vàng là SAU KHI bạn đã nhận được lời mời làm việc (offer letter) chính thức bằng văn bản.
Tại sao? Vì lúc này, công ty đã quyết định họ muốn có bạn. Bạn đang ở “kèo trên”. Nếu bạn đề cập đến lương quá sớm, ngay trong vòng phỏng vấn đầu tiên khi họ còn chưa biết rõ về bạn, nó có thể tạo ấn tượng không tốt. Hãy để họ “chốt” bạn trước, khi đó bạn sẽ có nhiều lợi thế hơn.
Nên “deal” lương qua email hay điện thoại?
Mỗi hình thức đều có ưu và nhược điểm:
- Email:
Ưu điểm: Có thời gian suy nghĩ, trau chuốt câu từ. Mọi thứ đều được ghi lại rõ ràng, tránh hiểu lầm. Bạn cũng bớt áp lực hơn.
Nhược điểm: Có thể mất thời gian chờ phản hồi, khó truyền tải được sự nhiệt tình của bạn. - Điện thoại/Trực tiếp:
Ưu điểm: Nhanh chóng, có thể lắng nghe và cảm nhận thái độ của đối phương, dễ dàng trao đổi qua lại để đi đến thống nhất.
Nhược điểm: Đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng và khả năng ứng biến nhanh. Nếu không tự tin, bạn có thể dễ bị “khớp”.
Gợi ý của mình: Hãy bắt đầu bằng email. Bạn có thể soạn một email cảm ơn và đề xuất mức lương của mình một cách chỉn chu. Nếu phía công ty muốn trao đổi thêm, họ sẽ hẹn một cuộc gọi. Lúc này, bạn đã có sự chuẩn bị từ trước và sẽ tự tin hơn rất nhiều.
Bước 3: Thực chiến! Kịch bản và những mẫu câu “cứu cánh”
Ok, đến phần hồi hộp nhất rồi đây. Dù là qua email hay điện thoại, hãy tuân thủ cấu trúc sau:
Mở đầu cuộc trò chuyện
Luôn luôn bắt đầu bằng sự tích cực. Hãy cho họ thấy bạn thực sự hào hứng với cơ hội này.
“Dạ em chào anh/chị [Tên HR],
Em rất cảm ơn anh/chị và công ty đã tin tưởng trao cho em cơ hội làm việc tại vị trí [Tên vị trí]. Em đã tìm hiểu rất kỹ về công ty và thực sự rất vui và hào hứng khi nghĩ đến việc được đồng hành cùng team ạ.”
Trình bày đề xuất
Sau lời cảm ơn, hãy đi thẳng vào vấn đề một cách lịch sự, chuyên nghiệp, dựa trên những gì bạn đã chuẩn bị.
“Về vấn đề lương và phúc lợi đã đề cập trong offer, sau khi tìm hiểu kỹ hơn về mặt bằng chung của thị trường cho vị trí tương đương, cũng như cân nhắc về những kỹ năng và giá trị em tin mình có thể đóng góp cho công ty (như kinh nghiệm [kể 1-2 kinh nghiệm nổi bật nhất], kỹ năng [kể 1-2 kỹ năng đắt giá nhất]), em kỳ vọng mức lương khởi điểm cho vị trí này là X đồng (gross).
Liệu đây có phải là mức mà phía công ty có thể xem xét không ạ?”
Xử lý các câu trả lời thường gặp
Tình huống 1: “Rất tiếc, đây là mức ngân sách tối đa của công ty cho vị trí này rồi.”
Đừng vội thất vọng! Đây là lúc để chuyển hướng sang “Plan B”.
“Dạ em hiểu ạ. Em thực sự rất mong muốn được làm việc tại đây. Nếu ngân sách cho lương cứng đã cố định, liệu chúng ta có thể trao đổi thêm về các khoản phúc lợi khác không ạ? Ví dụ như lộ trình xem xét tăng lương sau 6 tháng, hoặc hỗ trợ chi phí cho các khóa học chuyên môn ạ?”
Tình huống 2: “Tại sao em nghĩ mình xứng đáng với mức lương đó?”
Đây không phải là một câu hỏi khó, mà là một cơ hội để bạn “marketing” bản thân lần nữa. Hãy tự tin trình bày lại những “vũ khí” bạn đã liệt kê ở Bước 1.
“Dạ, em tin rằng mức lương này là hoàn toàn phù hợp vì…
Thứ nhất, trong kỳ thực tập tại công ty ABC, em đã trực tiếp quản lý fanpage và giúp tăng trưởng 15% lượng tương tác trong 3 tháng.
Thứ hai, em có chứng chỉ Google Digital Marketing và có kinh nghiệm chạy quảng cáo cơ bản, có thể hỗ trợ team ngay lập tức.
Vì vậy, em tin rằng mình không chỉ đáp ứng mà còn có thể mang lại nhiều giá trị hơn so với yêu cầu của vị trí.”
Bước 4: Plan B – Khi lương cứng không phải là tất cả
Nếu công ty thực sự không thể tăng lương, đừng quên rằng tổng thu nhập của bạn còn bao gồm rất nhiều thứ khác. Hãy thử đàm phán:
- Trợ cấp: Tiền ăn trưa, gửi xe, xăng xe, điện thoại… Những khoản này cộng lại cũng không hề nhỏ.
- Ngày nghỉ phép: Thêm 1-2 ngày phép/năm cũng là một phúc lợi tuyệt vời.
- Lộ trình tăng lương: Đề nghị một buổi đánh giá hiệu suất và xem xét lại mức lương sau 3 hoặc 6 tháng thử việc. Điều này cho thấy sự cam kết của bạn và cũng là một mục tiêu để bạn phấn đấu.
- Cơ hội đào tạo: Hỏi xem công ty có ngân sách cho nhân viên tham gia các khóa học, workshop để nâng cao nghiệp vụ không. Đây là một khoản đầu tư cho tương lai của bạn.
Cuối cùng, dù kết quả có như thế nào, hãy luôn kết thúc cuộc trao đổi một cách chuyên nghiệp và gửi một email cảm ơn để xác nhận lại tất cả những gì hai bên đã thống nhất.
Tự tin chính là chìa khóa vàng. Hãy nhớ 3 bước quan trọng nhất: Chuẩn bị kỹ lưỡng – Giao tiếp khéo léo – Giữ thái độ chuyên nghiệp.
Cuộc đàm phán lương đầu tiên có thể không hoàn hảo, bạn có thể vẫn còn run, nhưng đó là một bài học vô giá cho cả sự nghiệp sau này. Việc bạn dám lên tiếng cho giá trị của mình đã là một thành công lớn. Nó cho nhà tuyển dụng thấy bạn là một người tự tin, biết mình là ai và mình muốn gì.
Và đó chính là tố chất của một nhân viên tiềm năng.
—
Bạn có kinh nghiệm “đau thương” hay thành công nào khi đàm phán lương lần đầu không? Hãy chia sẻ câu chuyện của bạn ở phần bình luận bên dưới để chúng ta cùng học hỏi nhé!
