“Em nên làm nghề gì bây giờ?”
Nếu được trả 10 ngàn cho mỗi lần nghe câu hỏi này, chắc mình đã có một khoản kha khá để đi cà phê cả tháng. Đây dường như là câu hỏi “quốc dân” ám ảnh chúng ta từ những ngày loay hoay điền nguyện vọng đại học, cho đến tận khi cầm tấm bằng cử nhân trên tay và đối mặt với thế giới người lớn đầy bỡ ngỡ.
Mình hiểu cảm giác đó lắm. Cái cảm giác hoang mang khi đứng giữa ngã ba đường, một bên là tiếng thở dài của phụ huynh, một bên là áp lực từ “con nhà người ta”, và xung quanh là vô số những lời rao giảng về “ngành hot trend”, “công việc lương nghìn đô”. Nghe nhiều đến mức đôi khi ta quên mất bản thân mình thực sự muốn gì.
Nhưng bạn biết không? Thay vì chờ đợi một ai đó đưa cho mình câu trả lời, có một cách hay hơn nhiều: tự trở thành “life coach” cho chính mình. Nghe to tát vậy thôi chứ thực ra chỉ cần bắt đầu với 3 bài tập khám phá bản thân cực kỳ đơn giản dưới đây. Sẵn sàng chưa? Bắt đầu nhé!
Bài tập 1: Vẽ nên “Giao Điểm Vàng” của riêng bạn
Bài tập này giống như phiên bản đơn giản của triết lý Ikigai từ Nhật Bản, giúp bạn tìm ra điểm giao thoa ngọt ngào giữa thứ bạn THÍCH, thứ bạn GIỎI, và thứ mà từ đó có thể tạo ra giá trị (và cả thu nhập nữa!).
Bước 1: Bạn THÍCH làm gì?
Hãy lấy một tờ giấy, gạt bỏ mọi phán xét và liệt kê tất cả những điều khiến bạn vui vẻ, hứng thú khi làm, kể cả những thứ trông có vẻ “vô tri” nhất.
- Ví dụ: Lướt TikTok hàng giờ, decor lại góc phòng, cày phim xuyên đêm, chơi game, ngồi quán quen cà phê với bạn bè, đọc truyện tranh, sắp xếp lại tủ quần áo…
Đừng vội nghĩ “mấy cái này thì làm được gì?”. Cứ viết xuống đã, vì mọi đam mê đều ẩn chứa một điều gì đó thú vị về con người bạn.
Bước 2: Bạn GIỎI việc gì?
Bây giờ, hãy nghĩ về những kỹ năng bạn tự tin, hoặc những việc bạn làm mà không tốn nhiều công sức nhưng kết quả vẫn “xịn”, hay những điều bạn bè thường xuyên tìm đến nhờ bạn giúp đỡ.
- Ví dụ: Viết lách (chuyên gia được réo tên mỗi khi cả nhóm cần viết caption “sống ảo”), giỏi lắng nghe và cho lời khuyên, research thông tin siêu đỉnh, làm slide PowerPoint đẹp mắt, có gu thẩm mỹ tốt, nói chuyện hài hước…
Bước 3: Tìm GIAO ĐIỂM
Đây là bước kỳ diệu nhất! Hãy thử kết hợp những điều ở Bước 1 và Bước 2 lại với nhau xem chúng có thể tạo ra một công việc tiềm năng nào không.
- Bạn thích lướt TikTok + giỏi nắm bắt trend và có khiếu hài hước? => Có thể bạn hợp với công việc Social Media, Content Creator.
- Bạn thích lắng nghe tâm sự + giỏi sắp xếp, lên kế hoạch? => Các công việc trong ngành Nhân sự (kết nối con người), Chăm sóc khách hàng, hay Trợ lý có thể là một gợi ý hay.
- Bạn thích decor phòng ốc + giỏi tìm kiếm thông tin và có gu thẩm mỹ? => Hãy thử tìm hiểu về ngành Thiết kế nội thất, Visual Merchandiser (trưng bày sản phẩm), hoặc thậm chí là một KOC/KOL mảng nhà cửa, đời sống.
Hãy thử nối các chấm khác nhau, bạn sẽ bất ngờ với những lựa chọn mà mình chưa từng nghĩ tới đấy.
Bài tập 2: Lái “Cỗ Máy Thời Gian” đến tương lai 3 năm tới
Mục đích của bài tập này không phải là để tiên tri, mà là để giúp bạn hình dung rõ hơn về một cuộc sống lý tưởng, từ đó nhận ra những giá trị cốt lõi mà bạn thực sự tìm kiếm trong sự nghiệp.
Cách thực hiện:
Hãy tìm một không gian yên tĩnh, nhắm mắt lại và tưởng tượng. Hôm nay là ngày này, 3 năm sau. Bạn vừa trải qua một ngày làm việc bình thường. Giờ hãy lấy giấy bút ra và viết một trang nhật ký chi tiết về ngày hôm đó.
- Buổi sáng bạn thức dậy với cảm giác gì? Vội vã, lo âu hay bình yên, háo hức?
- Công việc bạn làm hôm nay là gì? Bạn ngồi một mình trong văn phòng hay họp team sôi nổi? Bạn làm việc với những con số khô khan hay những ý tưởng sáng tạo?
- Đồng nghiệp của bạn là người như thế nào? Không gian làm việc ra sao?
- Buổi tối sau khi tan làm, bạn dành thời gian cho ai, cho việc gì? Bạn có đủ năng lượng để theo đuổi sở thích cá nhân không?
Cố gắng viết càng chi tiết, càng nhiều cảm xúc càng tốt.
Phân tích kết quả:
Đọc lại trang nhật ký bạn vừa viết, và dùng bút highlight gạch chân những từ khóa, những cụm từ mô tả cảm xúc hoặc hoàn cảnh mà bạn cảm thấy quan trọng. Đó chính là những giá trị mà bạn đang theo đuổi.
- Ví dụ, nếu bạn gạch chân “tan làm đúng giờ để đi tập yoga”, “cuối tuần đi du lịch” => Giá trị cốt lõi của bạn là Cân bằng công việc-cuộc sống (Work-Life Balance).
- Nếu bạn gạch chân “được đề xuất ý tưởng mới”, “môi trường không gò bó” => Giá trị của bạn là Sự sáng tạo, Tự do.
- Nếu bạn gạch chân “ăn trưa vui vẻ cùng team”, “giúp đỡ một bạn mới” => Giá trị của bạn là Sự kết nối, Môi trường đồng đội.
Khi đã biết mình thực sự tìm kiếm điều gì, bạn sẽ dễ dàng hơn trong việc lựa chọn những công ty, những công việc phù hợp với “hệ giá trị” của mình.
Bài tập 3: Nhặt lên “Viên Sỏi Đầu Tiên” trên hành trình vạn dặm
Những kế hoạch lớn lao nhất thường “chết yểu” vì chúng ta bị choáng ngợp và không biết phải bắt đầu từ đâu. Bài tập này sẽ giúp bạn biến một định hướng mông lung thành một hành động nhỏ bé, cụ thể và khả thi.
Bước 1: Chọn một hướng đi từ 2 bài tập trên
Sau khi làm hai bài tập trên, giả sử bạn nhận ra mình có vẻ hợp và muốn thử sức với con đường trở thành một Content Creator về mảng phát triển bản thân. Một mục tiêu nghe thật tuyệt vời, nhưng cũng thật… to lớn.
Bước 2: Xác định MỘT hành động nhỏ nhất
Bây giờ, hãy tự hỏi mình câu này: “Hành động nhỏ nhất, dễ nhất mà mình có thể làm ngay trong tuần này để tiến một bước nhỏ đến gần mục tiêu đó là gì?”
Hành động này không phải là “nghỉ việc và làm creator full-time”. Nó có thể đơn giản là:
- Viết một bài post chia sẻ về một cuốn sách self-help bạn tâm đắc lên Facebook cá nhân.
- Nhắn tin cho một anh/chị creator mà bạn ngưỡng mộ để hỏi xin 5 phút chia sẻ kinh nghiệm.
- Thiết kế 3 tấm ảnh quote truyền cảm hứng bằng Canva và đăng lên Instagram.
- Tìm và đăng ký một khóa học online ngắn về kỹ năng viết lách.
Việc hoàn thành “viên sỏi đầu tiên” này sẽ cho bạn một cảm giác chiến thắng nho nhỏ, tạo đà và sự tự tin để bạn nhặt lên những viên sỏi tiếp theo.
Lộ trình là một tấm bản đồ, không phải một nhà tù
Vậy là chúng ta đã đi qua 3 bước: dùng “Giao Điểm Vàng” để hiểu mình, dùng “Cỗ Máy Thời Gian” để thấy rõ tương lai mình mong muốn, và dùng “Viên Sỏi Đầu Tiên” để bắt đầu hành động.
Hãy nhớ rằng, lộ trình sự nghiệp mà bạn vạch ra hôm nay là một tấm bản đồ, không phải một nhà tù. Tấm bản đồ ấy giúp bạn định hướng, nhưng bạn hoàn toàn có quyền khám phá những con đường mới, rẽ vào một ngã khác khi bạn lớn lên, trải nghiệm nhiều hơn và có những giá trị mới. Đừng sợ sai, vì mỗi lựa chọn đều là một bài học quý giá trên hành trình trưởng thành.
Bây giờ đến lượt bạn. Trong 3 bài tập trên, bạn hứng thú và muốn thử bài tập nào đầu tiên trong tuần này? Hãy chia sẻ cảm nhận của bạn ở phần bình luận nhé, biết đâu chúng ta lại có thể truyền thêm động lực cho nhau đấy
