“Ngợp” trong lựa chọn? Có một công thức gỡ rối cho bạn đây!
Đã bao giờ bạn rơi vào cái hố sâu mang tên “mông lung” chưa? Kiểu như đứng giữa ngã ba đường, một bên là tấm bằng đại học sắp cầm trên tay, một bên là vô vàn ngã rẽ sự nghiệp, còn bạn thì chỉ muốn ngồi thụp xuống vì không biết đi đường nào. Hay đơn giản hơn là cảm giác lướt newsfeed vô định, thấy bạn bè ai cũng có mục tiêu, cũng đang chạy hết tốc lực, còn mình thì vẫn loay hoay, không biết nên bắt đầu từ đâu để “nâng cấp” bản thân.
Nếu câu trả lời là “có”, thì bạn ơi, bạn không cô đơn đâu. Và bài viết này không phải để đưa ra thêm một lời khuyên sáo rỗng kiểu “cứ theo đuổi đam mê”. Thay vào đó, mình muốn chia sẻ một “công thức”, một cái khung tư duy cực kỳ đơn giản mà mình đã học được từ coaching, và nó đã giúp mình gỡ rối không biết bao nhiêu lần.
Tin vui là, bạn hoàn toàn có thể học và thực hành nó chỉ trong một cuối tuần. Không chỉ để giúp chính mình, mà còn để trở thành “điểm tựa” cho đứa bạn thân mỗi khi nó réo tên bạn trong cơn khủng hoảng. Sẵn sàng chưa? Bắt đầu nhé!
“Coaching” không phải là “dạy đời” – Hiểu đúng trong 5 phút
Khoan đã, nghe đến “coaching”, nhiều người sẽ nghĩ ngay đến một ai đó lớn tuổi hơn, nhiều kinh nghiệm hơn, ngồi xuống và “dạy” bạn phải sống thế nào. Xin đính chính: đó KHÔNG phải là coaching!
Coaching không phải là đưa ra lời khuyên, không phán xét, và chắc chắn không phải là “cầm tay chỉ việc”. Coaching, về bản chất, là nghệ thuật đặt câu hỏi.
Ý tưởng cốt lõi đằng sau nó vô cùng ý nghĩa: Người coach tin rằng bạn mới là chuyên gia của cuộc đời mình. Bạn có đủ mọi nguồn lực, tiềm năng và câu trả lời ở bên trong. Nhiệm vụ của họ chỉ đơn giản là cầm một “cái xẻng”, đặt những câu hỏi đúng để giúp bạn tự “khai quật” kho báu đó lên mà thôi.
Nghe trừu tượng quá không? Đây là một ví dụ siêu gần gũi nhé. Đứa bạn thân của bạn vừa thất tình, thay vì vỗ vai nó và nói một câu sáo rỗng “Thôi quên nó đi, kiếm đứa khác tốt hơn”, một người bạn dùng tư duy coaching sẽ hỏi:
“Sau chuyện này, cậu muốn mình cảm thấy như thế nào?”
Thấy sự khác biệt không? Câu hỏi này chuyển sự tập trung của bạn mình từ nỗi đau trong quá khứ sang trạng thái mà nó mong muốn trong tương lai. Nó trao quyền cho bạn mình tự tìm ra giải pháp, thay vì bị động nhận lời khuyên.
Bỏ túi khung G.R.O.W: 4 bước đơn giản để tìm ra giải pháp
Ok, giờ đến phần thực hành đây. G.R.O.W là một trong những mô hình coaching nổi tiếng và dễ áp dụng nhất thế giới. Nó là viết tắt của 4 bước, giống như một tấm bản đồ giúp bạn đi từ điểm A (mông lung) đến điểm B (rõ ràng).
G – Goal (Mục tiêu): Bạn thực sự muốn gì?
Đây là bước quan trọng nhất. Nhưng hãy cẩn thận, mục tiêu của chúng ta thường rất chung chung. Chìa khoá ở đây là sự CỤ THỂ. Thay vì nói “Em muốn giỏi tiếng Anh”, hãy biến nó thành: “Em muốn đạt IELTS 7.0 trong vòng 6 tháng tới để nộp hồ sơ du học.” Một mục tiêu cụ thể sẽ cho bạn đích đến rõ ràng để ngắm bắn.
R – Reality (Thực tại): Tình hình bây giờ ra sao?
Bước này đòi hỏi sự trung thực. Hãy nhìn thẳng vào sự thật một cách khách quan, không tô hồng, cũng không bi kịch hóa. Ví dụ, với mục tiêu IELTS 7.0 ở trên, thực tại có thể là: “Hiện tại trình độ của em chắc chỉ ở mức 5.5. Em hay bị nản, mỗi ngày chỉ dành được 30 phút để học, từ vựng yếu và rất sợ nói.” Càng thành thật ở bước này, giải pháp ở bước sau sẽ càng thực tế.
O – Options (Lựa chọn): Có những cách nào để đạt được mục tiêu?
Đây là lúc để não bạn “bay” một chút. Hãy liệt kê TẤT CẢ những phương án có thể giúp bạn đi từ Thực tại (R) đến Mục tiêu (G). Đừng phán xét vội, cứ viết ra hết!
- Đi học ở trung tâm luyện thi.
- Thuê gia sư 1-1.
- Tự học qua các ứng dụng.
- Tham gia câu lạc bộ tiếng Anh ở trường.
- Tìm bạn người nước ngoài để luyện nói.
- Xem phim không phụ đề, nghe podcast mỗi ngày.
- … vân vân và mây mây.
W – Will/Way Forward (Hành động): Vậy, bạn sẽ làm gì?
Sau khi có một danh sách các lựa chọn, giờ là lúc đưa ra quyết định. Bạn sẽ chọn phương án nào? Và quan trọng hơn: Hành động cụ thể đầu tiên của bạn là gì? Nó phải là một việc nhỏ, rõ ràng và có thể làm ngay.
Ví dụ: “Trong tất cả các lựa chọn trên, em thấy việc xác định đúng trình độ là quan trọng nhất. Vậy, trong tuần này, mình sẽ tìm và đăng ký thi thử ở 3 trung tâm khác nhau để có cái nhìn chính xác nhất về điểm mạnh, điểm yếu của bản thân.”
Thấy không? Từ một nỗi lo mơ hồ, bạn đã có một hành động cực kỳ rõ ràng cho tuần tới.
Thực hành G.R.O.W: Từ chuyện chọn internship đến “deal” lương
Khung này không chỉ để học cho biết, nó có thể áp dụng vào mọi ngóc ngách cuộc sống của người trẻ tụi mình.
Tình huống 1: Giúp cô bạn thân đang “hoang mang” sự nghiệp.
Thay vì khuyên bạn “Mày hợp làm marketing lắm” hay “Sao không thi công chức cho ổn định?”, hãy thử ngồi xuống và hỏi bạn theo khung G.R.O.W:
- G: “Trong 1-2 năm tới, cậu muốn sự nghiệp của mình trông như thế nào?”
- R: “Vậy bây giờ cậu đang có những gì trong tay rồi? Kỹ năng, kinh nghiệm, các mối quan hệ?”
- O: “Với những gì cậu có và những gì cậu muốn, mình có thể nghĩ ra những lựa chọn nào? Kể cả những lựa chọn hơi điên rồ một chút cũng được.”
- W: “Trong những cách đó, cậu thấy cách nào khả thi nhất? Vậy bước nhỏ nhất cậu có thể làm trong tuần tới để bắt đầu là gì?”
Bạn sẽ thấy ngạc nhiên khi bạn mình tự tìm ra con đường của nó, và bạn chỉ ở đó để đồng hành cùng những câu hỏi.
Tình huống 2: Tự coach bản thân trước một buổi “deal” lương.
Đây là một cuộc chiến tâm lý thực sự! Hãy dùng G.R.O.W để chuẩn bị:
- G – Goal: Mức lương cụ thể mình muốn là bao nhiêu? Con số tối thiểu chấp nhận được là bao nhiêu?
- R – Reality: Năng lực hiện tại của mình ra sao? Những đóng góp của mình cho công ty trong 6 tháng qua là gì? Mức lương thị trường cho vị trí này đang ở khoảng nào?
- O – Options: Mình có những phương án nào để đàm phán? (Đề xuất con số cao hơn một chút để có khoảng thương lượng; nếu không được tăng lương thì đề nghị thêm phúc lợi, ngày nghỉ; hỏi về lộ trình tăng lương rõ ràng…).
- W – Way Forward: Mình sẽ làm gì để chuẩn bị? (Ví dụ: “Mình sẽ soạn một email tóm tắt các thành tích nổi bật và hẹn lịch nói chuyện với sếp vào chiều thứ Năm”).
Bạn đã sẵn sàng để trở thành “coach” cho chính mình chưa?
Sức mạnh của G.R.O.W nằm ở chỗ nó đơn giản, hiệu quả và ai cũng làm được. Nó biến những mớ bòng bong trong đầu bạn thành một kế hoạch hành động rõ ràng.
Bạn không cần một chứng chỉ đắt tiền hay một danh xưng sang chảnh để bắt đầu giúp đỡ người khác (và chính mình) một cách có cấu trúc. Bạn chỉ cần sự chân thành, một đôi tai biết lắng nghe, và quan trọng nhất là những câu hỏi đúng.
Vậy nên, mình có một thử thách nhỏ cho bạn đây:
Thử thách cuối tuần: Hãy chọn một vấn đề nhỏ đang khiến bạn hơi “lấn cấn” (ví dụ: làm sao để tập thể dục đều đặn hơn, nên học thêm kỹ năng gì, làm sao để nói không với sếp…). Dành 15 phút và tự đi qua 4 bước G.R.O.W.
Hãy chia sẻ trải nghiệm hoặc kết quả bạn nhận được dưới phần bình luận nhé! Mình rất muốn nghe câu chuyện của bạn.
