“Ra trường làm gì?” – Câu hỏi muôn thuở và một lời giải bất ngờ
“Ra trường làm gì?” – ba chữ ngắn gọn mà sao nghe nặng trĩu. Nếu bạn đang là sinh viên năm cuối, hoặc vừa mới tốt nghiệp, mình cá là câu hỏi này đang lởn vởn trong đầu bạn mỗi ngày, đôi khi còn len lỏi vào cả giấc mơ.
Thú thật, mình cũng đã từng ở trong mớ bòng bong đó. Những đêm dài trằn trọc giữa một bên là đam mê còn mơ hồ, một bên là áp lực “con nhà người ta” đã có công việc ổn định lương nghìn đô. Mở CV ra thì thấy trống trơn, nhìn quanh bạn bè ai cũng có vẻ biết mình muốn gì, còn mình thì lạc lõng. Cảm giác đó thật không dễ chịu chút nào.
Chúng ta thường nghĩ giải pháp nằm ở một khóa học kỹ năng, một buổi workshop hoành tráng hay một cuốn sách self-help nào đó. Nhưng hôm nay, mình muốn kể cho bạn nghe về một thứ khác, một lời giải khá bất ngờ mà mình đã may mắn được trải nghiệm: group coaching.
Nghe “coaching” có vẻ hơi to tát, nhưng bạn đừng vội hình dung nó là một lớp học khô khan hay một buổi tư vấn tâm lý sâu xa. Hãy nghĩ đơn giản thế này: group coaching giống như một “phòng tập” cho tư duy và mục tiêu. Ở đó, bạn cùng một nhóm nhỏ những người giống mình, dưới sự dẫn dắt của một người coach (huấn luyện viên), cùng nhau luyện tập để trở nên mạnh mẽ hơn, rõ ràng hơn về con đường mình muốn đi.
Và để câu chuyện không chỉ là lý thuyết, mình sẽ kể cho bạn nghe về một chương trình coaching nhóm thí điểm tại một trường đại học X – một thử nghiệm nhỏ nhưng đã mang lại những kết quả khiến tất cả phải suy ngẫm.
Phần 1: Từ ý tưởng đến lớp coaching đầu tiên – Chuyện không hề dễ dàng
Ý tưởng này không tự nhiên mà có. Nó bắt nguồn từ một thực tế khá buồn: ngày càng nhiều bạn sinh viên cảm thấy stress, mất kết nối với bạn bè và trường lớp, dù xung quanh luôn ồn ào. Các bạn cần một không gian thực sự an toàn – nơi có thể trút bỏ những lo lắng về định hướng, những áp lực vô hình mà không sợ bị phán xét.
Khi chương trình được thông báo tuyển sinh, những hoài nghi đầu tiên xuất hiện. Mình vẫn nhớ những tin nhắn trong group chat: “Lại một buổi workshop hô hào khẩu hiệu à?”, “Vào đây kể chuyện riêng tư cho người lạ nghe sao, ngại lắm!”, hay thẳng thắn hơn: “Liệu có thực sự hiệu quả không hay chỉ tốn thời gian?”.
Những lo lắng đó hoàn toàn có cơ sở. Để xua tan chúng, chương trình được thiết kế rất khác biệt. Nó không phải một buổi sự kiện, mà là một hành trình kéo dài 8 tuần. Mỗi nhóm chỉ có từ 6-8 thành viên để đảm bảo sự kết nối sâu sắc. Ngay từ buổi đầu tiên, tất cả mọi người, kể cả coach, đều cam kết một nguyên tắc vàng: “Chuyện trong nhóm, ở lại trong nhóm”. Điều này tạo ra một vòng tròn tin tưởng, một “safe zone” đúng nghĩa. Mỗi tuần, cả nhóm sẽ cùng nhau khám phá một chủ đề, từ việc thấu hiểu bản thân, xác định giá trị sống, cho đến việc đặt mục tiêu và xây dựng thói quen.
Phần 2: Bên trong một buổi group coaching – Không chỉ có nói và nghe
Mình sẽ không bao giờ quên buổi coaching đầu tiên. Không khí ngượng ngùng đến mức có thể nghe thấy tiếng kim rơi. Mọi người ngồi im, mắt nhìn xuống đất, chẳng ai dám bắt đầu.
Vị coach lúc đó không hề giảng giải. Chị chỉ mỉm cười và đưa ra một thử thách nhỏ: “Mỗi người hãy chia sẻ về một nỗi sợ vô lý nhất của mình”. Bắt đầu từ chị: “Chị cực kỳ sợ những con búp bê có đôi mắt di chuyển”. Cả phòng im lặng một giây, rồi một bạn bật cười. Bạn ấy tiếp lời: “Còn em thì sợ tiếng gáy của con gà trống nhà hàng xóm”. Cứ thế, những nỗi sợ “trời ơi đất hỡi” được đưa ra: sợ con thạch sùng, sợ đi qua những nắp cống, sợ ăn sầu riêng ở nơi công cộng… Cả nhóm đã có một trận cười vỡ bụng. Bức tường băng vô hình giữa chúng tôi tan chảy từ lúc nào không hay.
Nhưng coaching không chỉ có tiếng cười. Nó có cả những khoảnh khắc “Aha!” lắng đọng. Trong một buổi nói về sự trì hoãn, một bạn nam tên K. luôn dằn vặt bản thân vì “lười biếng”, cứ để đồ án tốt nghiệp đến chân mới nhảy. Nhưng khi nghe một bạn nữ khác trong nhóm chia sẻ về nỗi sợ bị người khác chê bai sản phẩm mình làm ra, K. bỗng sững người. Bạn ấy nhận ra, vấn đề của mình không phải là lười. Vấn đề là bạn ấy sợ thất bại, sợ rằng thành quả của mình không đủ tốt, nên cứ trì hoãn việc đối mặt với nó. Khoảnh khắc tự nhận thức ấy giống như một chiếc chìa khóa, mở ra một cánh cửa hoàn toàn mới để K. giải quyết vấn đề của mình từ gốc rễ.
Xuyên suốt hành trình, chúng tôi được làm quen với những công cụ rất đơn giản nhưng cực kỳ mạnh mẽ. Ví dụ như Bánh xe cuộc đời (Wheel of Life), một vòng tròn 8 “lát cắt” đại diện cho các khía cạnh (sự nghiệp, tài chính, sức khỏe, gia đình…). Chỉ bằng việc tô màu và tự chấm điểm, mỗi người bỗng “bừng tỉnh” khi thấy cuộc sống của mình đang mất cân bằng ở đâu. Hay như phương pháp đặt mục tiêu SMART, giúp biến những ước mơ mông lung như “em muốn giỏi tiếng Anh” thành một kế hoạch cụ thể: “Em sẽ đạt 7.0 IELTS trong 6 tháng tới bằng việc học 10 từ vựng mỗi ngày và luyện nói 3 buổi/tuần”.
Phần 3: “Trái ngọt” sau 8 tuần – Những thay đổi không chỉ nằm trên giấy
Nếu bạn hỏi mình điều gì khiến mình tin vào sức mạnh của coaching nhất, thì đó chính là sự thay đổi của các thành viên.
Có bạn A., lúc đầu vào nhóm là một cô bé rụt rè, nói chuyện lí nhí, gần như không dám phát biểu. Nhưng nhờ môi trường khuyến khích và không phán xét, bạn ấy dần dám nói ra suy nghĩ của mình. Bạn nhận ra mình có khả năng kết nối và lên kế hoạch. Tám tuần sau, A. khiến cả nhóm bất ngờ khi gửi link khoe mình vừa tự tin ứng tuyển và trở thành trưởng nhóm một dự án xã hội của trường.
Hay câu chuyện của B., một cậu bạn luôn trong trạng thái “quá tải” giữa việc học, ba công việc làm thêm và hoạt động câu lạc bộ. B. luôn cảm thấy mình đang chạy trên một chiếc máy chạy bộ không có nút dừng. Nhờ coaching, B. học được cách sắp xếp ưu tiên, nhận ra đâu là “hòn đá tảng” và đâu là “sỏi cuội” trong cuộc sống của mình. Quan trọng hơn, B. học được cách nói “không” với những việc không cần thiết. Giờ đây, bạn ấy không chỉ hoàn thành tốt mọi việc mà còn tìm lại được thời gian để cà phê với bạn bè và đọc một cuốn sách mình thích.
Nhưng có lẽ, sự thay đổi lớn nhất không phải là giải quyết được một vấn đề cụ thể nào. Đó là việc các bạn nhận ra mình không đơn độc trong những trăn trở này. Việc được lắng nghe, được thấu hiểu, và được chứng kiến hành trình của người khác tiếp thêm cho mỗi người một nguồn sức mạnh vô hình. Họ không chỉ có một người coach, họ có cả một cộng đồng nhỏ để hỗ trợ và cổ vũ lẫn nhau, ngay cả khi chương trình đã kết thúc.
Coaching không phải là phép màu, nhưng nó gieo một hạt mầm thay đổi
Nhìn lại hành trình 8 tuần ấy, mình nhận ra coaching không đưa cho bạn câu trả lời, mà nó trao cho bạn những câu hỏi đúng để tự tìm ra câu trả lời của riêng mình. Nó không phải là phép màu biến bạn thành một người khác sau một đêm, nhưng nó gieo vào bên trong bạn một hạt mầm của sự thay đổi: hạt mầm của sự tự nhận thức, của kỹ năng lắng nghe sâu sắc, của sức mạnh đến từ việc cam kết với mục tiêu và có người đồng hành.
Bạn không cần phải chờ ai đó tổ chức một chương trình coaching cho mình. Sức mạnh của sự đồng hành và chia sẻ hoàn toàn nằm trong tầm tay bạn.
Hãy bắt đầu bằng một việc rất nhỏ: tìm cho mình một “nhóm đồng hành” – có thể là hai, ba người bạn thân mà bạn thực sự tin tưởng. Thay vì chỉ tám chuyện vu vơ, hãy thử hẹn gặp nhau hai tuần một lần, dành một tiếng đồng hồ nghiêm túc để chia sẻ về mục tiêu tuần tới của mỗi người, những khó khăn đang gặp phải và cùng nhau tìm giải pháp. Bạn sẽ ngạc nhiên về sức mạnh mà một nhóm nhỏ có cam kết và tin tưởng có thể tạo ra.
Vậy thì, bạn đã bao giờ chia sẻ mục tiêu của mình với một nhóm bạn thân chưa? Hãy thử làm điều đó ngay hôm nay và xem điều kỳ diệu gì sẽ xảy ra nhé
