Đứng Hình Giữa Phiên Coach? Mô Hình GROW Chính Là ‘Phao Cứu Sinh’ Cho Bạn
Bạn đã bao giờ rơi vào khoảnh khắc “chết lặng” giữa một phiên coach chưa? Client vừa chia sẻ xong, bạn gật gù thấu cảm, rồi… im lặng. Trong đầu bạn là một khoảng trống, không biết nên hỏi câu gì tiếp theo để dẫn dắt câu chuyện. Và thế là, phiên coach tiềm năng dần biến thành một buổi tâm sự lan man, thiếu định hướng.
Nếu bạn thấy mình trong tình huống trên, bạn không hề đơn độc. Đây là nỗi lo chung của rất nhiều coach trẻ khi mới bước chân vào nghề. Chúng ta được dạy về mô hình GROW, nhưng thường chỉ ở mức lý thuyết.
Vậy hãy quên đi những định nghĩa cứng nhắc. Hãy xem GROW như một “khung xương sống” linh hoạt, một tấm bản đồ tư duy giúp bạn và client cùng nhau soi tỏ con đường phía trước. Bài viết này sẽ không chỉ giải thích GROW là gì, mà còn chia sẻ cách ứng dụng mô hình này một cách tự nhiên, hiệu quả để tạo ra những phiên coach đột phá, giúp bạn tự tin xây dựng uy tín ngay từ những bước đầu tiên.
Giải Mã GROW – Vượt Lên Trên Những Con Chữ
G (Goal) – Không chỉ là mục tiêu, mà là khát khao
Một sai lầm phổ biến là bắt đầu với câu hỏi: “Mục tiêu của anh/chị hôm nay là gì?”. Câu hỏi này đúng, nhưng hơi khô khan. Thay vào đó, hãy khơi gợi để client nói về một kết quả mang tính chuyển đổi, một viễn cảnh truyền cảm hứng.
Hãy thử những cách tiếp cận sâu hơn:
- “Nếu phiên coach hôm nay thành công mỹ mãn, điều gì sẽ khác đi với anh/chị ngay sau khi chúng ta kết thúc?”
- “Điều tuyệt vời nhất mà anh/chị muốn mang về từ 60 phút sắp tới của chúng ta là gì?”
Điều quan trọng là giúp client phân biệt giữa “mục tiêu của vấn đề” (ví dụ: “Em muốn hết mâu thuẫn với sếp”) và “mục tiêu của phiên coach” (ví dụ: “Trong hôm nay, em muốn tìm ra 2-3 cách giao tiếp cụ thể để cải thiện mối quan hệ với sếp”). Mục tiêu của phiên coach phải cụ thể, đo lường được và nằm trong tầm kiểm soát của client. Đó chính là la bàn cho cả hành trình.
R (Reality) – Nhìn thẳng thực tại, không phán xét
Đây là lúc vai trò của coach tỏa sáng. Bạn không phải người chỉ trích hay đưa ra lời khuyên. Bạn là người cầm “ngọn đuốc”, giúp client tự soi chiếu bức tranh thực tại của họ một cách khách quan.
Trong văn hóa chúng ta, việc chia sẻ khó khăn hay thừa nhận thất bại đôi khi không dễ dàng. Vì vậy, việc tạo ra một không gian an toàn tuyệt đối là chìa khóa. Hãy dùng những câu hỏi mở, không phán xét:
- “Điều gì đang thực sự diễn ra ạ?”
- “Anh/chị đã thử những cách nào rồi?”
- “Ai hoặc yếu tố nào khác đang ảnh hưởng đến tình huống này?”
- “Điều gì đang ngăn cản anh/chị đạt được mục tiêu đó?”
Nhiệm vụ của bạn là lắng nghe sâu, phản chiếu lại những gì bạn nghe được và giúp client kết nối các điểm dữ kiện mà có thể họ chưa từng nhìn thấy.
O (Options) & W (Way Forward) – Từ ‘mơ mộng’ đến ‘hành động’
Sau khi đã có mục tiêu rõ ràng (G) và hiểu rõ thực tại (R), đây là lúc để sáng tạo. Giai đoạn Options (Lựa chọn) là một cuộc “brainstorm” không giới hạn. Hãy khuyến khích client nghĩ “bay” một chút.
- “Nếu không có bất kỳ rào cản nào (tiền bạc, thời gian, nỗi sợ), anh/chị sẽ làm gì?”
- “Nếu một người bạn thân gặp phải vấn đề y hệt, anh/chị sẽ khuyên họ điều gì?”
- “Còn cách nào khác nữa không, dù là điên rồ nhất?”
Sau khi có một danh sách các lựa chọn, chúng ta chuyển sang Way Forward (Cam kết hành động). Đây là lúc biến ý tưởng thành kế hoạch. Sự khác biệt nằm ở tính cam kết và cụ thể.
- “Trong tất cả những lựa chọn này, đâu là bước đi nhỏ đầu tiên anh/chị cảm thấy hứng thú nhất để thực hiện ngay trong tuần này?”
- “Để đảm bảo việc này xảy ra, anh/chị cần hỗ trợ gì và từ ai?”
- “Trên thang điểm từ 1-10, mức độ cam kết của anh/chị với hành động này là bao nhiêu? Làm thế nào để tăng nó lên 10?”
Thực Chiến GROW – Những Tình Huống ‘Khó Đỡ’ và Cách Xử Lý
Lý thuyết là vậy, nhưng thực tế luôn có những khúc cua bất ngờ. Dưới đây là cách xử lý một vài tình huống phổ biến:
Khi client trả lời “Em không biết”:
Đây là một tín hiệu, không phải ngõ cụt. Đừng vội bỏ cuộc. Thay vào đó, hãy thử:
- Hỏi giả định: “Em hiểu. Nhưng nếu giả sử chị có câu trả lời, thì đó sẽ là gì?” Câu hỏi này giúp vượt qua rào cản tâm lý và tiếp cận phần trí tuệ sâu thẳm hơn.
- Kết nối cảm xúc: “Cảm giác ‘không biết’ này giống như thế nào trong cơ thể chị? Nó đang ở đâu?” Đôi khi, câu trả lời không nằm ở lý trí mà ở cảm xúc.
- Hạ thấp tiêu chuẩn: “Không cần phải là một ý tưởng hoàn hảo đâu ạ. Chỉ một suy nghĩ thoáng qua thôi cũng được.”
Khi phiên coach đi chệch hướng khỏi mục tiêu (Goal):
Client có thể bắt đầu chia sẻ về một câu chuyện khác. Điều này là bình thường. Thay vì ngắt lời một cách thô bạo, hãy nhẹ nhàng kéo họ lại.
“Cảm ơn anh/chị đã chia sẻ điều này. Em tò mò một chút, câu chuyện này kết nối với mục tiêu [nhắc lại Goal] của chúng ta hôm nay như thế nào ạ?”
Cách này vừa thể hiện sự tôn trọng, vừa giúp cả hai quay trở lại đường đua một cách tự nhiên.
Linh hoạt ‘nhảy’ giữa các bước:
Hãy nhớ, GROW không phải là con đường một chiều từ G đến W. Một Coach giỏi sẽ biết khi nào cần “nhảy cóc”. Ví dụ, khi đang ở bước Options, bạn nhận ra client có vẻ vẫn chưa nắm rõ thực tại. Đừng ngần ngại quay lại bước Reality để làm rõ hơn: “Khoan đã, nghe anh/chị nói, em cảm thấy dường như có một điều gì đó ở thực tại chúng ta chưa khám phá hết. Mình có thể quay lại một chút được không ạ?”
GROW không phải là một cái khuôn để bạn nhét client vào. Nó là một bộ khung vững chắc để bạn dựa vào đó mà tự do “nhảy múa” cùng client trong phiên coach. Việc làm chủ mô hình này chính là bước đệm đầu tiên để bạn tự tin chuyển mình từ một “người nói chuyện” trở thành một “Life Coach chuyên nghiệp”, người thực sự tạo ra giá trị và sự thay đổi.
Hãy tin vào quy trình, và quan trọng hơn, hãy tin vào chính mình.
Và bây giờ, đến lượt bạn:
- Hãy thử áp dụng ít nhất một câu hỏi gợi mở từ bài viết này trong phiên coach tiếp theo của bạn và quan sát sự khác biệt.
- Bạn có câu hỏi “tủ” nào cho mỗi giai đoạn G-R-O-W không? Hãy chia sẻ ở phần bình luận bên dưới để cùng CoachLink xây dựng một cộng đồng Coach trẻ vững mạnh và luôn sẵn sàng hỗ trợ lẫn nhau nhé!
