GROW hay CLEAR: Chọn ‘vũ khí’ nào cho buổi coach hôm nay?

Bạn đã bao giờ ngồi đối diện với khách hàng, lòng đầy nhiệt huyết nhưng trong đầu lại vang lên một câu hỏi thầm lặng: “Bắt đầu từ đâu bây giờ?”. Cảm giác lúng túng khi lựa chọn một cấu trúc phù hợp để dẫn dắt phiên coach, để tạo ra tác động lớn nhất, là nỗi trăn trở mà hầu hết các Coach trẻ chúng ta đều từng trải qua.

Trong “kho vũ khí” của người Coach, GROW và CLEAR là hai trong số những mô hình mạnh mẽ và phổ biến nhất. Nhưng đừng vội xem chúng là những chiếc khuôn cứng nhắc. Hãy hình dung chúng như những công cụ đa năng, và sức mạnh thực sự của bạn nằm ở việc biết khi nào nên rút ra “vũ khí” nào để chinh phục thử thách. Bài viết này không chỉ là lý thuyết suông, mà sẽ là một cuốn “cẩm nang thực chiến” giúp bạn tự tin lựa chọn và áp dụng linh hoạt GROW hoặc CLEAR, để mỗi phiên coach đều là một hành trình đầy ý nghĩa.

“Bản đồ” GROW – Khi đích đến đã rõ ràng

GROW là mô hình “kinh điển”, một người bạn đồng hành đáng tin cậy, tập trung vào hiệu suất và kết quả. Hãy nghĩ về GROW như một chiếc cần câu – bạn không câu cá hộ, mà bạn giúp khách hàng (coachee) tự tin quăng câu và giật được con cá của chính họ, khi họ đã biết hồ nào có cá.

Khi nào NÊN dùng GROW?

Mục tiêu cụ thể trong tầm mắt: Khách hàng tìm đến bạn với một mục tiêu đã được định hình, có thể đo lường được. Ví dụ: “Em muốn được thăng chức lên vị trí Trưởng phòng trong 6 tháng tới”, hay “Chị muốn tăng gấp đôi doanh số cá nhân trong quý này”.
Tư duy hướng đến giải pháp: Coachee của bạn là người có thiên hướng logic, muốn có một lộ trình hành động từng bước rõ ràng. Họ không muốn đi lòng vòng, họ muốn một kế hoạch để thực thi ngay.
Bối cảnh doanh nghiệp và hiệu suất: Mô hình này cực kỳ hiệu quả trong môi trường corporate, coaching về hiệu suất công việc, hoặc life coaching với các mục tiêu về sự nghiệp, tài chính, sức khỏe…

“Bản địa hóa” GROW một cách tinh tế

Áp dụng một mô hình quốc tế cần sự nhạy bén để phù hợp với bối cảnh địa phương. Với GROW, điều này đặc biệt quan trọng:

Bước R (Reality – Thực tại): Đây là lúc sự khéo léo và đồng cảm của bạn lên tiếng. Nhiều người chúng ta đôi khi ngại chia sẻ thất bại hoặc khó khăn vì tâm lý “sĩ diện”. Nhiệm vụ của Coach là tạo ra một không gian tuyệt đối an toàn, không phán xét, để họ dám can đảm nhìn thẳng vào sự thật. Một câu hỏi nhẹ nhàng như “Điều gì đang thực sự diễn ra khiến anh/chị cảm thấy chững lại?” có thể hiệu quả hơn là một câu hỏi quá trực diện.
Bước O (Options – Lựa chọn): Hãy là người khuyến khích những ý tưởng đột phá. Đôi khi, coachee có thể bị giới hạn bởi suy nghĩ “phải đi theo lối mòn” hoặc “chỉ có cách này thôi”. Hãy dùng những câu hỏi mạnh để phá vỡ giới hạn đó: “Nếu tiền bạc và thời gian không phải là vấn đề, bạn sẽ làm gì?”, “Ngoài những cách thông thường, còn có lựa chọn điên rồ nào mà chúng ta có thể nghĩ đến không?”.
Bước W (Will – Ý chí): Một kế hoạch hành động sẽ trở nên vô nghĩa nếu thiếu đi sự cam kết từ trái tim. Hãy giúp coachee kết nối mục tiêu của họ với một động lực sâu sắc hơn, như giá trị cốt lõi họ theo đuổi, niềm tự hào của gia đình, hay khát vọng cống hiến. Sự cam kết được thắp lửa từ bên trong sẽ bền bỉ và mạnh mẽ hơn rất nhiều.

“La bàn” CLEAR – Khi hành trình là đích đến

Nếu GROW là bản đồ, thì CLEAR chính là chiếc la bàn. Đây là mô hình hiện đại hơn, tập trung vào chiều sâu, vào toàn bộ bối cảnh và thế giới cảm xúc của khách hàng. Bạn sẽ dùng chiếc la bàn này khi coachee đang cảm thấy lạc lối giữa một khu rừng rậm rạp, chưa biết phương hướng và cần người đồng hành để định vị lại bản thân.

Khi nào NÊN dùng CLEAR?

Mục tiêu còn mơ hồ: Khách hàng đến với bạn trong trạng thái bế tắc, mất phương hướng. Vấn đề của họ phức tạp và có nhiều tầng cảm xúc. Ví dụ: “Em cảm thấy kiệt sức và không còn động lực”, “Em không biết mình thật sự muốn gì trong cuộc sống”, “Mối quan hệ của em và sếp đang rất căng thẳng và em không biết phải làm sao”.
Cần sự thấu cảm sâu sắc: Khi bạn nhận ra rào cản lớn nhất của coachee không nằm ở kỹ năng hay kế hoạch, mà ở chính trạng thái cảm xúc của họ. Họ cần được lắng nghe và thấu hiểu trọn vẹn trước khi có thể nghĩ đến bất kỳ giải pháp nào.
Coaching chuyển hóa (Transformational Coaching): Khi mục đích không chỉ là giải quyết một vấn đề trước mắt, mà là tạo ra sự thay đổi từ bên trong, giúp coachee thay đổi nhận thức và hệ thống niềm tin của mình.

Vận dụng CLEAR một cách nhạy bén

Bước C (Contract – Hợp đồng): Với một dịch vụ còn tương đối mới như coaching, bước này cực kỳ quan trọng để xây dựng niềm tin. Hãy dành thời gian làm rõ với coachee về vai trò của mỗi người, tính bảo mật của các cuộc trò chuyện, và kết quả mà cả hai cùng hướng tới trong phiên làm việc. Một khởi đầu rõ ràng sẽ tạo ra một nền tảng vững chắc.
Bước L & E (Listen & Explore – Lắng nghe & Khám phá): Đây là sân khấu để sự nhạy bén văn hóa của bạn tỏa sáng. Hãy lắng nghe cả những điều không được nói ra qua ngôn ngữ cơ thể, qua những khoảng lặng. Hãy cùng họ khám phá những yếu tố vô hình nhưng đầy sức ảnh hưởng: kỳ vọng của gia đình, áp lực từ bạn bè, đồng nghiệp, hay tâm lý “cả nể” đôi khi khiến họ không dám nói “không”.
Bước R (Review – Nhìn lại): Với những coachee đang trong giai đoạn hoang mang, việc thường xuyên dừng lại, nhìn lại và ghi nhận những tiến bộ nhỏ có một sức mạnh to lớn. Hãy cùng họ ăn mừng những chiến thắng nhỏ, những thay đổi trong nhận thức, dù là nhỏ nhất. Điều này giúp họ cảm nhận được giá trị hữu hình của quá trình coaching và có thêm động lực để bước tiếp.

Cuối cùng, GROW là “bản đồ” cho những con đường thẳng, CLEAR là “la bàn” cho những địa hình phức tạp. Không có mô hình nào tốt hơn, chỉ có mô hình phù hợp hơn với từng khách hàng, từng thời điểm.

Năng lực thực sự của một người Coach không nằm ở việc thuộc lòng các bước trong một mô hình. Nó nằm ở khả năng hiện diện trọn vẹn, lắng nghe bằng cả trái tim, và đủ linh hoạt để “múa” với mọi công cụ mình có, tất cả vì sự trưởng thành của khách hàng.

Bạn thì sao? Bạn đã có trải nghiệm thú vị nào với GROW hay CLEAR chưa? Hãy chia sẻ câu chuyện của bạn ở phần bình luận để chúng ta cùng học hỏi nhé!

Và nếu bạn đang tìm kiếm một cộng đồng để cùng nhau mài giũa “vũ khí”, nâng tầm nghề coach và lan tỏa giá trị đến nhiều người hơn nữa, hãy kết nối với chúng tôi tại CoachLink. Hành trình của bạn sẽ không còn đơn độc.