Từ “để mai tính” đến “chắc chắn làm” – Phép màu của Peer-Coaching
Chắc bạn quen cảnh này lắm: “Ê, hè này đi tập gym cho có 6 múi đi mày!”, “Hay mình cày IELTS chung đi, cuối năm thi cho kịp apply học bổng!”. Hai đứa hừng hực khí thế, vạch ra cả một tương lai tươi sáng. Tuần đầu, group chat còn réo rắt báo cáo thành tích. Tuần hai, tin nhắn thưa dần. Tuần ba… à thôi, coi như chưa có gì xảy ra.
Tại sao những kế hoạch đầy cảm hứng của chúng ta lại thường “chết yểu” như vậy?
Thú thật đi, vấn đề không nằm ở việc chúng ta lười biếng, mà là do sự thiếu cam kết và một lộ trình rõ ràng. Những lời hứa miệng, những cái hẹn “khi nào rảnh thì hú” thường dễ bay theo gió. Với kinh nghiệm nhiều năm tự vật lộn với các mục tiêu cá nhân và cả may mắn được trải nghiệm coaching chuyên nghiệp, mình nhận ra một sự thật: chúng ta cần một hệ thống.
Và “cứu cánh” cho những tâm hồn dễ nản chí như anh em mình chính là Peer-Coaching (tạm dịch là kèm cặp đồng cấp). Nhưng khoan, để nó không đi vào vết xe đổ của những lời hứa suông, bạn và đứa bạn thân cần một thứ quan trọng hơn cả động lực – đó là một “bản hợp đồng” nho nhỏ. Bài viết này sẽ chỉ cho bạn cách tạo ra một bản thỏa thuận đơn giản nhưng cực kỳ quyền lực để biến mọi mục tiêu thành hiện thực.
Tại sao phải “vẽ chuyện” ký cam kết mà không hứa miệng cho nhanh?
Mình biết bạn đang nghĩ gì. Bạn bè với nhau mà, sao phải giấy tờ lằng nhằng? Nhưng tin mình đi, chính cái sự “lằng nhằng” có chủ đích này lại là chất keo kết dính hai bạn trên con đường chinh phục mục tiêu.
- Tạo sự rõ ràng, tránh “tưởng vậy mà không phải vậy”: Bản thỏa thuận buộc cả hai phải ngồi xuống và làm rõ mọi thứ ngay từ đầu. Mục tiêu chung là gì? Vai trò của mỗi đứa ra sao? “Góp ý” nghĩa là thế nào? Là chê thẳng mặt bài essay của bạn mình dở tệ, hay là cùng nhau phân tích xem ý nào chưa ổn và làm sao để cải thiện? Viết ra giấy sẽ giúp cả hai có cùng một định nghĩa, tránh những tổn thương không đáng có.
- Tăng tính cam kết và trách nhiệm: Việc gõ ra một văn bản, đọc lại và cùng nhau “chốt đơn” tạo ra một tác động tâm lý mạnh mẽ hơn hẳn một câu nói “OK mày”. Nó biến lời hứa từ trạng thái “bay bổng” thành một cam kết “chạm đất”, nghiêm túc hơn. Nó như một lời tuyên thệ với bản thân và với người đồng đội của mình.
- Là “kim chỉ nam” khi có xích mích: Sẽ có lúc một trong hai đứa lười biếng, trễ hẹn, hay không hoàn thành nhiệm vụ. Thay vì cãi vã hay giận dỗi trong im lặng, cả hai có thể mở lại bản thỏa thuận và nói: “Này, tụi mình đã thống nhất cách xử lý cho trường hợp này rồi mà”. Nó giúp giải quyết vấn đề một cách công bằng, dựa trên quy tắc đã đặt ra, và quan trọng nhất là giữ gìn “tình bạn bền lâu”.
5 Yếu Tố “Vàng” Cần Có Trong Mọi Thỏa Thuận Peer-Coaching
Một bản cam kết hiệu quả không cần dài dòng. Nó chỉ cần đủ 5 yếu tố cốt lõi sau:
1. Mục tiêu chung (Phải thật SMART)
Đây là linh hồn của bản cam kết. Một mục tiêu mơ hồ sẽ dẫn đến hành động mơ hồ. Hãy áp dụng quy tắc SMART (Specific – Cụ thể, Measurable – Đo lường được, Achievable – Khả thi, Relevant – Liên quan, Time-bound – Có thời hạn).
- Đừng ghi: “Cùng nhau học tiếng Anh giỏi hơn”.
- Nên ghi: “Cả hai cùng đạt IELTS 6.5 Overall (không kỹ năng nào dưới 6.0) trong kỳ thi ngày 30/12/2024”.
2. Phân chia “Vai Trò & Nhiệm Vụ”
Ai làm gì? Ai chịu trách nhiệm mảng nào? Việc này giúp tối ưu hóa sức mạnh của mỗi người và tránh tình trạng người làm người chơi.
- Ví dụ: An có khả năng tìm kiếm tốt, sẽ chịu trách nhiệm tìm tài liệu và đề thi thử hàng tuần. Bình thì cẩn thận hơn, sẽ chịu trách nhiệm chấm bài Writing cho An và ngược lại, đưa ra các lỗi ngữ pháp cần sửa.
3. Lịch trình & Tần suất gặp mặt
Cụ thể hóa thời gian và phương thức. Đừng nói “rảnh thì học”, hãy biến nó thành một cuộc hẹn không thể hủy.
- Ví dụ: Họp online qua Google Meet vào 20h tối thứ 3 và thứ 6 hàng tuần, mỗi buổi 90 phút. Buổi thứ 3 luyện Speaking, buổi thứ 6 review bài Writing và lên kế hoạch tuần tới.
4. Quy tắc “Ứng Xử” và Góp ý
Làm thế nào để góp ý mà không làm bạn mất lòng? Đây là phần cực kỳ quan trọng để duy trì mối quan hệ.
- Ví dụ: Luôn bắt đầu bằng việc công nhận một điểm tốt trước khi chỉ ra điểm cần cải thiện (“Bài viết này của mày có ý tưởng tốt lắm, nhưng cần chú ý hơn về thì của động từ…”). Không ngắt lời khi người kia đang trình bày. Tôn trọng ý kiến của nhau dù không đồng tình.
5. Cách xử lý khi “Bể Kèo”
Điều gì sẽ xảy ra nếu một người không hoàn thành nhiệm vụ? Hãy giữ nó thật vui vẻ, không mang tính trừng phạt nặng nề.
- Ví dụ: Ai không nộp bài Writing đúng hạn sẽ phải khao người còn lại một ly trà sữa. Nếu một người vi phạm cam kết 2 lần liên tiếp, cả hai sẽ ngồi lại nghiêm túc để xem xét lại mục tiêu và lịch trình xem có quá sức không.
Mẫu Thỏa Thuận Peer-Coaching “Mì Ăn Liền” Cho Bạn Tham Khảo
Thấy phức tạp quá hả? Đừng lo, mình đã chuẩn bị sẵn một mẫu đơn giản, bạn chỉ cần copy, điền vào chỗ trống và gửi cho đứa bạn thân thôi!
BẢN CAM KẾT ĐỒNG HÀNH CÙNG PHÁT TRIỂN
- Thành viên: [Tên bạn] & [Tên đồng đội]
- 1. Mục tiêu chung của chúng tôi: (Ví dụ: Cùng nhau hoàn thành khóa học Lập trình Python cơ bản trên Coursera và làm được project cuối khóa)
- 2. Thời hạn hoàn thành: (Ví dụ: Ngày 31/10/2024)
- 3. Nhiệm vụ của mỗi người:
- [Tên bạn]: (Ví dụ: Tóm tắt kiến thức mỗi chương, tìm các bài tập thực hành thêm)
- [Tên đồng đội]: (Ví dụ: Chuẩn bị câu hỏi thảo luận, tìm các ví dụ thực tế cho mỗi bài học)
- 4. Lịch trình hoạt động: (Ví dụ: Học chung tại quán cà phê X vào 14h chiều Chủ nhật hàng tuần. Check-in tiến độ qua Zalo vào tối thứ 4)
- 5. Quy tắc vàng của nhóm: (Ví dụ: Góp ý thẳng thắn nhưng không công kích cá nhân. Luôn đúng giờ. Tắt thông báo điện thoại trong giờ học chung)
- 6. Nếu một trong hai “lỡ hẹn”: (Ví dụ: Người hủy hẹn mà không báo trước 24h sẽ phải trả tiền cà phê cho buổi học sau)
Cùng nhau ký tên (chỉ cần “chốt kèo” bằng tin nhắn là được) và quyết tâm thực hiện!
Bắt đầu nhỏ, thành công lớn
Một bản thỏa thuận đơn giản có thể là chất xúc tác biến mối quan hệ bạn bè thân thiết thành một liên minh mạnh mẽ, cùng nhau chinh phục những mục tiêu mà bạn từng nghĩ là “để mai tính”. Nó không phải là sự ràng buộc, mà là một công cụ giúp hai bạn có trách nhiệm hơn với ước mơ của chính mình và của cả người đồng đội.
Đừng quá cầu toàn. Bản cam kết đầu tiên có thể sẽ không hoàn hảo, nhưng điều quan trọng nhất là các bạn dám bắt đầu, dám viết ra và cùng nhau thực hiện. Bạn sẽ ngạc nhiên về sức mạnh của việc có một người đồng hành thực sự đấy.
Giờ thì còn chờ gì nữa? Hãy gửi ngay bài viết này cho đứa bạn “chung chí hướng” và cùng nhau tạo nên bản cam kết của riêng mình nhé! Bạn có kinh nghiệm peer-coaching nào muốn chia sẻ không? Hay có “hình phạt” vui vẻ nào cho người “bể kèo”? Hãy để lại bình luận bên dưới, chúng ta cùng học hỏi nào
