Kế hoạch kinh doanh một trang: “Kim chỉ nam” cho dự án phụ của bạn
Thú thật đi, có phải não bạn đang “nảy số” liên tục với một ý tưởng kinh doanh phụ cực “cháy” không? Có thể là một tiệm nến thơm handmade xinh xắn, một shop bán đồ 2hand online với gu chất lừ, hay đơn giản là nhận thêm các job freelance thiết kế để thỏa sức sáng tạo. Ý tưởng thì tuyệt vời đấy, nhưng rồi bạn chợt “đứng hình”… vì chẳng biết phải bắt đầu từ đâu, làm gì trước, làm gì sau.
Mình cũng đã từng ở đúng vị trí đó. Mỗi khi nghe ai đó nhắc đến hai chữ “kế hoạch kinh doanh”, trong đầu mình tự động hiện ra một tập tài liệu dày cộp, toàn những thuật ngữ khó nhằn và biểu đồ phức tạp. Cảm giác nản và muốn bỏ cuộc ùa về ngay lập tức.
Nhưng tin mình đi, có một “vũ khí bí mật” sinh ra là để dành cho những dự án năng động, tinh gọn của chúng ta. Nó được gọi là Kế hoạch kinh doanh một trang (One-Page Business Plan). Đừng vội hình dung nó là một thủ tục rườm rà. Hãy nghĩ về nó như một tấm bản đồ kho báu, siêu trực quan và mạnh mẽ, giúp bạn nhìn rõ con đường mình sắp đi chỉ trên một mặt giấy.
1. Tại sao dự án phụ cũng cần “bản đồ”?
Bạn có thể nghĩ: “Ôi dào, làm thêm cho vui thôi mà, cần gì kế hoạch cho phức tạp?”. Kinh nghiệm coaching và cả tự mình trải nghiệm đã cho mình thấy, chính những dự án “cho vui” này lại càng cần một tấm bản đồ rõ ràng.
- Tránh “lạc trôi” giữa biển ý tưởng: Khi mới bắt đầu, ý tưởng nào cũng có vẻ hay ho. Bạn muốn vừa bán quần áo, vừa bán phụ kiện, lại vừa muốn làm thêm cả đồ trang trí. Một kế hoạch sẽ là chiếc kim chỉ nam, giúp bạn tập trung vào những việc cốt lõi nhất, không bị sa đà vào những thứ không tạo ra giá trị và giữ cho “con thuyền” dự án của bạn đi đúng hướng.
- Biến ý tưởng mông lung thành hành động cụ thể: Thay vì chỉ nghĩ chung chung “mình sẽ bán đồ ăn vặt online”, kế hoạch sẽ buộc bạn phải trả lời những câu hỏi sắc bén hơn: “Mình sẽ bán cho ai? Sinh viên hay dân văn phòng?”, “Món gì sẽ là ‘signature’ của tiệm mình?”, “Mình sẽ bán qua Instagram hay lập fanpage Facebook?”. Từ đó, ý tưởng mới trở thành những gạch đầu dòng công việc rõ ràng.
- Tăng sự tự tin và thuyết phục: Dù bạn chỉ định “gọi vốn” từ… phụ huynh hay rủ cô bạn thân làm chung, một kế hoạch được viết ra giấy, dù chỉ một trang, cũng cho thấy sự nghiêm túc và tầm nhìn của bạn. Nó không chỉ giúp bạn tự tin hơn vào con đường mình chọn, mà còn khiến người khác dễ dàng tin tưởng và ủng hộ bạn hơn rất nhiều.
2. “Xương sống” của kế hoạch một trang: 3 câu hỏi cốt lõi
Okay, giờ thì đến phần thực hành. Trái tim của kế hoạch này chỉ xoay quanh 3 câu hỏi lớn. Hãy trả lời chúng một cách thật thẳng thắn nhé.
Vấn đề & Giải pháp của bạn là gì?
Mọi hoạt động kinh doanh thành công đều bắt đầu từ việc giải quyết một “nỗi đau” (pain point) nào đó của khách hàng.
- Nỗi đau bạn đang giải quyết là gì? Ví dụ: Dân văn phòng ở Sài Gòn quá bận rộn, thường xuyên bỏ bữa hoặc ăn trưa bằng đồ ăn nhanh không lành mạnh. Họ muốn ăn healthy nhưng không có thời gian chuẩn bị.
- Sản phẩm/dịch vụ của bạn giải quyết nỗi đau đó ra sao? Ví dụ: Mình sẽ cung cấp các set cơm trưa eat clean được giao tận nơi. Thực đơn được thay đổi mỗi ngày để không bị ngán, đầy đủ dinh dưỡng và tiện lợi.
Bạn phục vụ ai? (Khách hàng mục tiêu)
Làm ơn đừng nói bạn bán cho “tất cả mọi người”. Đó là con đường nhanh nhất dẫn đến thất bại. Hãy thử vẽ ra “chân dung” khách hàng lý tưởng của bạn một cách chi tiết nhất có thể.
- Họ là ai? Ví dụ: Khách hàng của mình là nữ, độ tuổi từ 22-30, đang làm công việc văn phòng tại các quận trung tâm như Quận 1, 3, Bình Thạnh.
- Họ có đặc điểm, sở thích gì? Ví dụ: Họ là người quan tâm đến sức khỏe và vóc dáng, thường theo dõi các trang về gym/yoga, thích lướt Instagram để tìm cảm hứng ăn uống lành mạnh, sẵn sàng chi trả cao hơn một chút cho một bữa ăn chất lượng.
Khi bạn càng hiểu rõ khách hàng, mọi quyết định từ sản phẩm, giá cả đến cách viết content quảng cáo của bạn sẽ càng “trúng đích”.
Điều gì khiến bạn khác biệt? (Điểm độc đáo – USP)
Giữa hàng trăm tiệm cơm trưa văn phòng, hàng ngàn shop quần áo online, tại sao khách hàng phải chọn bạn? Đây chính là lúc bạn cần tìm ra điểm độc đáo (Unique Selling Proposition) của mình.
- Điểm khác biệt đó là gì? Nó không nhất thiết phải là thứ gì đó “đao to búa lớn”. Ví dụ: Hộp cơm của mình dùng vật liệu tự hủy thân thiện với môi trường. Mình có ghi chi tiết lượng calo trên mỗi phần ăn. Hoặc mình cam kết 100% rau củ được nhập từ nông trại organic ở Đà Lạt. Thậm chí, sự khác biệt có thể đến từ chính câu chuyện cá nhân của bạn, hay cách bạn chăm sóc khách hàng tận tình như một người bạn.
3. Hoàn thiện bức tranh: Các mảnh ghép còn lại
Khi đã có phần “xương sống” vững chắc, chúng ta sẽ thêm “thịt” vào cho bức tranh tổng thể thêm rõ nét.
Làm sao để khách hàng tìm thấy bạn? (Kênh truyền thông & Bán hàng)
Bạn sẽ “xuất hiện” ở đâu để khách hàng mục tiêu có thể nhìn thấy? Đừng cố gắng có mặt ở mọi nơi. Hãy chọn những kênh mà “chân dung” khách hàng của bạn hay lui tới nhất.
- Ví dụ: Xây dựng một kênh Instagram với hình ảnh món ăn thật đẹp và “healthy”. Chăm chỉ review, chia sẻ trong các hội nhóm Facebook về “eat clean Sài Gòn”. Có thể hợp tác với các bạn KOC/Influencer nhỏ (micro-influencer) trong lĩnh vực lifestyle để tăng độ nhận diện.
Tiền vào – Tiền ra (Dòng tiền & Chi phí)
Không cần phức tạp. Chỉ cần một danh sách đơn giản để bạn không bị “lỗ sấp mặt” mà không biết.
- Tiền vào (Nguồn thu): Tiền bán cơm, phí ship, có thể là bán thêm nước ép…
- Tiền ra (Chi phí): Tiền mua nguyên liệu, chi phí bao bì, phí trả cho shipper (Ahamove/Grab), tiền chạy quảng cáo Facebook/Instagram…
Mục tiêu ban đầu rất đơn giản: Đảm bảo tổng tiền thu vào phải lớn hơn tổng tiền chi ra.
Làm sao biết mình đang thành công? (Thước đo quan trọng)
Thành công cần được đo đếm bằng những con số cụ thể, không phải cảm tính. Hãy đặt ra vài mục tiêu rõ ràng để có động lực phấn đấu.
- Ví dụ: Trong 3 tháng đầu tiên, mục tiêu là đạt được 50 đơn hàng mỗi ngày. Kênh Instagram đạt 5,000 người theo dõi “thật” và có tương tác tốt. Nhận được ít nhất 20 đánh giá 5 sao từ khách hàng.
Trang giấy nhỏ, bước nhảy lớn
Bạn thấy không? Toàn bộ “đế chế” tương lai của bạn có thể gói gọn trong một trang giấy. Kế hoạch kinh doanh một trang không phải là gánh nặng, mà là một công cụ tuyệt vời để giải phóng sự sáng tạo, giúp bạn sắp xếp những suy nghĩ hỗn độn và tự tin bước những bước đầu tiên.
Lời khuyên chân thành từ một người đã từng được coach và tự mình trải qua: Đừng quá cầu toàn! Cứ viết xuống tất cả những gì bạn nghĩ, kể cả khi nó còn lộn xộn. Bản kế hoạch này là một tài liệu “sống”, bạn hoàn toàn có thể và nên chỉnh sửa, cập nhật nó liên tục trong quá trình bạn làm và học hỏi. Phiên bản đầu tiên không cần hoàn hảo, nó chỉ cần tồn tại.
Vậy thì còn chần chừ gì nữa? Lấy ngay một tờ giấy, một cây bút, hoặc mở một trang Google Docs mới và phác thảo “kim chỉ nam” cho dự án của bạn ngay hôm nay! Nếu đủ can đảm, hãy chụp lại bản nháp đầu tiên và chia sẻ trong phần bình luận bên dưới, chúng ta sẽ cùng nhau góp ý và xây dựng nhé
