Chắc hẳn bạn đã từng như An, cô bạn sinh viên mới ra trường mà mình quen. An cầm tấm bằng trên tay mà lòng thì mông lung như một trò đùa. Lướt mạng xã hội, đâu đâu cũng thấy các bài đăng về “life coach”, “career coach”, về những câu chuyện “lột xác” ngoạn mục. Một phần tò mò, một phần hoài nghi, An nhắn cho mình: “Coaching có thật sự hiệu quả không, hay chỉ là chiêu trò marketing? Em sợ bỏ ra một số tiền không nhỏ rồi chỉ nhận lại vài lời an ủi sáo rỗng. Làm sao biết mình có tiến bộ thật sự hay chỉ là cảm giác “hưng phấn” nhất thời?”.
Câu hỏi của An cũng là trăn trở của mình ngày trước. Sau nhiều lần tự mình trải nghiệm và được coach, mình nhận ra một điều cốt lõi: coaching hiệu quả không phải là phép màu, mà là một khoản đầu tư. Và một nhà đầu tư thông minh sẽ không bao giờ “ném tiền qua cửa sổ” mà không biết cách đo lường lợi nhuận. Coaching không chỉ là những buổi trò chuyện truyền cảm hứng. Nó phải tạo ra những kết quả cụ thể, những thứ có thể “cân, đo, đong, đếm” được.
Bài viết này dành cho những người trẻ như An và như bạn, để chúng ta cùng nhau tìm ra cách đầu tư vào bản thân một cách khôn ngoan nhất, để biết chắc rằng mỗi đồng mình bỏ ra đều thực sự “đáng đồng tiền bát gạo”.
Kết quả “Cứng”: Những con số biết nói
Đây là những thứ dễ nhìn thấy nhất, là bằng chứng rõ ràng nhất cho thấy khoản đầu tư của bạn đang sinh lời. Nó không phải là cảm giác, nó là dữ liệu.
Mục tiêu sự nghiệp & tài chính
Đây là thước đo quen thuộc nhất. Trước khi bắt đầu, bạn muốn gì? Một công việc mới? Một mức lương cao hơn? Hãy biến nó thành con số.
Ví dụ: Bạn và coach đặt mục tiêu sau 6 tháng phải được tăng 15% lương. Các bạn cùng nhau vạch ra lộ trình: cần cải thiện kỹ năng gì, cần hoàn thành những dự án nào để chứng tỏ năng lực, cách chuẩn bị cho buổi review lương với sếp. Và rồi 6 tháng sau, con số trong hợp đồng lao động mới của bạn thực sự tăng lên 15%. Đó chính là kết quả. Hay bạn đặt mục tiêu tìm được công việc đúng chuyên ngành Marketing với mức lương khởi điểm 12 triệu trong vòng 3 tháng. Và bạn đã làm được. Đó là “lợi nhuận” bạn có thể khoe với cả thế giới.
Hiệu suất công việc
Bạn có làm việc thông minh hơn không, hay chỉ làm việc chăm chỉ hơn? Coaching giúp bạn tối ưu hóa quy trình làm việc.
Ví dụ: Trước đây, tuần nào bạn cũng phải “OT” (làm thêm) ít nhất 10 tiếng, tối về đến nhà là kiệt sức. Sau khi làm việc với coach, bạn học được cách quản lý thời gian bằng ma trận Eisenhower, biết việc gì quan trọng cần ưu tiên, việc gì có thể từ chối. Kết quả là giờ bạn chỉ cần ở lại công ty muộn khoảng 2 tiếng/tuần để rà soát công việc. Hoặc một dự án được giao deadline 2 tuần, bạn đã hoàn thành xuất sắc chỉ trong 12 ngày. Thời gian và năng lượng tiết kiệm được chính là kết quả.
Phát triển kỹ năng cụ thể
Kỹ năng là tài sản. Đầu tư coaching để xây dựng tài sản này là một lựa chọn khôn ngoan.
Ví dụ: Bạn có nỗi sợ nói trước đám đông. Mục tiêu của bạn là có thể tự tin trình bày ý tưởng trong cuộc họp team hàng tuần mà không cần cầm giấy đọc. Coach sẽ cùng bạn luyện tập, từ cách chuẩn bị nội dung, hít thở sâu, đến giao tiếp bằng mắt. Và sau 2 tháng, bạn không chỉ nói trôi chảy mà còn nhận được lời khen từ sếp. Đó là một kỹ năng mới đã được mở khóa.
Kết quả “Mềm”: Những thay đổi từ bên trong nhưng vô cùng quan trọng
Nếu kết quả “cứng” là phần nổi của tảng băng, thì kết quả “mềm” chính là phần chìm khổng lồ bên dưới. Chúng khó đo đếm hơn, nhưng lại là nền tảng cho mọi thành công bền vững.
Sự tự tin và tư duy
Đây là sự thay đổi trong cách bạn nhìn nhận bản thân và các thử thách.
Ví dụ: Sếp giao một task hoàn toàn mới mà trước đây bạn chắc chắn sẽ né tránh với lý do “em sợ em không làm được”. Nhưng bây giờ, phản ứng đầu tiên của bạn là: “Dạ, task này khá mới với em, nhưng em sẽ cố gắng tìm hiểu. Anh/chị có thể cho em xin thêm tài liệu tham khảo được không ạ?”. Sự chuyển đổi từ tâm thế “nạn nhân” sang “người giải quyết vấn đề” là một bước tiến khổng lồ.
Chất lượng các mối quan hệ
Cách bạn tương tác với mọi người xung quanh sẽ quyết định bạn đi được bao xa.
Ví dụ: Bạn và một đồng nghiệp trong team thường xuyên “bằng mặt không bằng lòng”, dẫn đến những cuộc tranh cãi không đáng có. Coach giúp bạn nhận ra vấn đề nằm ở kỹ năng lắng nghe và giao tiếp. Bạn học cách đặt câu hỏi thay vì áp đặt, học cách ghi nhận ý kiến của người khác. Dần dần, những cuộc tranh cãi giảm hẳn, không khí làm việc dễ chịu hơn, và sếp bắt đầu có những feedback tích cực về thái độ cầu tiến và tinh thần đồng đội của bạn.
Sự cân bằng và sức khỏe tinh thần
Một người thành công không thể là một người kiệt quệ.
Ví dụ: Guồng quay công việc từng cuốn bạn đi, cuối tuần chỉ biết nằm ở nhà lướt điện thoại trong vô định. Coach đã cùng bạn tìm lại những gì thực sự khiến bạn vui. Bạn nhận ra mình đã bỏ quên sở thích chơi cầu lông từ rất lâu. Giờ đây, bạn sắp xếp để đi chơi cầu lông 2 buổi/tuần. Bạn ngủ ngon hơn, cảm thấy ít lo âu hơn, và có nhiều năng lượng hơn vào sáng thứ Hai. Đó chính là một chỉ số sức khỏe tinh thần đã được cải thiện.
Công cụ đơn giản để “theo dõi” hành trình của chính bạn
Nói thì dễ, nhưng làm sao để “đo” những thứ này một cách hệ thống? Đừng lo, bạn không cần những công cụ phức tạp.
- Thiết lập mục tiêu SMART ngay từ buổi đầu: Đây là việc tối quan trọng. Đừng chỉ nói “em muốn tự tin hơn”. Hãy cùng coach biến nó thành mục tiêu SMART: “Trong 3 tháng tới (Time-bound), em muốn chủ động phát biểu ý kiến trong ít nhất 2 cuộc họp team mỗi tháng (Measurable, Specific) để cải thiện kỹ năng giao tiếp (Relevant) và được sếp ghi nhận (Achievable).”. Một mục tiêu rõ ràng như vậy sẽ là kim chỉ nam cho cả hai.
- Nhật ký 5 phút cuối ngày: Không cần viết sớ Táo quân. Chỉ cần 3 gạch đầu dòng: 1 điều bạn làm tốt hôm nay, 1 thử thách đã gặp, và 1 điều bạn học được. Sau một tháng nhìn lại, bạn sẽ bất ngờ về sự tiến bộ của chính mình.
- Check-in định kỳ với Coach: Buổi check-in không chỉ là nơi để “kể lể”. Hãy biến nó thành một buổi review hiệu quả. Cùng coach mở lại các mục tiêu SMART đã đặt ra và tự hỏi: “So với tháng trước, mục tiêu A đã tiến triển được bao nhiêu %?”, “Mục tiêu B còn vướng ở đâu?”.
Coaching không phải là một mối quan hệ một chiều, nơi bạn thụ động ngồi nghe giảng giải. Nó là một hành trình hợp tác. Việc đo lường kết quả không phải để tạo áp lực, mà là để cả bạn và coach biết rằng chúng ta đang đi đúng hướng, để ăn mừng những chiến thắng nhỏ và kịp thời điều chỉnh khi cần thiết.
Kết quả có thể là một con số ấn tượng trên bảng lương, một lời khen từ vị sếp khó tính, hoặc đơn giản chỉ là sự bình yên trong tâm trí khi bạn dám nói lên ý kiến của mình. Cả hai đều vô cùng quý giá.
Vậy nên, trước khi quyết định đầu tư vào một hành trình coaching, hãy dành chút thời gian và tự hỏi chính mình: “Mình muốn đo lường sự thành công của hành trình này bằng chỉ số nào?”. Hãy viết chúng ra, thật cụ thể. Và trong buổi nói chuyện đầu tiên, đừng ngần ngại chia sẻ điều đó với người coach của bạn.
Chúc bạn có một hành trình đầu tư vào bản thân thật xứng đáng và gặt hái được những “lợi nhuận” tuyệt vời
