Coach ơi, đừng chỉ ‘Visualize’! Đây là công cụ khoa học giúp Client biến ước mơ thành hiện thực

Bạn có quen thuộc với kịch bản này không? Trong một phiên coach đầy cảm hứng, Client của bạn hào hứng kể về ước mơ lớn lao. Họ nhắm mắt lại, hình dung ra viễn cảnh thành công với từng chi tiết sống động: Căn nhà mơ ước, vị trí công việc vạn người ao ước, hay sự tự do tài chính viên mãn. Năng lượng lan tỏa khắp căn phòng. Nhưng rồi, tuần sau, tuần sau nữa, mọi thứ vẫn dậm chân tại chỗ. Client vẫn trì hoãn, mơ hồ, và không biết bắt đầu từ đâu.

Là một Coach trẻ tâm huyết, chúng ta luôn muốn trao cho Client những công cụ mạnh mẽ nhất. Chúng ta tin vào sức mạnh của tư duy tích cực, của việc “visualize” – hình dung. Nhưng liệu chỉ “nghĩ về điều tốt đẹp” có thực sự đủ để tạo ra hành động?

Sự thật là, đôi khi việc chỉ tập trung vào hình dung tích cực có thể phản tác dụng. Nó tạo ra một cảm giác thỏa mãn “ảo”, khiến não bộ lầm tưởng rằng mục tiêu đã gần đạt được, từ đó làm giảm đi năng lượng và động lực cần thiết để hành động trong thế giới thực.

Vậy làm thế nào để chúng ta, những người Coach, có thể dẫn dắt Client từ trạng thái “mơ mộng” sang “hành động” một cách hiệu quả? Bài viết này sẽ giới thiệu đến bạn WOOP – một công cụ dựa trên hơn 20 năm nghiên cứu khoa học, giúp bạn nâng cấp kỹ thuật “Hình dung” một cách bài bản, mạnh mẽ và xây dựng uy tín chuyên nghiệp của mình.

Bóc tách khoa học đằng sau Hình dung & WOOP

Chúng ta đều biết Visualization (Hình dung) có sức mạnh của nó. Việc hình dung ra kết quả mong muốn giúp Client xác định rõ mục tiêu, tạo động lực ban đầu và tăng sự tự tin. Nhưng đó mới chỉ là một nửa của bức tranh.

“Cạm bẫy” của việc chỉ hình dung tích cực nằm ở hiện tượng “mental attainment” (tạm dịch: sự đạt được trong tâm trí). Khi ta dành quá nhiều thời gian chìm đắm trong viễn cảnh thành công, não bộ sẽ tiết ra những hormone hạnh phúc tương tự như khi ta đã thực sự đạt được nó. Kết quả? Năng lượng để vượt qua khó khăn và thực sự bắt tay vào làm bị sụt giảm. Giống như việc bạn thấy no bụng chỉ vì đọc thực đơn quá hấp dẫn mà quên mất mình cần phải gọi món.

Đây là lúc “Mental Contrasting” (Đối chiếu tinh thần) xuất hiện như một mảnh ghép còn thiếu. Đây là kỹ thuật đối chiếu giữa viễn cảnh tương lai tươi đẹp và những trở ngại rất thật ở hiện tại. Chính sự tương phản này tạo ra một “sức căng” cần thiết, một nguồn năng lượng thôi thúc hành động mà việc hình dung đơn thuần không có được.

Và WOOP chính là công thức kết hợp cả hai yếu tố này một cách hoàn hảo.

WOOP là gì? Công thức 4 bước đơn giản

Wish (Mong muốn): Điều bạn thực sự khao khát đạt được là gì? Mục tiêu phải có ý nghĩa và thách thức vừa đủ.
Outcome (Kết quả): Kết quả tuyệt vời nhất nếu bạn đạt được mong muốn đó là gì? Hãy hình dung và cảm nhận nó một cách sống động.
Obstacle (Trở ngại): Trở ngại lớn nhất bên trong bạn (một thói quen, một niềm tin giới hạn, một cảm xúc tiêu cực…) đang cản bước bạn là gì?
Plan (Kế hoạch): Xây dựng một kế hoạch hành động theo công thức “Nếu – Thì” (If – Then). Nếu (Trở ngại) xảy ra, thì tôi sẽ (Hành động cụ thể).

Ứng dụng WOOP vào phiên Coach – Kinh nghiệm thực chiến

Lý thuyết thật tuyệt vời, nhưng làm thế nào để đưa WOOP vào phiên coach một cách tự nhiên và hiệu quả?

Kịch bản mẫu trong phiên coach 1:1

Hãy tưởng tượng bạn đang coach cho một Client tên An, người muốn được thăng tiến lên vị trí trưởng nhóm nhưng lại rất ngại phát biểu trong các cuộc họp.

Bước 1: Wish (Mong muốn)
Coach: “An này, trong 6 tháng tới, điều quan trọng nhất mà bạn thực sự khao khát đạt được trong sự nghiệp là gì?”
An: “Mình muốn được đề bạt lên vị trí Trưởng nhóm Marketing.”

Bước 2: Outcome (Kết quả)
Coach: “Tuyệt vời! Hãy nhắm mắt lại một chút. Nếu bạn đã là Trưởng nhóm, kết quả tuyệt vời nhất bạn cảm nhận được là gì? Cảm giác đó như thế nào?”
An: “Mình cảm thấy tự tin, được mọi người tôn trọng, và có thể dẫn dắt team thực hiện những chiến dịch đột phá. Mình cảm thấy mình thực sự tạo ra giá trị.”

Bước 3: Obstacle (Trở ngại)
Coach: “Đó là một cảm giác thật tuyệt. Bây giờ, hãy thành thật nhìn lại. Trở ngại lớn nhất bên trong chính bạn lúc này đang ngăn cản bạn tiến tới vị trí đó là gì?”
(Đây là bước quan trọng. Coach cần khéo léo giúp Client nhìn vào bên trong, thay vì đổ lỗi cho hoàn cảnh như “sếp không thấy năng lực của em” hay “đồng nghiệp cạnh tranh”. Có thể An sẽ nói: “Mình sợ ý kiến của mình không đủ hay”, hoặc “Mình ngại nói trước đám đông”.)
An: “Thực sự thì… trở ngại lớn nhất là mình rất ngại phát biểu trong các cuộc họp. Mỗi lần định nói gì đó, mình lại sợ sai, sợ bị đánh giá.”

Bước 4: Plan (Kế hoạch)
Coach: “Cảm ơn bạn đã chia sẻ. Vậy chúng ta hãy cùng nhau lập một kế hoạch nhé. Nếu trong cuộc họp tuần tới, khi bạn có một ý tưởng muốn chia sẻ và cảm giác ‘sợ bị đánh giá’ xuất hiện, thì bạn sẽ làm hành động cụ thể nào?”
An: “Ừm… Nếu cảm giác đó xuất hiện, thì mình sẽ hít thở sâu 3 lần, tự nhủ rằng ‘ý kiến của mình đáng được lắng nghe’, và sẽ giơ tay phát biểu về đúng phần mình đã chuẩn bị kỹ nhất.”

Chỉ với 4 bước đơn giản, bạn đã giúp An biến một nỗi sợ mơ hồ thành một kế hoạch hành động cụ thể, khả thi.

Tích hợp WOOP vào các công cụ coaching khác

WOOP không hoạt động một mình. Bạn có thể kết hợp nó một cách linh hoạt:

Với Bánh xe cuộc đời (Wheel of Life): Sau khi Client xác định được một lĩnh vực cần cải thiện (ví dụ: Sức khỏe), hãy dùng WOOP để tạo ra một kế hoạch cụ thể. (Wish: Chạy bộ 3 buổi/tuần. Obstacle: Cảm giác lười biếng, muốn ngủ nướng buổi sáng. Plan: Nếu sáng mai chuông reo và mình muốn tắt đi ngủ tiếp, thì mình sẽ ngay lập tức ngồi dậy và đi vào nhà vệ sinh rửa mặt).
Với mô hình GROW: WOOP đặc biệt hữu ích trong bước ‘O’ (Obstacles) và ‘W’ (Way Forward/Will), giúp biến những trở ngại và ý định thành một cam kết hành động rõ ràng.

“Việt hóa” WOOP một cách tinh tế

Trong văn hóa của chúng ta, việc nói về khó khăn, trở ngại hay “điểm yếu” đôi khi còn khá e dè. Client có thể ngại thừa nhận những rào cản bên trong. Là Coach, chúng ta có thể giúp họ bằng cách định vị lại bước “Obstacle”.

Hãy giải thích rằng, việc xác định trở ngại không phải là để chìm trong tiêu cực. Ngược lại, đó là một bước chuẩn bị thông minh và dũng cảm. Nó giống như một người thuyền trưởng giỏi, không chỉ nhìn về hòn đảo kho báu phía trước, mà còn lường trước những con sóng ngầm và dòng hải lưu để chuẩn bị phương án đối phó. Việc nhìn thẳng vào trở ngại chính là biểu hiện của sự mạnh mẽ.

Nâng tầm Coaching bằng công cụ dựa trên khoa học

WOOP không phủ nhận sức mạnh của ước mơ hay việc hình dung. Nó chỉ đơn giản là một sự bổ sung hoàn hảo, một công cụ khoa học giúp “nối đất” những ước mơ đó, biến chúng từ những đám mây lơ lửng thành một lộ trình có thể bước đi.

Bằng việc trang bị và thành thạo những công cụ dựa trên bằng chứng (evidence-based) như WOOP, các Coach trẻ không chỉ giúp Client của mình đạt được kết quả đột phá hơn. Quan trọng hơn, chúng ta đang cùng nhau góp phần xây dựng một cộng đồng Coach chuyên nghiệp, bài bản và đáng tin cậy.

Bạn đã sẵn sàng đưa WOOP vào bộ công cụ coaching của mình chưa? Hãy thử áp dụng ngay trong phiên coach tới và chia sẻ kết quả hoặc thắc mắc của bạn trong phần bình luận bên dưới nhé. Cùng CoachLink kết nối, học hỏi và lan tỏa giá trị coaching đích thực