Chiếc áo “chuyên gia” quá rộng: Cái giá phải trả của Coach trẻ
Bạn vừa cầm trên tay tấm chứng chỉ coaching, hừng hực khí thế và sẵn sàng chinh phục thế giới. Trong đầu bạn lúc này là vô vàn kế hoạch, dự định và cả một chút bối rối. Giữa muôn vàn lựa chọn để bắt đầu, cám dỗ khoác lên mình danh xưng “chuyên gia” để nhanh chóng thu hút khách hàng, để khẳng định vị thế là có thật. Nhưng bạn thân mến, liệu chiếc áo đó có thực sự vừa vặn?
Thị trường coaching đang trên đà phát triển mạnh mẽ, mang đến nhiều cơ hội nhưng cũng không ít “nhiễu loạn”. Khán giả, những khách hàng tiềm năng của chúng ta, ngày càng thông thái hơn. Họ đủ tinh tường để nhận ra đâu là giá trị thật, và cũng dần “dị ứng” với những danh xưng sáo rỗng, những lời quảng cáo thiếu chiều sâu.
Bài viết này không dùng để phán xét. Hãy xem đây là một cuộc trò chuyện thẳng thắn, một lời chia sẻ từ những người đi trước dành cho bạn. Chúng ta sẽ cùng nhau nhận diện những cái bẫy vô hình của việc “gồng mình” làm chuyên gia, và quan trọng hơn, là tìm ra con đường xây dựng sự nghiệp coaching bền vững, một sự nghiệp bắt rễ từ chính giá trị thật của bạn.
Cái giá vô hình của danh xưng vội vã
Khoác lên mình một danh xưng quá lớn khi chưa sẵn sàng cũng giống như đi một đôi giày quá rộng. Bạn có thể bước đi, nhưng mỗi bước đều không vững, luôn tiềm ẩn nguy cơ vấp ngã. Cái giá phải trả không chỉ là những hợp đồng thất bại, mà là những tổn thương vô hình đến chính bạn và cả cộng đồng.
Mất đi kết nối chân thật
Khi cố gắng tỏ ra mình là một chuyên gia hoàn hảo, biết tuốt mọi thứ, bạn đang vô tình dựng lên một bức tường vô hình giữa mình và khách hàng. Họ tìm đến coach không phải để gặp một giáo sư trên bục giảng, mà để tìm một người có thể lắng nghe, thấu cảm và đồng hành. Coaching là một không gian của sự tin tưởng. Sự tin tưởng đó được xây nên từ những kết nối chân thành, từ việc bạn dám thừa nhận “về vấn đề này, tôi cần tìm hiểu thêm cùng bạn”, chứ không phải từ một kịch bản hoàn hảo.
Áp lực của “Hội chứng kẻ mạo danh” (Imposter Syndrome)
Gánh nặng của danh xưng “chuyên gia” sẽ đè lên vai bạn mỗi ngày. Bạn sẽ sống trong nỗi lo sợ thường trực bị “lật tẩy”, sợ ai đó phát hiện ra mình không “giỏi” như mình thể hiện. Nỗi sợ này bào mòn năng lượng, dập tắt sự sáng tạo và khiến bạn không dám thử nghiệm những phương pháp mới. Nó biến mỗi phiên coach thành một bài kiểm tra năng lực, thay vì là một không gian khám phá đầy hứng khởi. Năng lượng và sự sáng tạo lại chính là tài sản quý giá nhất của một người làm nghề coach.
Xói mòn lòng tin của cộng đồng
Đây là cái giá đắt nhất. Một trải nghiệm không tốt với một “chuyên gia tự xưng” không chỉ ảnh hưởng đến uy tín cá nhân bạn. Nó như một vết dầu loang, làm xấu đi hình ảnh của cả ngành coaching chân chính trong mắt công chúng. Người ta sẽ bắt đầu hoài nghi: “Liệu coaching có thật sự hiệu quả, hay chỉ toàn những người nói hay làm dở?”. Uy tín là thứ xây bằng năm tháng, nhưng có thể sụp đổ chỉ trong một lần “nổ” vô căn cứ.
Xây “móng” thay vì xây “nóc”: Con đường bền vững cho Coach trẻ
Thay vì vội vã xây một cái “nóc” thật hoành tráng bằng danh xưng, hãy kiên nhẫn xây dựng một nền “móng” vững chắc từ năng lực và sự chân thành. Đó mới là con đường bền vững.
Định vị là “Người đồng hành” thay vì “Chuyên gia”
Hãy thay đổi tư duy cốt lõi. Bạn không phải là người có mọi câu trả lời, bạn là người có những câu hỏi quyền năng. Bạn không phải là người chỉ đường, bạn là người đồng hành tin cậy cầm đèn pin soi tỏ con đường để khách hàng tự bước đi. Cách định vị này ngay lập tức giúp bạn cởi bỏ áp lực phải biết tất cả. Nó tạo ra một không gian coaching an toàn, nơi khách hàng cảm thấy được tôn trọng và thực sự là trung tâm của cuộc trò chuyện.
Sức mạnh của ngách (Niche) và trải nghiệm thực tế
Đừng cố gắng trở thành chuyên gia về mọi thứ. Điều đó là không thể và cũng không cần thiết. Thay vào đó, hãy chọn một lĩnh vực mà bạn thực sự am hiểu, đam mê và có trải nghiệm.
- Bạn từng vượt qua giai đoạn khủng hoảng khi lần đầu làm quản lý? Hãy trở thành coach cho các nhà quản lý trẻ.
- Bạn có kinh nghiệm cân bằng công việc và cuộc sống sau khi sinh con? Hãy trở thành coach cho các mẹ bỉm sữa muốn quay lại sự nghiệp.
Hãy chia sẻ về hành trình của chính bạn, những khó khăn bạn đã gặp, những bài học bạn đã rút ra. Kể lại những case study thực tế (đã ẩn danh và được sự cho phép của khách hàng). Đó chính là bằng chứng đáng tin cậy và thuyết phục hơn bất kỳ danh xưng hoa mỹ nào.
Đầu tư vào Giám sát (Supervision) và không ngừng học hỏi
Một người Coach giỏi luôn có một người Coach khác cho riêng mình. Việc tìm kiếm một Mentor (người cố vấn) hoặc tham gia các buổi Supervision (giám sát chuyên môn) không phải là dấu hiệu của sự yếu kém, mà là biểu hiện của sự chuyên nghiệp và tinh thần cầu thị. Đừng ngần ngại chia sẻ công khai rằng bạn đang trong quá trình học hỏi, đang được một chuyên gia khác dẫn dắt. Điều này không chỉ giúp bạn phát triển chuyên môn một cách vững vàng, mà còn cho khách hàng và cộng đồng thấy được sự khiêm tốn và cam kết nghiêm túc của bạn với nghề. Đó mới là phẩm chất của một chuyên gia thực thụ.
Con đường trở thành một Coach có tầm ảnh hưởng không nằm ở danh xưng bạn tự phong, mà ở giá trị bạn tạo ra qua mỗi phiên coach, ở sự tin tưởng bạn xây dựng với từng khách hàng, và ở hành trình phát triển không ngừng của chính bản thân bạn.
Hãy tự tin với vị thế của một người mới bắt đầu. Sự tươi mới, lòng nhiệt huyết và trên hết là sự chân thành chính là tài sản lớn nhất của bạn lúc này. Đừng vội khoác lên mình chiếc áo quá rộng để rồi bước đi loạng choạng. Hãy mặc vừa vặn sự chân thành, và bước đi thật vững chãi trên con đường của riêng mình.
Bạn đang định vị mình là một người Coach như thế nào trên hành trình này? Hãy chia sẻ câu chuyện và góc nhìn của bạn trong phần bình luận bên dưới. CoachLink tin rằng, khi chúng ta cùng nhau chia sẻ và học hỏi, chúng ta sẽ xây dựng được một cộng đồng coaching trẻ tại Việt Nam thật chất lượng, tử tế và bền vững.
