Khi cảm hứng là chưa đủ, Coach cần một ‘bản đồ’
Bạn đã bao giờ nhìn vào một người thành công, một nhà lãnh đạo truyền cảm hứng hay một nghệ sĩ bậc thầy và tự hỏi: “Bí mật thực sự của họ là gì? Làm sao họ có thể tư duy và hành động khác biệt đến thế?”
Với vai trò là một người Coach, chúng ta khao khát giúp khách hàng của mình chạm đến phiên bản tốt nhất của họ. Chúng ta khơi gợi, chúng ta truyền động lực, chúng ta cổ vũ. Nhưng đôi khi, chỉ cảm hứng thôi là chưa đủ. Giống như một huấn luyện viên thể hình không chỉ hô hào “Cố lên!”, mà còn đưa ra một giáo án tập luyện chi tiết, một người Coach chuyên nghiệp cũng cần những công cụ hữu hình để giúp khách hàng tạo ra sự thay đổi bền vững từ gốc rễ.
Bài viết này dành cho bạn – những Coach trẻ đầy nhiệt huyết đang trên hành trình khẳng định giá trị. Chúng ta sẽ cùng nhau khám phá một trong những kỹ thuật mạnh mẽ nhất của NLP (Lập trình Ngôn ngữ Tư duy): Mô hình hóa sự xuất sắc (Modelling of Excellence). Đây không phải là sự sao chép máy móc, mà là một quy trình “giải mã” và tái cấu trúc công thức thành công, để bạn có thể trang bị cho khách hàng của mình một tấm bản đồ rõ ràng, dẫn lối họ đến mục tiêu.
Mô hình hóa sự xuất sắc – Hiểu đúng để dùng hay
Nhiều người lầm tưởng rằng mô hình hóa đơn giản là “bắt chước” hành động của người khác. Nhưng nếu chỉ có vậy, chúng ta đã có thể trở thành Steve Jobs chỉ bằng cách mặc áo thun cổ lọ đen và đi thuyết trình. Bản chất của NLP Modeling sâu sắc hơn nhiều.
Đó là quá trình “bẻ khóa” những yếu tố vô hình đã tạo nên thành công của một người. Chúng ta không chỉ nhìn vào hành vi bên ngoài, mà còn tìm hiểu sâu vào thế giới nội tâm của họ:
- Hệ thống niềm tin cốt lõi của họ là gì?
- Họ tư duy và ra quyết định theo những chiến lược nào?
- Họ tự nói với mình điều gì trong những thời khắc quan trọng?
- Họ duy trì trạng thái thể chất và tinh thần đỉnh cao bằng cách nào?
Đây chính là “vũ khí bí mật” giúp bạn chuyển mình từ một người Coach truyền động lực trở thành một “kiến trúc sư thiết kế sự thay đổi”. Bạn không chỉ cung cấp cho khách hàng câu trả lời cho câu hỏi “cái gì” (what), mà quan trọng hơn, bạn trao cho họ công cụ để trả lời câu hỏi “làm thế nào” (how).
Hãy tưởng tượng một ví dụ thực tế. Khách hàng của bạn muốn cải thiện kỹ năng thuyết phục trong các cuộc họp quan trọng. Thay vì chỉ nói chung chung “Hãy tự tin lên như chị A, giám đốc marketing”, bạn sẽ cùng họ phân tích sâu hơn: “Khi đối mặt với một ý kiến trái chiều, chị A có niềm tin cốt lõi nào về giá trị đề xuất của mình? Trong đầu chị ấy hình dung về kết quả tích cực ra sao? Chị ấy dùng những từ ngữ nào để tự trấn an và củng cố lập luận? Tông giọng và ngôn ngữ cơ thể của chị ấy thể hiện sự chắc chắn như thế nào?”. Đó chính là mô hình hóa.
3 bước thực chiến ‘giải mã’ và ứng dụng vào phiên Coach
Vậy làm thế nào để đưa kỹ thuật mạnh mẽ này vào thực tế? Dưới đây là quy trình 3 bước đơn giản bạn có thể áp dụng ngay lập tức.
Bước 1: Chọn hình mẫu & ‘Điểm xuất sắc’ cần mô hình hóa
Hãy bắt đầu bằng việc cùng khách hàng xác định rõ hai điều:
- Hình mẫu: Ai là người thể hiện xuất sắc kỹ năng hoặc phẩm chất mà khách hàng đang muốn phát triển? Quan trọng là, hình mẫu không nhất thiết phải là một người nổi tiếng toàn cầu. Đó có thể là sếp trực tiếp, một người đồng nghiệp, một người bạn, hay thậm chí là chính khách hàng trong một khoảnh khắc quá khứ mà họ đã làm rất tốt.
- Phẩm chất cụ thể: Thay vì chọn một thứ quá rộng như “sự thành công”, hãy chia nhỏ nó ra. Đó là khả năng đàm phán thuyết phục, sự kiên trì theo đuổi mục tiêu đến cùng, kỹ năng nói trước đám đông một cách lôi cuốn, hay khả năng giữ bình tĩnh dưới áp lực?
Bước 2: ‘Bóc tách’ công thức bằng bộ câu hỏi quyền năng
Đây là trái tim của quá trình mô hình hóa. Bạn sẽ sử dụng những câu hỏi coaching sắc bén để khai thác 3 tầng của sự xuất sắc:
Tư duy & Niềm tin (Mindset):
- “Người đó tin vào điều gì về bản thân, về công việc, về những người xung quanh khiến họ có thể hành động như vậy?”
- “Đối với họ, điều gì là tuyệt đối đúng và quan trọng trong tình huống này?”
Chiến lược bên trong (Internal Strategy):
- “Khi chuẩn bị cho một cuộc đàm phán, họ hình dung những gì trong đầu? Họ nghe thấy những âm thanh gì? Họ tự nói với mình điều gì theo một trình tự nào?”
- “Bước đầu tiên trong suy nghĩ của họ là gì? Bước tiếp theo là gì?”
Hành vi & Trạng thái (Behavior & State):
- “Hãy mô tả ngôn ngữ cơ thể của họ: dáng đứng, ánh mắt, cử chỉ tay.”
- “Tông giọng của họ có đặc điểm gì? Tốc độ nói, âm lượng, ngữ điệu?”
- “Làm thế nào họ tạo ra và duy trì được trạng thái năng lượng đó? Hơi thở của họ nhanh hay chậm, nông hay sâu?”
Bước 3: ‘Cài đặt’ và tinh chỉnh cho khách hàng
Sau khi đã “giải mã” được công thức, bước cuối cùng là giúp khách hàng “cài đặt” nó vào hệ thống của riêng mình. Đây là quá trình “may đo”, không phải “sao y bản chính”. Bạn có thể hướng dẫn khách hàng:
- Hình dung: Nhắm mắt lại và tưởng tượng mình đang suy nghĩ, cảm nhận và hành động giống như hình mẫu.
- Nhập vai (Role-play): Cùng khách hàng thực hành một tình huống giả định, thử áp dụng những chiến lược tư duy và hành vi vừa bóc tách được.
- Điều chỉnh: Cùng khách hàng tinh chỉnh lại mô hình sao cho phù hợp với giá trị, tính cách và hoàn cảnh riêng của họ. Mục tiêu là để khách hàng cảm thấy tự nhiên và mạnh mẽ hơn, chứ không phải đang “diễn” một vai của người khác.
Từ người truyền cảm hứng đến người kiến tạo thành công
Mô hình hóa sự xuất sắc theo lăng kính NLP không phải là một phép màu, mà là một quy trình có cấu trúc, một công cụ khoa học giúp Coach nâng tầm chuyên môn một cách vượt bậc. Nó giúp bạn tạo ra những kết quả đột phá, khác biệt hóa dịch vụ của mình và xây dựng niềm tin vững chắc nơi khách hàng.
Hãy nhớ rằng, sự xuất sắc không phải là một bí ẩn chỉ dành cho số ít. Nó là một cấu trúc, một công thức có thể được học hỏi và tái tạo. Bạn, với tư cách là một người Coach, chính là chiếc cầu nối vững chắc giúp khách hàng của mình tiếp cận và làm chủ những cấu trúc đó.
Và bây giờ, hành động là chìa khóa.
- Thực hành ngay hôm nay: Hãy chọn một kỹ năng bạn muốn cải thiện ở chính mình. Tìm một hình mẫu mà bạn ngưỡng mộ và thử tự trả lời bộ 3 câu hỏi trên. Hãy trải nghiệm sức mạnh của việc “giải mã” thành công.
- Kết nối và lan tỏa: Đừng giữ những khám phá này cho riêng mình. Hãy chia sẻ trong phần bình luận bên dưới về một hình mẫu xuất sắc mà bạn biết và ngưỡng mộ. Hãy cùng cộng đồng CoachLink xây dựng một sân chơi nơi các Coach trẻ không chỉ nói về cảm hứng, mà cùng nhau chia sẻ những công cụ thực chiến để kiến tạo thành công.
