Bạn đã bao giờ rơi vào khoảnh khắc ấy chưa? Khi phiên coach dường như chững lại, căn phòng bỗng trở nên im bặt. Coachee của bạn loay hoay với những suy nghĩ rối bời, còn bạn, dù rất muốn giúp, lại cảm thấy cạn kiệt ý tưởng, không biết phải hỏi gì tiếp theo để khơi thông dòng chảy. Nếu câu trả lời là có, bạn không hề đơn độc.
Nhiều Coach trẻ khi mới bắt đầu đều trải qua cảm giác này. Chúng ta lo sợ mình không đủ giỏi, không có câu trả lời sẵn cho khách hàng. Nhưng sự thật là, sức mạnh của một Coach không nằm ở việc đưa ra lời khuyên. Sức mạnh của chúng ta nằm ở khả năng đặt đúng câu hỏi vào đúng thời điểm.
Và “vũ khí bí mật” để làm được điều đó chính là Câu hỏi Quyền Năng (Powerful Questions). Đây không phải là một kỹ thuật cao siêu xa vời, mà là chiếc chìa khóa vàng giúp mở ra những cánh cửa nhận thức mới cho coachee. Bài viết này sẽ cùng bạn, những người đồng nghiệp trên hành trình coaching, “giải mã” và “bỏ túi” những câu hỏi thực chiến để tạo ra khoảnh khắc “aha” đột phá, từ đó xây dựng sự tự tin và uy tín vững chắc cho sự nghiệp của mình.
“Giải mã” Câu hỏi Quyền Năng – Không chỉ là hỏi cho có
Để hiểu sức mạnh của nó, trước hết chúng ta cần phân biệt rõ ba cấp độ của câu hỏi trong một phiên coach:
- Câu hỏi Đóng: “Bạn có stress không?” – Thường chỉ nhận về câu trả lời “Có/Không”, dùng để xác nhận thông tin nhanh chóng.
- Câu hỏi Mở: “Điều gì khiến bạn stress?” – Bắt đầu khơi gợi, giúp coachee chia sẻ nhiều hơn về tình huống.
- Câu hỏi Quyền năng: “Nếu sự stress này có một thông điệp muốn gửi đến bạn, đó sẽ là gì?” – Mời gọi sự suy ngẫm sâu sắc, thay đổi hoàn toàn góc nhìn từ nạn nhân của vấn đề thành người học hỏi từ trải nghiệm.
Bạn thấy sự khác biệt chứ? Một câu hỏi quyền năng không phải là chiếc đèn pin rọi vào vấn đề của quá khứ, mà là một chiếc la bàn hướng về tiềm năng của tương lai. Nó có những đặc điểm dễ nhận dạng:
- Ngắn gọn và tập trung: Thường đi thẳng vào trọng tâm.
- Lấy coachee làm chủ thể: Bắt đầu bằng “Bạn…”, “Điều gì…”, “Như thế nào…”, trao quyền làm chủ cho người được coach.
- Khơi gợi sự tò mò: Kích thích coachee khám phá những điều họ chưa từng nghĩ tới.
- Hướng đến tương lai và giải pháp: Thay vì hỏi “Tại sao lại thế?”, nó sẽ hỏi “Để đạt được X, bạn cần làm gì?”.
Một lưu ý nhỏ khi áp dụng trong bối cảnh giao tiếp của người Việt là sự tinh tế. Đôi khi, những câu hỏi quá trực diện có thể khiến coachee cảm thấy bị “chất vấn” và tạo ra rào cản phòng thủ. Để tránh điều này, bạn có thể “mềm hóa” câu hỏi bằng những cấu trúc giả định đầy thiện chí:
- “Giả sử như bạn có một cây đũa thần, bạn sẽ thay đổi điều gì ngay lúc này?”
- “Điều gì sẽ xảy ra nếu bạn thử nhìn nhận việc này như một cơ hội thay vì một thách thức?”
- “Trong một thế giới lý tưởng, nơi mọi nguồn lực đều có sẵn, bạn sẽ hành động ra sao?”
“Bỏ túi” 3 nhóm câu hỏi thay đổi cuộc chơi
Dưới đây là 3 nhóm câu hỏi quyền năng mà bạn có thể bắt đầu áp dụng ngay để nâng tầm các phiên coach của mình.
Nhóm 1: Câu hỏi khai phá góc nhìn mới (Perspective Shift)
Mục đích: Giúp coachee thoát khỏi lối mòn tư duy, nhìn nhận vấn đề từ một lăng kính hoàn toàn khác, như thể đang đứng trên một ngọn núi cao nhìn xuống con đường mình đang đi.
- “Nếu bạn của bạn cũng gặp phải tình huống y hệt, bạn sẽ cho họ lời khuyên gì?”
- “Nếu bạn nhìn lại chính mình và tình huống này sau 5 năm nữa, bạn sẽ nói gì với bản thân ở hiện tại?”
- “Người mà bạn ngưỡng mộ nhất sẽ xử lý việc này như thế nào?”
- “Điều tích cực nào ẩn sau khó khăn này mà bạn chưa nhận ra?”
Nhóm 2: Câu hỏi hướng đến giải pháp và hành động (Solution & Action-Oriented)
Mục đích: Chuyển sự tập trung của coachee từ việc “mắc kẹt” trong vấn đề sang việc chủ động tìm kiếm các bước đi cụ thể, dù là nhỏ nhất, để tiến về phía trước.
- “Bước nhỏ nhất, dễ dàng nhất bạn có thể làm ngay trong 24 giờ tới để tạo ra sự khác biệt là gì?”
- “Để mục tiêu này thành hiện thực, bạn cần thêm điều gì và cần bớt đi điều gì?”
- “Ai hoặc điều gì có thể hỗ trợ bạn trên hành trình này?”
- “Điều gì cần phải đúng chỗ để bạn có thể tự tin bắt đầu?”
Nhóm 3: Câu hỏi kết nối với giá trị cốt lõi (Core Values & Purpose)
Mục đích: Giúp coachee chạm đến động lực sâu thẳm bên trong, trả lời câu hỏi “Tại sao điều này lại quan trọng?”. Khi hành động được kết nối với giá trị cốt lõi, sự cam kết sẽ trở nên mạnh mẽ và bền vững hơn rất nhiều.
- “Điều gì thực sự quan trọng đối với bạn trong chuyện này?”
- “Khi hoàn thành mục tiêu này, bạn sẽ trở thành một con người như thế nào?”
- “Việc đạt được điều này nói lên điều gì về con người mà bạn luôn khao khát trở thành?”
- “Nếu bạn hoàn toàn sống đúng với giá trị của mình, quyết định của bạn sẽ là gì?”
Câu trả lời giá trị nhất luôn nằm ở chính coachee, không phải ở Coach. Sứ mệnh của chúng ta là tạo ra một không gian an toàn, tin tưởng và dùng những câu hỏi quyền năng như một người dẫn đường tận tụy, giúp họ tự tìm ra kho báu ẩn giấu bên trong mình.
Hành trình coaching chính là hành trình không ngừng rèn luyện sự tò mò chân thành và nghệ thuật lắng nghe sâu sắc. Vì vậy, hãy trân trọng những khoảng lặng trong phiên coach. Đó không phải là sự bế tắc, mà là không gian cần thiết để coachee của bạn thực sự lắng nghe chính mình, để những câu trả lời mang tính bước ngoặt được nảy mầm.
Bây giờ, đến lượt bạn. Hãy chọn ra một nhóm câu hỏi bạn tâm đắc nhất và thử áp dụng trong phiên coach tiếp theo của mình. Sau đó, đừng ngần ngại chia sẻ trải nghiệm hoặc một câu hỏi quyền năng bạn yêu thích ngay dưới phần bình luận nhé. Cộng đồng CoachLink luôn ở đây để chúng ta cùng học hỏi, cùng phát triển và cùng nhau lan tỏa giá trị đích thực của coaching.
