Đầu tư cho bản thân: Lập ngân sách thế nào để không ‘viêm màng túi’?

Lướt newfeed một vòng mà tim đập loạn nhịp. Đứa bạn A vừa check-in workshop marketing tiền triệu, bạn B thì khoe chứng chỉ một khoá học kỹ năng mềm vừa hoàn thành. Nhìn lại mình, lương tháng vẫn ba cọc ba đồng, cuối tháng là thấy “tín hiệu vũ trụ” gửi về từ mì tôm. Một cảm giác vừa FOMO (sợ bỏ lỡ), vừa lo lắng cho tương lai cứ cuộn lên trong lòng. Nhìn lại ví tiền, chỉ biết thở dài.

Mình tin chắc bạn cũng đã từng ở trong tình huống này. Ai cũng hiểu rằng đầu tư vào bản thân, vào kiến thức và kỹ năng là khoản đầu tư sinh lời nhất. Nhưng với ngân sách eo hẹp của một sinh viên hay một người mới đi làm, câu hỏi “bắt đầu từ đâu?” và “tiền đâu?” lúc nào cũng là một rào cản khổng lồ.

Đừng lo, bài viết này sẽ không phải là những lời hô hào sáo rỗng. Hãy xem nó như một tấm bản đồ, giúp bạn từng bước lập ra một ngân sách phát triển bản thân thật thông minh, thực tế và quan trọng nhất là không khiến bạn phải “ăn mày” chính đam mê của mình.

1. Tại sao phải “đầu tư” ngay cả khi ví còn mỏng?

Nhiều người nghĩ rằng: “Đợi khi nào lương cao, có dư dả rồi mới học”. Đây là một trong những suy nghĩ sai lầm nhất níu chân chúng ta. Đầu tư cho bản thân khi còn trẻ, dù chỉ với một khoản nhỏ, lại mang lại lợi ích không ngờ.

Lãi suất kép cho kiến thức: Bạn có biết khoản đầu tư cho não bộ là khoản đầu tư có ROI (Tỷ suất hoàn vốn) cao nhất không? Một kỹ năng bạn học hôm nay, dù chỉ là những điều cơ bản như viết content chuẩn SEO, thiết kế Canva đơn giản, hay chạy quảng cáo Facebook cơ bản, hoàn toàn có thể giúp bạn nhận một công việc làm thêm, tăng lương ở công ty hiện tại, hoặc mở ra một cơ hội mà bạn chưa từng nghĩ tới trong tương lai. Kiến thức cũng giống như tiền, nó có khả năng sinh sôi nảy nở theo thời gian.
Xây nền móng vững chắc: Tưởng tượng sự nghiệp của bạn là một ngôi nhà. Những năm đầu tiên đi làm chính là giai đoạn bạn xây móng. Nền móng có chắc thì nhà mới cao và vững được. Thay vì đợi 5-10 năm sau mới học, việc trang bị kiến thức nền tảng và kỹ năng cần thiết ngay từ bây giờ sẽ là bệ phóng giúp bạn thăng tiến nhanh và xa hơn sau này.
Vượt qua sự tự ti và mở rộng vòng tròn quan hệ: Mình từng là một người rất ngại giao tiếp và không tự tin vào bản thân. Việc tham gia một vài khóa học nhỏ về kỹ năng mềm và sau đó là các buổi coaching 1-1 không chỉ cho mình kiến thức. Nó cho mình cơ hội gặp gỡ những người cùng chí hướng, những người anh chị đi trước, và quan trọng nhất là sự tự tin khi mình thật sự làm chủ một kỹ năng nào đó. Bạn không chỉ mua một khoá học, bạn đang mua một tấm vé bước vào một cộng đồng mới.

2. “Tiền đâu?” – Tìm và phân bổ ngân sách cho việc học

Đây chính là phần quan trọng nhất. Nói thì hay nhưng tiền không tự nhiên rơi xuống, chúng ta phải chủ động tạo ra và quản lý nó.

Áp dụng quy tắc 50/30/20 biến tấu: Bạn đã quen thuộc với quy tắc quản lý tài chính 50% cho chi tiêu thiết yếu, 30% cho mong muốn và 20% cho tiết kiệm/đầu tư. Bây giờ, hãy thử “biến tấu” nó một chút. Thay vì để nguyên, hãy cam kết trích ra 5-10% từ phần “Mong muốn” (30%) hoặc phần “Tiết kiệm” (20%) để tạo ra một quỹ riêng mang tên “Quỹ phát triển bản thân”. Chỉ cần một thay đổi nhỏ trong cách phân bổ, bạn đã có một khoản tiền cố định hàng tháng cho việc học.
“Săn” các khoản chi tiêu vô hình: Một ly trà sữa mỗi ngày có vẻ không đáng kể, nhưng hãy làm một phép tính nhỏ: 35.000đ x 30 ngày = 1.050.000đ/tháng. Chỉ cần cắt giảm một nửa, bạn đã có hơn 500.000đ. Vài buổi đi ăn ngoài không thực sự cần thiết, những lần “chốt đơn” quần áo theo cảm hứng… Hãy thử ghi chép lại chi tiêu trong một tuần, bạn sẽ giật mình vì số tiền mình có thể tiết kiệm được từ những khoản “vô hình” này đấy.
Tạo thêm dòng tiền nhỏ: Đừng nghĩ đến những gì quá cao siêu. Hãy bắt đầu với những việc đơn giản bạn có thể làm ngay: nhận viết bài review sản phẩm, dịch một tài liệu ngắn, thiết kế vài tấm ảnh cơ bản trên Canva cho các shop online nhỏ… Lướt một vòng các hội nhóm trên Facebook, bạn sẽ thấy vô số cơ hội. Mục tiêu ở đây không phải là làm giàu, mà là có thêm một khoản “bù đắp” vào quỹ học tập của mình.

3. Chi tiêu thông minh: Các lựa chọn đầu tư từ 0 đồng đến tiền triệu

Có quỹ rồi, giờ là lúc tiêu tiền sao cho “đáng đồng tiền bát gạo”.

Team “0 đồng”: Ai nói học là phải tốn tiền? Hãy tận dụng tối đa những nguồn tài nguyên miễn phí nhưng chất lượng vô cùng:
- Youtube & Podcast: Vô vàn kênh chuyên ngành chia sẻ kiến thức chuyên sâu. Thay vì nghe nhạc, hãy thử nghe các podcast về phát triển bản thân như The Present Writer, HIEU.TV, Spiderum… trên đường đi làm, đi học.
- Blog chuyên gia, webinar miễn phí: Theo dõi những người có ảnh hưởng trong lĩnh vực bạn quan tâm, họ thường xuyên chia sẻ kiến thức qua blog hoặc tổ chức các buổi webinar miễn phí.
- Thư viện và tài liệu online: Các trường đại học lớn thường có nguồn tài liệu mở khổng lồ. Ngoài ra, đừng quên “vũ khí bí mật”: xin hỗ trợ tài chính (financial aid) trên các nền tảng học online lớn như Coursera để học các khoá học từ những trường đại học top đầu thế giới hoàn toàn miễn phí.
Team “Ngân sách thấp” (dưới 1 triệu): Với một ngân sách vừa phải, bạn có rất nhiều lựa chọn chất lượng:
- “Săn” sale các khoá học online: Các nền tảng như Udemy, Skillshare, Coursera Plus thường xuyên có những đợt giảm giá cực sâu. Một khoá học vài triệu có thể giảm chỉ còn vài trăm nghìn. Hãy kiên nhẫn và “săn” đúng thời điểm.
- Sách chuyên ngành: Sách vẫn luôn là người thầy vĩ đại. Bạn có thể mua sách cũ hoặc đọc ebook để tiết kiệm chi phí.
- Workshop ngắn: Tham gia một workshop kéo dài 1-2 buổi để có cái nhìn tổng quan và trải nghiệm thực tế về một lĩnh vực nào đó trước khi quyết định đầu tư sâu hơn.
Khi nào nên mạnh dạn “chốt đơn” khóa học đắt tiền? Đừng vội vàng chi một khoản tiền lớn chỉ vì thấy quảng cáo hấp dẫn hay bạn bè rủ rê. Hãy chỉ “xuống tiền” khi bạn đã hội tụ đủ các yếu tố sau:
- Bạn đã xác định rất rõ mục tiêu của mình và khoá học này là con đường ngắn nhất để đạt được nó (ví dụ: học một khoá cấp tốc về UI/UX để chuyển ngành).
- Khoá học giải quyết một vấn đề cụ thể, một “nỗi đau” mà bạn đang gặp phải.
- Người dạy/tổ chức có uy tín, có sản phẩm thực tế và cam kết đầu ra rõ ràng.

4. Lập kế hoạch hành động để tiền không “bốc hơi”

Có tiền, có khoá học rồi, nhưng nếu không có kế hoạch, mọi thứ sẽ trở nên vô nghĩa.

Đặt mục tiêu cụ thể (SMART): Thay vì nói chung chung “mình sẽ học tiếng Anh”, hãy đặt một mục tiêu thật cụ thể: “Trong 3 tháng tới, mình sẽ đạt 6.5 IELTS Speaking bằng cách dành 1 tiếng mỗi ngày luyện tập và chi 500.000đ/tháng cho tài liệu và một app học từ vựng”. Mục tiêu càng rõ ràng, bạn càng dễ hành động.
Theo dõi và đánh giá: Dùng một cuốn sổ tay hoặc một app đơn giản như Google Keep, Notion để ghi lại các khoản chi cho việc học và quan trọng hơn là những gì bạn đã học được. Việc này giúp bạn thấy rõ sự tiến bộ của bản thân và biết rằng tiền của mình đã được đầu tư xứng đáng.
Tìm “đồng minh”: Học một mình đôi khi rất dễ nản. Hãy thử rủ một người bạn thân cùng đăng ký một khoá học, hoặc tham gia vào các cộng đồng học tập online. Có một người đồng hành để trao đổi, hỏi han và thúc đẩy lẫn nhau sẽ giúp bạn đi được xa hơn rất nhiều.

Đầu tư cho bản thân không nhất thiết phải là những con số khổng lồ, những khoá học tiền chục triệu. Nó bắt nguồn từ chính sự cam kết của bạn, một kế hoạch thông minh và hành động một cách nhất quán.

Đừng đợi đến khi có thật nhiều tiền mới bắt đầu học. Hãy bắt đầu ngay hôm nay với những gì bạn có, dù đó chỉ là 30 phút đọc sách mỗi tối hay 100.000 VNĐ bạn tiết kiệm được từ việc bớt đi vài ly trà sữa. Khoản đầu tư nhỏ bé hôm nay chính là viên gạch đầu tiên xây nên tương lai vững chắc của bạn ngày mai.

Bạn đã sẵn sàng lập “Quỹ phát triển bản thân” cho riêng mình chưa? Hãy chia sẻ một kỹ năng bạn muốn học trong 3 tháng tới ở phần bình luận bên dưới nhé