Peer-Coaching: Cẩm nang ‘gỡ rối’ cho hội bạn thân cùng tiến
Bạn có bao giờ lướt LinkedIn, thấy bạn bè đồng nghiệp ai cũng có những bước tiến vù vù, còn mình thì vẫn đang loay hoay giữa một mớ bòng bong không? Cảm giác “bí rị” ý tưởng, phân vân trước một ngã rẽ sự nghiệp, hay đơn giản là muốn học một kỹ năng mới mà chẳng biết bắt đầu từ đâu… Quen không? Nếu câu trả lời là có, thì yên tâm, bạn không hề cô đơn.
Và mình ở đây để giới thiệu cho bạn một “bí kíp” mà chính mình và hội bạn thân đã áp dụng và thấy hiệu quả bất ngờ: Peer-Coaching, hay có thể gọi nôm na là “huấn luyện đồng cấp”.
Khoan, đừng vội nghĩ đến những buổi họp căng thẳng hay những lời “dạy đời” sáo rỗng. Hãy hình dung Peer-Coaching như một “buổi học nhóm phiên bản nâng cấp”. Đó là một không gian an toàn, nơi những người bạn, những người đồng nghiệp mà bạn tin tưởng, ngồi lại cùng nhau, không phải để chỉ trích hay đưa ra lời khuyên, mà để giúp nhau tự tìm ra câu trả lời bằng cách lắng nghe và đặt những câu hỏi thông minh.
Trong bài viết này, mình sẽ bật mí cho bạn một cấu trúc cực đơn giản và vài quy tắc “nhỏ mà có võ” để bạn và hội cạ cứng có thể bắt đầu một vòng peer-coaching hiệu quả ngay hôm nay. Cùng bắt đầu nhé!
“Sườn bài” cho một buổi Peer-Coaching hiệu quả (Gói gọn trong 60 phút)
Để tránh việc buổi nói chuyện trở thành một buổi “than thở” lan man không có hồi kết, một cấu trúc rõ ràng là cực kỳ quan trọng. Nhóm của mình thường gói gọn trong 60 phút, vừa đủ để tập trung mà không bị đuối.
Bước 1: Check-in (5 phút) – Phá băng
Giống như khởi động trước khi tập gym vậy, bước này giúp mọi người “warm-up” và kết nối với nhau. Mỗi người sẽ chia sẻ nhanh một niềm vui hoặc một thử thách nhỏ trong tuần. Không cần gì to tát đâu, chỉ đơn giản là:
- “Tuần này mình vui vì hoàn thành được một task khó và được sếp khen.”
- “Mình hơi stress vì lỡ hứa một deadline quá gấp, giờ đang phải cày bù.”
Chỉ 5 phút thôi nhưng nó giúp mọi người cởi mở và sẵn sàng bước vào không gian chia sẻ sâu hơn.
Bước 2: Chia sẻ & Đặt câu hỏi (40 phút) – Phần cốt lõi
Đây là trái tim của buổi coaching. Một người sẽ đóng vai Coachee (người được coach) và trình bày vấn đề của mình.
- Coachee trình bày vấn đề (10 phút): Hãy chia sẻ một cách cụ thể nhất có thể. Ví dụ: “Mình đang gặp khó khăn trong việc từ chối các yêu cầu vô lý từ đồng nghiệp. Mình sợ làm mất lòng họ nên dù bận ngập đầu vẫn cứ ‘ok’ đại, rồi lại tự mình ôm việc và stress.”
- Coaches lắng nghe & đặt câu hỏi (30 phút): Những người còn lại sẽ đóng vai Coach. Nhiệm vụ của bạn là lắng nghe thật sâu và chỉ đặt những câu hỏi mở để gợi mở, giúp người bạn của mình tự suy ngẫm. Tuyệt đối không đưa ra lời khuyên nhé! (Mình sẽ nói kỹ hơn ở phần quy tắc vàng).
Một vài câu hỏi gợi ý:- “Điều gì khiến bạn cảm thấy khó nói lời từ chối nhất trong những tình huống đó?”
- “Bạn đã thử cách nào để từ chối chưa, và kết quả ra sao?”
- “Bạn lo sợ điều gì nhất sẽ xảy ra nếu bạn nói ‘không’?”
- “Nếu có một giải pháp lý tưởng cho việc này, nó sẽ trông như thế nào?”
Bước 3: Cam kết hành động (10 phút) – Chốt hạ
Sau khi được “xoay” bởi hàng loạt câu hỏi, Coachee sẽ là người tự tổng kết lại những gì mình nhận ra và quan trọng nhất là đưa ra MỘT hành động cụ thể sẽ làm trong tuần tới. Việc tập trung vào một hành động nhỏ giúp tăng khả năng thực hiện thành công.
Ví dụ: “Ok, mình nhận ra mình sợ cảm giác tội lỗi. Tuần tới, khi có người nhờ việc ngoài luồng, mình sẽ không đồng ý ngay lập tức. Thay vào đó, mình sẽ tập trả lời: ‘Để mình kiểm tra lại lịch và báo lại bạn sau nhé’. Đây là bước đệm để mình có thời gian suy nghĩ.”
Bước 4: Check-out (5 phút) – Nhìn lại
Kết thúc buổi nói chuyện, mỗi người chia sẻ nhanh một điều mình học được hoặc cảm thấy biết ơn. Ví dụ: “Cảm ơn mọi người đã lắng nghe, mình thấy nhẹ nhõm hơn nhiều”, hoặc “Hôm nay mình học được cách đặt câu hỏi hay từ bạn X”. Bước này giúp củng cố sự tích cực và gắn kết của cả nhóm.
Ba quy tắc VÀNG để buổi coaching không “toang”
Cấu trúc thôi là chưa đủ. Để một buổi peer-coaching thực sự hiệu quả, bạn và nhóm cần tuân thủ vài quy tắc bất di bất dịch.
Quy tắc 1: “Hỏi, đừng khuyên” (The Golden Rule)
Đây là quy tắc quan trọng nhất, là linh hồn của coaching. Chúng ta thường có xu hướng nhảy vào đưa ra giải pháp ngay khi nghe bạn bè kể khổ. Nhưng hãy nhớ, mục tiêu của peer-coaching là trao quyền để họ tự tìm ra câu trả lời phù hợp nhất với chính họ. Lời khuyên của bạn có thể tốt, nhưng nó đến từ trải nghiệm và hệ quy chiếu của bạn, chưa chắc đã phù hợp với họ.
Thay vì nói: “Bạn nên nói thẳng với sếp về chuyện này đi.”
Hãy hỏi: “Điều gì đang cản bạn chia sẻ thẳng thắn điều này với sếp?”
Bạn thấy sự khác biệt không? Câu hỏi mở ra một không gian để người kia tự khám phá, còn lời khuyên thì đóng nó lại.
Quy tắc 2: Tạo “Không gian an toàn”
Mọi chia sẻ trong nhóm đều là bí mật. “What happens in coaching, stays in coaching”. Đây là nền tảng của sự tin tưởng. Để một người dám chia sẻ những vấn đề thật sự, kể cả những chuyện “khó nói” ở công ty hay những nỗi sợ sâu thẳm, họ cần biết rằng mình sẽ không bị phán xét, không bị ngắt lời, và câu chuyện của họ sẽ không trở thành chủ đề “buôn dưa” ở một nơi khác.
Quy tắc 3: Mỗi buổi một “nhân vật chính”
Để buổi nói chuyện thực sự sâu sắc và không bị loãng, hãy thống nhất mỗi buổi chỉ có một người là Coachee. Những người khác sẽ tập trung toàn bộ năng lượng để lắng nghe và đặt câu hỏi cho “nhân vật chính”. Nếu ai cũng cố gắng giải quyết vấn đề của mình trong cùng một buổi, nó sẽ biến thành một mớ hỗn độn. Các buổi sau sẽ lần lượt đổi vai cho nhau, ai cũng sẽ có cơ hội được “gỡ rối”.
Đừng chỉ đọc, hãy hành động!
Peer-coaching không phải là liều thuốc tiên giải quyết mọi vấn đề ngay lập tức. Nhưng nó cho bạn một thứ vô giá trong hành trình sự nghiệp: một nhóm bạn sẵn sàng lắng nghe bạn một cách trọn vẹn, những góc nhìn đa chiều mà bạn chưa bao giờ nghĩ tới, và quan trọng nhất là một cam kết hành động để bạn thực sự tạo ra thay đổi, thay vì chỉ suy nghĩ mãi trong đầu.
Vậy thì, bạn còn chờ gì nữa?
- Nghĩ ngay đến 2-3 người bạn hoặc đồng nghiệp mà bạn tin tưởng, ngưỡng mộ, và thực sự muốn thấy họ cùng phát triển.
- Gửi cho họ bài viết này kèm một lời nhắn đơn giản: “Ê, đọc bài này thấy hay nè. Tụi mình lập một nhóm nhỏ để thỉnh thoảng ‘gỡ rối’ sự nghiệp cho nhau không?”
- Bắt đầu nhỏ, có thể là một buổi mỗi hai tuần. Kiên trì, và bạn sẽ thấy sự khác biệt.
Chúc hội bạn thân của bạn “level up” thành công nhé!
