Coach ơi, AI vào cuộc! Giữ “chất người” thế nào?

Bạn vừa dùng ChatGPT để lên ý tưởng cho bài đăng fanpage, hay dùng một app AI để tự động tóm tắt lại buổi coach vừa rồi? Trí tuệ nhân tạo không còn là câu chuyện của tương lai xa vời, nó đã ở ngay đây, len lỏi vào công việc hàng ngày của mỗi người làm nghề coach chúng ta.

Đối với cộng đồng coach trẻ, AI thực sự là một “trợ thủ” đắc lực, giúp chúng ta tiết kiệm thời gian cho các công việc hành chính, hệ thống hóa kiến thức và tối ưu quy trình làm việc. Nhưng sức mạnh càng lớn, trách nhiệm càng cao. Bài viết này không bàn về việc có nên dùng AI hay không, mà sẽ đi sâu vào câu hỏi quan trọng hơn: chúng ta nên dùng AI như thế nào để vừa tận dụng sức mạnh công nghệ, vừa giữ trọn vẹn những giá trị cốt lõi đã làm nên linh hồn của nghề Coach: Sự tin tưởng, tính nhân văn và đạo đức nghề nghiệp.

Minh Bạch – “Luật Chơi” Đầu Tiên Để Xây Dựng Niềm Tin

Nền tảng của mọi mối quan hệ coaching là sự tin tưởng tuyệt đối. Và trong kỷ nguyên số, sự minh bạch khi sử dụng công nghệ chính là viên gạch đầu tiên và vững chắc nhất để xây dựng nên nền tảng đó.

Khi nào và làm thế nào để nói với khách hàng?

Sự im lặng không phải lúc nào cũng là vàng, đặc biệt là khi nó có thể gây hiểu lầm. Thay vì giấu giếm, hãy chủ động chia sẻ một cách chuyên nghiệp và tích cực ngay từ những buổi đầu tiên.

Bạn có thể nói: “Trong quá trình làm việc cùng nhau, tôi có sử dụng một công cụ AI để hỗ trợ ghi chú và tóm tắt lại các điểm chính của buổi coach. Việc này giúp tôi có thể tập trung 100% vào việc lắng nghe và hiện diện cùng bạn, thay vì phải bận tâm ghi chép. Dĩ nhiên, mọi thông tin đều được bảo mật tuyệt đối.”

Cách nói này không chỉ thể hiện sự trung thực mà còn cho thấy bạn đang dùng công nghệ để nâng cao chất lượng dịch vụ cho chính khách hàng. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ:

Sử dụng cho công việc hành chính: Soạn email, lên lịch hẹn, tạo dàn ý… những việc này ít ảnh hưởng trực tiếp đến khách hàng và có thể không cần thông báo chi tiết.
Sử dụng tác động đến nội dung coaching: Tóm tắt phiên coach, phân tích dữ liệu, gợi ý câu hỏi… đây là lúc sự minh bạch trở nên tối quan trọng.

Vạch rõ ranh giới: AI là công cụ, Coach là chuyên gia

Hãy luôn nhấn mạnh rằng AI chỉ là một công cụ hỗ trợ. Vai trò không thể thay thế của người Coach nằm ở những giá trị mà không thuật toán nào có thể sao chép được: sự đồng cảm chân thành, trực giác nhạy bén, và khả năng đặt những câu hỏi sâu sắc chạm đến cốt lõi vấn đề dựa trên trải nghiệm và thấu hiểu con người.

AI có thể cung cấp cho bạn một bản tóm tắt dữ kiện, nhưng chính bạn mới là người diễn giải những dữ kiện đó, nhận ra điều còn ẩn sau con chữ, và đưa ra những insight (sự thấu suốt) mang “dấu ấn cá nhân” phù hợp với bối cảnh, cảm xúc và văn hóa của khách hàng.

Công Bằng & Quyền Riêng Tư – Bảo Vệ “Vùng An Toàn” Cho Khách Hàng

Những chia sẻ của khách hàng – những trăn trở, những ước mơ, những nỗi sợ hãi – là tài sản vô giá và tuyệt mật. Việc sử dụng AI một cách vô ý thức có thể phá vỡ “vùng an toàn” thiêng liêng mà bạn và khách hàng đã dày công xây dựng.

Dữ liệu khách hàng là “vùng cấm” tuyệt đối

Đây là một cảnh báo thực tế và nghiêm túc: Tuyệt đối không bao giờ sao chép và dán những đoạn hội thoại, thông tin nhạy cảm của khách hàng vào các công cụ AI công cộng như phiên bản miễn phí của ChatGPT. Dữ liệu của bạn có thể được dùng để huấn luyện mô hình và không có gì đảm bảo nó sẽ được bảo mật.

Giải pháp là gì?

Chọn công cụ uy tín: Tìm hiểu và đầu tư vào các nền tảng AI được thiết kế cho doanh nghiệp, có cam kết bảo mật dữ liệu rõ ràng (thường là các phiên bản trả phí).
Học cách “ẩn danh hóa” dữ liệu: Trước khi đưa bất kỳ thông tin nào vào AI để phân tích xu hướng chung, hãy loại bỏ tất cả các thông tin có thể định danh khách hàng: tên, công ty, địa điểm, các chi tiết độc nhất…

Cẩn trọng với “thiên kiến” từ AI (AI Bias)

AI học hỏi từ kho dữ liệu khổng lồ trên Internet, và không may, kho dữ liệu đó lại chứa đầy những định kiến và khuôn mẫu của xã hội về giới tính, vùng miền, chủng tộc, văn hóa…

Một ví dụ dễ hình dung: Một AI được huấn luyện bởi dữ liệu cũ có thể sẽ đưa ra những gợi ý nghề nghiệp rập khuôn cho khách hàng nữ (ví dụ: giáo viên, y tá) và khách hàng nam (kỹ sư, lãnh đạo).

Vai trò của người Coach lúc này là một người “gác cổng” tư duy. Bạn phải dùng tư duy phản biện của mình để nhận ra, lọc bỏ và thậm chí là thách thức những thiên kiến này. Hãy đặt câu hỏi cho cả AI và cho chính khách hàng để mở ra những con đường mới, thay vì đi vào lối mòn định kiến.

Tôn trọng bối cảnh văn hóa

Quyền riêng tư và sự tin tưởng trong văn hóa Á Đông nói chung và ở ta nói riêng đôi khi còn mang nặng tính “tế nhị” và “lòng tin cá nhân” hơn cả những điều khoản pháp lý. Một sai lầm nhỏ về bảo mật, dù là vô tình, cũng có thể gây ra tổn hại không thể cứu vãn cho uy tín của bạn – thứ mà một Coach trẻ phải mất rất nhiều thời gian và công sức để gầy dựng.

Làm Chủ AI, Làm Chủ Sự Nghiệp

Cuối cùng, AI không phải là một mối đe dọa đối với nghề coach. Nó là một bài kiểm tra về bản lĩnh, đạo đức và sự chuyên nghiệp của mỗi chúng ta. Minh bạch trong giao tiếp, tôn trọng quyền riêng tư của khách hàng và luôn giữ một tư duy phản biện là ba chiếc chìa khóa vàng để bạn vượt qua bài kiểm tra này một cách xuất sắc.

Công nghệ rồi sẽ còn thay đổi, nhưng giá trị cốt lõi của coaching – sự kết nối sâu sắc giữa người với người để khơi dậy tiềm năng – sẽ không bao giờ thay đổi. Hãy để AI giúp bạn làm tốt hơn công việc của mình, chứ đừng bao giờ để nó thay bạn làm một Coach.

Bạn đang áp dụng AI vào công việc coaching của mình như thế nào? Hãy chia sẻ kinh nghiệm và cả những băn khoăn của bạn ở phần bình luận bên dưới nhé!

Để cùng thảo luận sâu hơn về chủ đề này và kết nối với các đồng nghiệp, mời bạn tham gia cộng đồng CoachLink – nơi chúng ta cùng nhau xây dựng một thế hệ Coach chuyên nghiệp, nhân văn và vững mạnh.