Cái Bẫy “Cho Lời Khuyên”: Bí Quyết Giúp Coach Trẻ Dịch Chuyển Từ “Chuyên Gia” Sang “Đối Tác Đồng Hành”
Bạn đã bao giờ kết thúc một phiên coach với cảm giác mình đã nói rất nhiều, đưa ra vô số giải pháp, nhưng client lại có vẻ mơ hồ và thiếu động lực thực thi? Nếu câu trả lời là có, bạn không hề đơn độc. Đó là một cú ‘hẫng’ mà gần như coach trẻ nào cũng từng trải qua.
Chúng ta đang vô tình rơi vào một cái bẫy vô hình: cái bẫy của vai trò ‘chuyên gia’ hay ‘người thầy’. Trong bối cảnh văn hóa quen thuộc, client dễ có xu hướng đặt coach vào vị thế cấp trên, thụ động ngồi chờ ‘lời khuyên vàng’. Điều này tưởng chừng như hiệu quả tức thời, nhưng lại vô tình làm giảm sức mạnh nội tại của client và đi ngược lại với giá trị cốt lõi nhất của coaching – khai vấn.
Bài viết này không đưa cho bạn thêm một lý thuyết suông. Đây là những ‘bí kíp’ thực chiến đã được chắt lọc, giúp bạn tự tin dịch chuyển từ vai trò ‘chuyên gia chỉ dạy’ sang một ‘đối tác đồng hành’ thực thụ. Từ đó, bạn sẽ không chỉ kiến tạo những đột phá thực sự cho client, mà còn xây dựng cho mình một sự nghiệp coaching bền vững và đầy ý nghĩa.
Tư duy lại vai trò: Tại sao ‘Đối Tác’ hiệu quả hơn ‘Chuyên Gia’?
Sự khác biệt giữa một phiên coach trung bình và một phiên coach đột phá thường nằm ở chính tâm thế của người coach. Khi bạn xem mình là một ‘đối tác’, bạn đang mở ra một không gian hoàn toàn khác.
- Kiến tạo sự tự chủ, phá vỡ sự phụ thuộc. Khi là một chuyên gia, bạn đưa ra câu trả lời. Khi là một đối tác, bạn trao quyền cho client. Họ không tìm đến bạn để có sẵn ‘con cá’, mà để được đồng hành trên hành trình tự mình ‘học cách câu’. Đây là sự thay đổi mang tính bền vững nhất. Câu trả lời do chính client tìm ra sẽ luôn mạnh mẽ và có tính cam kết cao hơn vạn lần lời khuyên từ bên ngoài.
- Xây dựng niềm tin và không gian an toàn tuyệt đối. Một mối quan hệ ngang hàng, sòng phẳng sẽ tạo ra sự tin tưởng sâu sắc. Client sẽ dũng cảm chia sẻ những điều thầm kín, những nỗi sợ thật sự, những ước mơ điên rồ nhất khi họ cảm nhận bạn là một người đồng minh, chứ không phải một người ngồi đó để phán xét hay đánh giá.
- Nâng tầm thương hiệu cá nhân của Coach. Trong một thị trường coaching ngày càng đông đúc, điều gì làm bạn khác biệt? Chính là chiều sâu. Một coach có khả năng tạo dựng quan hệ đối tác được nhìn nhận là người chuyên nghiệp, tôn trọng và thực sự tin vào tiềm năng của client. Đây chính là ‘nam châm’ thu hút những client chất lượng, những người sẵn sàng đầu tư và cam kết cho hành trình chuyển hóa của bản thân.
3 ‘Chìa khóa’ thực chiến để xây dựng mối quan hệ Đối Tác
Vậy làm thế nào để biến tư duy này thành hành động cụ thể? Dưới đây là 3 chìa khóa bạn có thể áp dụng ngay lập tức.
Chìa khóa 1: Thiết lập ‘Hợp Đồng Quan Hệ’ ngay từ đầu.
Nền móng vững chắc nhất cho mọi mối quan hệ đối tác là sự rõ ràng. Đừng chờ đợi, hãy chủ động thiết lập điều này ngay trong phiên đầu tiên (Chemistry/Discovery session).
Hãy thẳng thắn chia sẻ: “Trong hành trình này, vai trò của mình là người đồng hành, người đặt những câu hỏi mạnh mẽ để bạn tự khám phá ra câu trả lời của chính mình, chứ không phải là người đưa ra lời khuyên hay giải pháp. Bạn chính là chuyên gia của cuộc đời bạn.”
Sau đó, hãy cùng client thiết lập mục tiêu, kỳ vọng và ‘luật chơi’ cho cả hai bên. Ai chịu trách nhiệm việc gì? Cam kết ra sao? Khi nào thì cần có sự hỗ trợ? Sự minh bạch này không chỉ thể hiện tính chuyên nghiệp mà còn ngầm trao cho client quyền làm chủ và trách nhiệm đối với chính quá trình của họ.
Chìa khóa 2: Thay đổi ‘Ngôn Ngữ Quyền Lực’ trong phiên coach.
Ngôn từ có sức mạnh định hình mối quan hệ. Hãy ý thức và chuyển đổi cách bạn giao tiếp.
- Từ câu khẳng định -> Câu hỏi khai mở: Thay vì nói “Bạn nên làm X”, hãy thử hỏi “Điều gì sẽ khác đi nếu bạn thử làm X?” hoặc “Trong các lựa chọn bạn đang có, lựa chọn nào khiến bạn cảm thấy hào hứng nhất?”. Câu hỏi trao quyền, còn câu khẳng định áp đặt.
- Ghi nhận và Tôn vinh: Thường xuyên sử dụng những câu như “Tôi ghi nhận nỗ lực của bạn trong tuần qua…”, “Điều bạn vừa chia sẻ thật sự rất dũng cảm…”, “Tôi ấn tượng với cách bạn nhìn nhận vấn đề này.” Sự công nhận chân thành tạo ra sự bình đẳng, tiếp thêm sức mạnh và cho client thấy rằng họ đang được lắng nghe và thấu hiểu.
Chìa khóa 3: Dám ‘yếu đuối’ một cách chuyên nghiệp.
Làm một ‘chuyên gia’ đồng nghĩa với việc bạn phải luôn hoàn hảo và biết mọi thứ. Nhưng làm một ‘đối tác’ cho phép bạn được là một con người. Sự chân thật chính là cầu nối mạnh mẽ nhất.
Đừng ngại nói “Câu hỏi này của bạn thực sự rất hay, cho mình một chút thời gian để suy ngẫm cùng bạn nhé” khi bạn cần thêm không gian. Đôi khi, bạn có thể chia sẻ một cách ngắn gọn về một trải nghiệm tương tự của bản thân (chỉ khi nó thực sự phù hợp và có mục đích phục vụ client).
Sự chân thật và ‘rất người’ của bạn sẽ phá vỡ bức tường ‘chuyên gia hoàn hảo’, kéo client lại gần hơn và khuyến khích họ cũng cởi mở, chân thật với chính mình. Đó là lúc phép màu của coaching bắt đầu.
Trở thành người đồng hành mà Client tìm kiếm
Dịch chuyển từ ‘chuyên gia’ sang ‘đối tác’ không chỉ là một kỹ thuật, đó là một sự thay đổi trong tư duy và tâm thế của người làm coach. Đó là hành trình học cách tin tưởng tuyệt đối vào năng lực của client, là nghệ thuật tạo ra không gian để họ tự tỏa sáng. Đó là hành trình tôn vinh tiềm năng vô hạn ẩn sâu bên trong mỗi con người.
Khi bạn trở thành một đối tác đồng hành đích thực, bạn không chỉ giúp client thay đổi cuộc đời họ. Chính bạn cũng đang kiến tạo cho mình một sự nghiệp coaching đầy ý nghĩa, giá trị và vững bền theo năm tháng.
Bạn sẽ bắt đầu áp dụng ‘chìa khóa’ nào trong 3 chìa khóa trên ngay trong phiên coach tiếp theo của mình? Hãy chia sẻ ý định của bạn dưới phần bình luận nhé. Cùng nhau, chúng ta sẽ xây dựng một cộng đồng coach trẻ Việt Nam đầy tâm và tầm, lan tỏa giá trị đích thực của coaching.
