Khi Client “Đứng Hình”: 3 Chìa Khóa Khai Mở Bế Tắc Cho Coach Trẻ
Bạn đã bao giờ cảm thấy tim hẫng một nhịp khi client nhìn bạn và nói ‘Em thật sự không biết phải làm gì nữa…’ chưa?
Đó không chỉ là một câu hỏi. Đó là một khoảnh khắc của sự tin tưởng tuyệt đối, nhưng cũng là một trong những “bài test” lớn nhất cho sự vững vàng của một Coach mới vào nghề. Áp lực tìm ra câu trả lời hoàn hảo có thể khiến chính chúng ta cũng “đứng hình”.
Nhưng hãy hít một hơi thật sâu. Vấn đề thường không nằm ở việc client thiếu năng lực, mà là họ đang bị “kẹt”. Kẹt giữa những điểm mù tư duy, những nỗi sợ vô hình, hay những kỳ vọng, định kiến của xã hội. Vai trò của chúng ta không phải là đưa cho họ một tấm bản đồ có sẵn, mà là trao cho họ chiếc la bàn để tự tìm ra con đường.
Bài viết này không mang đến lý thuyết suông. Đây là 3 “chìa khóa” thực chiến đã được kiểm chứng, giúp bạn đồng hành cùng client, khơi thông dòng chảy ý tưởng và mở ra những lựa chọn mà chính họ cũng không ngờ tới.
Chìa khóa 1: Phương pháp “Cây Đũa Thần” – Phá vỡ mọi giới hạn trong tâm trí
Ý tưởng cốt lõi của phương pháp này rất đơn giản: giúp client tạm thời thoát khỏi những rào cản thực tế như tiền bạc, thời gian, kỹ năng, hay định kiến xã hội để chạm vào mong muốn sâu thẳm nhất, nguyên sơ nhất của họ.
Cách thực hiện:
Hãy nhìn client một cách ấm áp và đặt câu hỏi quyền năng này:
“Giả sử, nếu bây giờ bạn có một cây đũa thần, và mọi rào cản đều biến mất. Tiền bạc không phải là vấn đề, không ai phán xét bạn, không có gì là không thể. Bạn sẽ chọn làm điều gì ngay lập tức?”
Hãy để client tự do bay bổng với trí tưởng tượng. Có thể họ muốn mở một tiệm bánh nhỏ ở Đà Lạt, đi du lịch vòng quanh thế giới, hay chỉ đơn giản là dành một ngày không làm gì cả. Đừng vội phán xét hay kéo họ về thực tại.
Mẹo dành cho Coach:
Sau khi client đã chia sẻ lựa chọn “viển vông” của mình, đây là lúc bạn kết nối ước mơ với thực tại. Hãy khai thác sâu hơn:
- “Điều gì trong lựa chọn vừa rồi khiến bạn cảm thấy hào hứng và rộn ràng nhất?”
- “Khi tưởng tượng về điều đó, bạn thấy mình là một con người như thế nào?”
- “Giá trị cốt lõi nào của bạn (ví dụ: tự do, sáng tạo, cống hiến, bình yên) đang được thể hiện qua lựa chọn đó?”
Câu trả lời cho những câu hỏi này chính là kim chỉ nam, là “ngọn hải đăng” giúp client định hướng cho những bước đi thực tế tiếp theo.
Chìa khóa 2: Phương pháp “Chiếc Ghế Cố Vấn” – Mượn góc nhìn của người ngoài cuộc thông thái
Một sự thật thú vị là con người thường sáng suốt và mạnh mẽ hơn rất nhiều khi đưa ra lời khuyên cho người khác. Kỹ thuật này giúp client mượn chính sự thông thái đó để soi chiếu lại vấn đề của chính mình.
Cách thực hiện:
Hãy mời client tham gia vào một bài tập tưởng tượng:
“Bây giờ, hãy tưởng tượng người bạn thân nhất của bạn (hoặc một người mà bạn rất ngưỡng mộ) đang gặp phải vấn đề y hệt như bạn. Họ đến tìm bạn và cần một lời khuyên. Với tất cả sự thông thái, sự quan tâm và kinh nghiệm của mình, bạn sẽ khuyên họ những lựa chọn nào? Bạn sẽ nói gì để giúp họ nhìn ra con đường?”
Kỹ thuật này đặc biệt hiệu quả trong bối cảnh văn hóa của chúng ta, nơi đôi khi “cái tôi” và những cảm xúc cá nhân khiến chúng ta khó nhìn nhận vấn đề một cách khách quan. Việc tách mình ra khỏi vai trò “nạn nhân” của vấn đề và khoác lên mình chiếc áo “người cố vấn” sẽ ngay lập tức giảm bớt áp lực, kích hoạt tư duy logic và mở ra những góc nhìn mới mẻ hơn.
Chìa khóa 3: Phương pháp “Brainstorm Ngược” – Bắt đầu từ những ý tưởng “tệ” nhất
Áp lực phải tìm ra “giải pháp hoàn hảo” ngay lập tức chính là kẻ thù của sự sáng tạo. Phương pháp “Brainstorm Ngược” ra đời để phá vỡ áp lực đó bằng cách khuyến khích những ý tưởng điên rồ, ngớ ngẩn và không giới hạn.
Cách thực hiện:
Hãy biến phiên coach thành một trò chơi vui vẻ:
“Được rồi, bây giờ chúng ta hãy làm một điều hơi khác thường nhé. Trong 5 phút tới, chúng ta hãy cùng nhau liệt kê ra 10 lựa chọn tệ nhất, ngớ ngẩn nhất, thậm chí là điên rồ nhất để giải quyết vấn đề này. Không phán xét! Cứ để ý tưởng tuôn trào.”
Bạn có thể sẽ ngạc nhiên với những gì xuất hiện: “Nghỉ việc không báo trước”, “Bán hết đồ đạc và lên núi ở”, “Nói hết những gì mình nghĩ với sếp”,…
Bước ngoặt tạo đột phá:
Sau khi có danh sách này, hãy cùng client phân tích nó dưới một lăng kính khác:
“Trong những ý tưởng ‘tệ’ này, có yếu tố nào, dù chỉ là một chi tiết nhỏ, nếu chúng ta ‘lật ngược’ hoặc thay đổi nó một chút, nó sẽ trở thành một lựa chọn khả thi không?”
Ví dụ, ý tưởng “Nghỉ việc không báo trước” là một ý tưởng tồi. Nhưng nó cho thấy “nghỉ việc” là một mong muốn có thật. Vậy, yếu tố “lật ngược” ở đây là gì? Đó là “làm thế nào để nghỉ việc một cách có kế hoạch và thông minh?”. Từ một ý tưởng điên rồ, chúng ta đã tìm thấy một hướng đi đầy tiềm năng. Đây thường là lúc những giải pháp đột phá thực sự xuất hiện.
Từ người dẫn dắt đến người mở lối
Vai trò của một Coach không phải là người đưa ra lựa chọn, mà là người cầm ngọn đuốc soi sáng những con đường mà client chưa nhìn thấy. Với “Cây Đũa Thần”, “Chiếc Ghế Cố Vấn”, và “Brainstorm Ngược”, bạn đã có trong tay những công cụ mạnh mẽ để làm điều đó – để giúp client tự tìm thấy câu trả lời ở nơi họ không ngờ tới: bên trong chính họ.
Hành trình coaching là hành trình của sự luyện tập, tin tưởng và không ngừng học hỏi. Hãy dũng cảm thử nghiệm những phương pháp này, điều chỉnh chúng cho phù hợp với phong cách của bạn và cá tính của client. Sự vững vàng của bạn không đến từ việc biết mọi câu trả lời, mà đến từ niềm tin vào tiềm năng vô hạn của người đối diện.
Bạn tâm đắc nhất với phương pháp nào? Hãy chia sẻ một tình huống bạn đã áp dụng thành công hoặc một thắc mắc của bạn ở phần bình luận bên dưới nhé. Cùng CoachLink, chúng ta sẽ xây dựng một cộng đồng Coach trẻ vững mạnh và giàu giá trị
