Chìa khóa vạn năng cho Coach trẻ: Câu hỏi mở ra “ngàn” góc nhìn mới cho Client
Bạn có bao giờ ở trong một phiên coach mà cảm thấy cả mình và Client đều đang đi vào ngõ cụt? Client cứ kể đi kể lại một vấn đề, còn bạn, một Coach trẻ đầy nhiệt huyết, sau khi lắng nghe cẩn thận, cũng bắt đầu cảm thấy “bí”. Một cảm giác bất lực len lỏi khi dòng suy nghĩ của Client cứ quẩn quanh một chỗ, và áp lực phải tạo ra một “bước ngoặt” diệu kỳ đè nặng lên vai bạn.
Chính trong những khoảnh khắc ấy, chúng ta dễ vô tình sa vào chiếc bẫy phổ biến nhất: đưa ra lời khuyên. Chúng ta muốn giúp, muốn gỡ rối, và dường như cho họ một giải pháp là cách nhanh nhất. Nhưng đó lại không phải là coaching.
Vậy, nếu có một chiếc chìa khóa đơn giản nhưng quyền năng, có thể phá vỡ thế bế tắc và trao lại quyền làm chủ cho Client thì sao? Chiếc chìa khóa đó nằm gọn trong một câu hỏi: “Thế còn cách nhìn nào khác về việc này không?”
Bài viết này sẽ là một cẩm nang “thực chiến” giúp bạn sử dụng chiếc chìa khóa này một cách tinh tế và hiệu quả, không chỉ để khai thông phiên coach mà còn để xây dựng nền tảng vững chắc cho sự nghiệp của mình.
Lý giải sức mạnh của “Góc Nhìn Mới”
Một câu hỏi đơn giản lại có thể tạo ra tác động sâu sắc đến vậy. Tại sao? Bởi vì nó chạm đến những cơ chế cốt lõi trong tư duy và tâm lý con người.
Phá vỡ “đường mòn tư duy”
Khi đối mặt với một vấn đề, não bộ chúng ta có xu hướng đi theo những lối mòn quen thuộc, những cách diễn giải tự động đã được định hình từ kinh nghiệm trong quá khứ. Câu hỏi về một góc nhìn khác giống như một cú hích nhẹ, buộc não bộ phải tạm dừng “chế độ lái tự động” và chủ động tìm kiếm một con đường mới. Nó giúp Client nhận ra một sự thật quan trọng: góc nhìn hiện tại của họ chỉ là MỘT lựa chọn, không phải là sự thật duy nhất và bất biến.
Trao quyền tự chủ và xây dựng sự tự tin
Thay vì thụ động nhận giải pháp từ Coach, Client trở thành người chủ động đi tìm câu trả lời. Khoảnh khắc họ tự mình thốt lên “À ra thế!” khi khám phá ra một cách nhìn mới là vô giá. Đó là khoảnh khắc họ nhận ra sức mạnh nội tại, củng cố niềm tin vào năng lực của bản thân một cách mạnh mẽ hơn bất kỳ lời động viên nào từ bên ngoài. Vai trò của bạn không phải là người hùng giải cứu, mà là người đồng hành thắp lên ngọn đuốc để Client tự soi sáng con đường của mình.
Mở ra một “bầu trời” giải pháp
Tưởng tượng vấn đề của Client là một căn phòng chỉ có một ô cửa sổ duy nhất. Họ chỉ thấy được một khung cảnh hạn hẹp. Câu hỏi của bạn giống như việc mở thêm nhiều ô cửa sổ khác ở các bức tường còn lại. Khi vấn đề được nhìn dưới một lăng kính mới, những giải pháp từng bị che khuất sẽ đột nhiên hiện ra rõ ràng. Từ một “ngõ cụt” tưởng chừng vô vọng, Client có thể thấy được rất nhiều con đường tiềm năng phía trước.
Bí quyết áp dụng “khéo léo” và tinh tế
Biết được sức mạnh của câu hỏi là một chuyện, nhưng sử dụng nó đúng lúc, đúng cách lại là cả một nghệ thuật, đặc biệt trong bối cảnh giao tiếp ưa sự tế nhị.
Chọn “thời điểm vàng” để đặt câu hỏi
Đừng vội vàng! Việc nôn nóng đặt câu hỏi này quá sớm có thể khiến Client cảm thấy bạn không thực sự lắng nghe họ. Hãy kiên nhẫn để họ được trải lòng, được chia sẻ trọn vẹn câu chuyện. Thời điểm tốt nhất để dùng “chiếc chìa khóa” này là khi bạn nhận thấy các dấu hiệu của sự bế tắc:
- Họ bắt đầu lặp lại những ý đã nói trước đó.
- Giọng điệu của họ chùng xuống, đi kèm một tiếng thở dài.
- Họ kết thúc bằng những câu như: “Em cũng không biết nữa…”, “Chắc chỉ có vậy thôi anh/chị ạ.”
Nghệ thuật diễn đạt gần gũi
Thay vì hỏi trực diện một cách khô khan, hãy “mềm hóa” câu hỏi để tạo cảm giác mời gọi khám phá, thay vì chất vấn. Dưới đây là một vài biến thể bạn có thể đưa vào “bộ sưu tập” của mình:
- “Em hiểu chị đang nhìn sự việc theo hướng này. Giả sử có một người bạn thân của chị gặp câu chuyện y hệt, chị sẽ khuyên bạn mình thử nhìn nhận nó theo hướng nào khác không?” (Sử dụng góc nhìn của người thứ ba để giảm áp lực).
- “Nếu bây giờ có một cây đũa thần và anh có thể nhìn câu chuyện này dưới bất kỳ góc độ nào mình muốn, anh sẽ chọn góc độ nào để cảm thấy nhẹ nhõm hơn?” (Sử dụng phép ẩn dụ để kích thích sự sáng tạo).
- “Liệu có một cách diễn giải nào khác mang tính xây dựng hơn cho tình huống này không ạ?” (Gợi ý một cách nhẹ nhàng về hướng tích cực).
Xử lý câu trả lời “Tôi không biết”
Đây là một phản ứng cực kỳ phổ biến và hoàn toàn bình thường. Đừng vội bỏ cuộc hay nghĩ rằng câu hỏi của mình đã thất bại. Hãy xem câu trả lời “Tôi không biết” như một lời mời để cùng Client đào sâu hơn nữa.
- Hỏi nối tiếp: “Em hiểu. Nhưng nếu ‘biết’ thì câu trả lời đó sẽ là gì ạ?” (Một kỹ thuật kinh điển để vượt qua rào cản tâm lý ban đầu).
- Khám phá rào cản: “Điều gì đang ngăn mình nghĩ ra một cách nhìn khác ngay lúc này?”
- Hạ thấp kỳ vọng: “Mình cứ thử đoán xem sao. Một ý tưởng điên rồ nhất cũng được, không cần phải đúng đâu ạ.” (Khuyến khích sự tự do tư duy mà không sợ bị phán xét).
Từ một câu hỏi đến sự nghiệp Coaching bền vững
Việc thành thạo kỹ thuật đặt câu hỏi mở ra góc nhìn mới không chỉ là một mẹo nhỏ để gỡ rối cho những phiên coach khó. Nó là minh chứng cho chiều sâu và sự chuyên nghiệp của một người Coach thực thụ – người hiểu rằng giá trị lớn nhất họ có thể trao cho Client không phải là câu trả lời, mà là khả năng tự tìm ra câu trả lời cho chính mình.
Đây là nền tảng của một sự nghiệp coaching bền vững, được xây dựng trên sự tin tưởng và những kết quả chuyển đổi thực sự.
Và bây giờ, lời kêu gọi dành cho bạn:
- Áp dụng ngay: Hãy chọn một phiên coach sắp tới, lắng nghe thật kỹ và thử nghiệm câu hỏi này (hoặc các biến thể của nó) vào “thời điểm vàng”. Hãy quan sát sự thay đổi nơi Client và cả trong chính cảm nhận của bạn.
- Chia sẻ và kết nối: Hành trình này sẽ ý nghĩa hơn rất nhiều khi có những người đồng đội. Đừng ngần ngại chia sẻ câu chuyện thành công, hay cả những khó khăn của bạn khi áp dụng kỹ thuật này vào cộng đồng CoachLink. Sự chia sẻ của bạn là nguồn động lực và bài học quý giá cho tất cả chúng ta.
Chúng ta, những Coach trẻ, đang cùng nhau trên một hành trình lan tỏa giá trị đích thực của coaching. Hãy bắt đầu từ những điều nhỏ nhất, như một câu hỏi quyền năng, để cùng nhau xây dựng nên một cộng đồng Coach chuyên nghiệp, đầy nhiệt huyết và vững mạnh.
