Cày Deadline Mùa Thi: Khi Nào Bạn Cần Một “Huấn Luyện Viên” Thay Vì Cày Một Mình?
2 giờ sáng. Màn hình laptop vẫn sáng trưng, hắt thứ ánh sáng xanh mệt mỏi lên khuôn mặt bạn. Bên cạnh là ly cà phê đã nguội từ bao giờ, và trước mặt là chồng sách vở cao như muốn thách thức sự kiên nhẫn cuối cùng. Quen không? Đó là bức chân dung kinh điển của rất nhiều người trẻ mỗi khi “cơn bão” mang tên mùa thi ập đến. Dù là kỳ thi cuối kỳ ở trường, một tấm bằng IELTS để đời, hay một chứng chỉ quan trọng cho công việc, cái cảm giác mông lung, kiệt sức và áp lực “deadline dí” dường như chẳng chừa một ai.
Chúng ta vẫn thường tự nhủ rằng “cố thêm chút nữa là được”, hay tặc lưỡi theo trường phái “nước đến chân mới nhảy”. Nhưng đã bao giờ bạn tự hỏi, liệu việc “cày cuốc” một mình trong đơn độc có phải là cách duy nhất và hiệu quả nhất? Sẽ ra sao nếu trên hành trình vượt bão này, bạn có một “người đồng hành”, một “huấn luyện viên” cá nhân giúp bạn đi một cách thông minh và chiến lược hơn?
Áp lực mùa thi – “Bệnh chung” không của riêng ai
Nếu bạn đang trải qua những điều dưới đây, hãy biết rằng bạn không hề cô đơn:
- Hội chứng “để mai tính”: Luôn có một lý do nào đó để trì hoãn việc ngồi vào bàn học. Lướt TikTok một chút, xem nốt tập phim này, rồi ngày mai bắt đầu học sớm hơn… và “ngày mai” đó dường như không bao giờ đến.
- Tập trung là một thứ xa xỉ: Ngồi vào bàn được 15 phút thì điện thoại lại rung, bạn bè lại rủ rê, và tâm trí thì bay lơ lửng ở một nơi nào đó xa xôi.
- “Bơi” trong biển tài liệu: Quá nhiều sách, quá nhiều khóa học online, quá nhiều tips trên mạng. Bạn không biết bắt đầu từ đâu, cái gì quan trọng, cái gì không, và cuối cùng cảm thấy quá tải thông tin.
- Áp lực vô hình từ “con nhà người ta”: Lướt mạng xã hội thấy bạn bè khoe điểm cao, nhận học bổng, và bạn bắt đầu tự so sánh, tự nghi ngờ năng lực của chính mình. Thêm vào đó là kỳ vọng từ gia đình, đôi khi còn nặng nề hơn cả lượng kiến thức cần phải học.
Phương pháp tự học truyền thống có những hạn chế của nó. Khi không có ai kiểm tra, đốc thúc, ta rất dễ nản lòng và buông xuôi. Khi gặp một vấn đề khó, ta không biết hỏi ai cho tường tận, và rồi bế tắc.
Câu chuyện của An, một người bạn của mình, là một ví dụ điển hình. An đặt mục tiêu TOEIC 900+ và dành ra 3 tháng tự cày ngày đêm. Nhưng sau hàng chục đề thi thử, điểm của An cứ lẹt đẹt mãi ở mức 750. Bạn ấy không thể hiểu tại sao mình sai những câu rất ngớ ngẩn và không tài nào xác định được lỗi sai cốt lõi trong kỹ năng nghe và đọc của mình. An chăm chỉ, nhưng sự chăm chỉ đó không mang lại kết quả như ý.
Coaching không phải là “gia sư cao cấp” – Vậy nó là gì?
Nhiều người hay nhầm lẫn giữa coaching và gia sư. Nhưng thực tế, chúng rất khác nhau:
- Gia sư tập trung vào việc truyền đạt kiến thức. Họ sẽ dạy bạn cái gì. Ví dụ: giải thích một công thức Toán, dạy từ vựng tiếng Anh.
- Coach (Huấn luyện viên) tập trung vào việc xây dựng lộ trình, phương pháp và giữ vững tinh thần. Họ giúp bạn trả lời câu hỏi làm như thế nào.
Để dễ hình dung, hãy nghĩ về một huấn luyện viên cá nhân (PT) ở phòng gym. PT không tập thay bạn, họ cũng không bê tạ giúp bạn. Nhưng họ sẽ làm gì? Họ thiết kế một lộ trình tập luyện phù hợp với thể trạng và mục tiêu của bạn (tăng cơ, giảm mỡ), họ chỉnh sửa từng động tác sai để bạn không bị chấn thương, và quan trọng nhất, họ là người hét vào tai bạn “Cố lên!” vào những giây cuối cùng khi bạn cảm thấy muốn bỏ cuộc.
Coaching trong học tập và thi cử cũng hoạt động trên nguyên tắc tương tự. Một người coach sẽ không học thay bạn, nhưng họ sẽ giúp bạn xây dựng những kỹ năng còn quan trọng hơn cả kiến thức: kỹ năng tự học hiệu quả, quản lý thời gian, kỷ luật bản thân và kiểm soát căng thẳng.
Dấu hiệu cho thấy bạn cần một “người đồng hành”
Hãy thử kiểm tra xem bạn có đang gặp phải những tình huống này không nhé:
Khi bạn cảm thấy mất phương hướng
Bạn có một mục tiêu rất rõ ràng, ví dụ như đạt 7.0 IELTS trong 6 tháng. Nhưng bạn hoàn toàn không biết phải bắt đầu từ đâu. Nên học sách Cambridge hay Barron’s? Nên luyện kỹ năng nào trước? Mỗi ngày nên dành bao nhiêu tiếng? Sự mông lung này khiến bạn tê liệt và không thể bắt đầu.
Khi bạn học rất nhiều nhưng không tiến bộ
Đây chính là trường hợp của An. Bạn cảm giác mình đang “dậm chân tại chỗ”. Ngày nào bạn cũng dành 3-4 tiếng để học, nhưng điểm số trong các bài thi thử vẫn không hề cải thiện. Bạn biết mình có “lỗ hổng” ở đâu đó, nhưng bạn không tài nào tự mình tìm ra được nó là gì.
Khi bạn mất động lực và dễ dàng bỏ cuộc
Bạn lên một kế hoạch học tập rất chi tiết và hoành tráng. Nhưng chỉ duy trì được 3 ngày, bạn bắt đầu trì hoãn. Bạn thấy kiệt sức, mệt mỏi và ý nghĩ “hay là bỏ cuộc đi” liên tục xuất hiện trong đầu. Bạn cần một cú hích, một người kéo bạn dậy.
Coaching giúp bạn “vượt bão” một cách chiến lược ra sao?
Xây dựng lộ trình “cá nhân hóa”
Thay vì áp dụng một công thức chung cho tất cả mọi người, một người coach sẽ ngồi xuống cùng bạn, phân tích điểm mạnh, điểm yếu, thói quen và cả lịch trình bận rộn của bạn. Từ đó, họ sẽ xây dựng một kế hoạch hành động chi tiết, phù hợp chỉ với riêng bạn. Mỗi ngày trôi qua, bạn không còn mông lung nữa, vì bạn biết chính xác mình cần phải làm gì để tiến gần hơn đến mục tiêu.
Trở thành một người đồng hành thúc đẩy (Accountability Partner)
Đây là một trong những giá trị lớn nhất của coaching. Khi bạn biết rằng cuối tuần này sẽ có người hỏi: “Tuần vừa rồi em đã hoàn thành được những mục tiêu nào?”, bạn sẽ có thêm động lực để chống lại sự lười biếng. Người coach đóng vai trò như một người bạn đồng hành, thường xuyên kiểm tra tiến độ, lắng nghe khó khăn và nhắc nhở bạn về mục tiêu lớn lao mà bạn đang theo đuổi.
Là một điểm tựa tinh thần vững chắc
Hơn cả một người thầy, coach là người lắng nghe những áp lực bạn đang đối mặt. Họ hiểu rằng việc ôn thi không chỉ mệt mỏi về thể chất mà còn bào mòn về tinh thần. Họ sẽ giúp bạn gỡ rối những lo lắng, biến nỗi sợ thất bại thành động lực, và trang bị cho bạn những công cụ để giữ một tinh thần lạc quan, vững vàng trong suốt chặng đường đầy thử thách.
Mùa thi không nhất thiết phải là một cuộc chiến đơn độc và đầy áp lực. Việc chuẩn bị cho một kỳ thi quan trọng không chỉ nằm ở việc nhồi nhét kiến thức, mà còn nằm ở chiến lược thông minh, một tâm lý vững vàng và sự kỷ luật được duy trì.
Vậy nên, ngay bây giờ, hãy thử dành một chút thời gian để nhìn lại quá trình ôn thi của mình. Nếu bạn thấy bản thân mình trong những dấu hiệu kể trên, đừng ngần ngại tìm kiếm sự giúp đỡ. Đó không phải là dấu hiệu của sự yếu đuối, mà là một bước đi cực kỳ thông minh. Bạn có thể bắt đầu bằng những cách rất đơn giản: tìm một người anh, người chị đi trước đã có kinh nghiệm để làm mentor, tham gia vào các nhóm học tập có người dẫn dắt, hoặc tìm hiểu về các chương trình coaching chuyên nghiệp.
Đầu tư vào một phương pháp đúng đắn cũng chính là sự đầu tư giá trị nhất cho bản thân. Chúc bạn sẽ tìm được người đồng hành phù hợp và vượt qua mùa bão một cách ngoạn mục
