Vẽ Lại Bản Đồ Tuổi 20: Từ Mông Lung Đến Rõ Ràng
Này, có bao giờ bạn lướt newfeed, thấy đứa bạn cấp 3 check-in ở một tập đoàn đa quốc gia xịn sò, đứa khác thì khoe thành tích IELTS 8.0, đứa nữa lại đang vi vu trời Âu… rồi quay lại nhìn mình, thấy một mớ hỗn độn và câu hỏi to đùng trong đầu: “Mình đang làm cái quái gì với cuộc đời mình vậy?”.
Nếu câu trả lời là “có”, thì chào mừng bạn đến với CLB “Mông lung tuổi 20”. Đây là một cảm giác rất thật, rất phổ biến, và tin mình đi, bạn không hề đơn độc. Sự mông lung này không phải vì bạn lười biếng hay kém cỏi đâu. Nó đến từ việc chúng ta đang đứng giữa một ngã tư đường quá rộng lớn mà lại thiếu trong tay một tấm bản đồ. Tấm bản đồ đó, chính là những mục tiêu rõ ràng.
Bài viết này không phải là những lời giáo điều sáo rỗng. Đây là những chia sẻ từ một người đã từng “chìm nghỉm” trong sự mông lung, đã được coaching và tự mình vẽ nên tấm bản đồ cho riêng mình. Cùng bắt đầu nhé!
1. Tại sao cứ đặt mục tiêu là lại “toang”? Những sai lầm quen thuộc
Chắc hẳn ai cũng từng hừng hực khí thế viết ra một danh sách mục tiêu đầu năm, để rồi cuối năm nhìn lại thấy nó vẫn nằm im lìm trong sổ. Vấn đề không nằm ở bạn, mà ở cách chúng ta đặt mục tiêu.
- Mục tiêu quá “vĩ mô”, xa vời: Kiểu như “Ra trường phải có nhà Sài Gòn” hay “Trở thành Trưởng phòng trong 1 năm”. Nghe thì rất hoành tráng, nhưng nó giống như việc bạn muốn lên đỉnh Fansipan mà không biết phải đi đường nào, chuẩn bị gì. Cảm giác “ngợp” sẽ khiến bạn nản chí ngay từ bước đầu tiên.
- Mục tiêu theo “trend”, không phải của mình: Thấy bạn bè đổ xô đi học IT vì nghe nói lương cao, bạn cũng vội vàng đăng ký một khóa code. Nhưng sâu thẳm bên trong, bạn chẳng hề có chút đam mê nào với những dòng lệnh khô khan. Theo đuổi một mục tiêu không xuất phát từ chính mong muốn của bản thân cũng giống như đi một đôi giày không vừa size, càng đi càng đau chân.
- Mục tiêu kiểu “để mai tính”: Đây là loại mục tiêu phổ biến nhất: “Năm nay mình sẽ đọc sách nhiều hơn”, “Mình sẽ chăm tập thể dục hơn”. Nghe thì có vẻ ổn, nhưng nó quá mơ hồ. “Nhiều hơn” là bao nhiêu cuốn? “Chăm hơn” là mấy buổi một tuần? Vì không có deadline, không đo lường được, nên nó sẽ mãi chỉ là một dự định.
2. “Vũ khí” SMART: Biến mục tiêu mơ hồ thành kế hoạch trong tầm tay
Nếu bạn đã thấy mình trong những sai lầm trên, đừng lo. Đã đến lúc chúng ta cần một “vũ khí” lợi hại hơn, đó chính là công thức SMART. Đây không phải là lý thuyết suông đâu, nó là một công cụ cực kỳ thực tế đã giúp mình và rất nhiều người khác biến ước mơ thành kế hoạch.
SMART là viết tắt của 5 yếu tố:
- S – Specific (Cụ thể): Mục tiêu phải rõ ràng, chi tiết. Càng cụ thể càng tốt.
- M – Measurable (Đo lường được): Phải có con số để biết bạn đã đạt được hay chưa.
- A – Achievable (Khả thi): Mục tiêu phải có tính thử thách nhưng nằm trong khả năng của bạn.
- R – Relevant (Liên quan): Mục tiêu phải phục vụ cho một mục đích lớn hơn trong cuộc sống của bạn.
- T – Time-bound (Có thời hạn): Phải có deadline rõ ràng.
Nghe hơi phức tạp nhỉ? Hãy xem ví dụ này để thấy nó đơn giản thế nào nhé.
Tình huống: Biến mục tiêu “Mình muốn giỏi tiếng Anh” thành mục tiêu SMART.
Trước khi dùng SMART:
“Mình muốn giỏi tiếng Anh để sau này xin việc tốt hơn.”
→ Mơ hồ, không biết bắt đầu từ đâu, dễ nản.
Sau khi áp dụng SMART:
“Trong 3 tháng tới (Time-bound), mình sẽ đạt 700 điểm TOEIC (Specific, Measurable) bằng cách mỗi ngày học 20 từ vựng mới và làm 1 đề thi thử vào mỗi cuối tuần (Achievable). Mục tiêu này sẽ giúp mình tự tin ứng tuyển vào vị trí Marketing Intern tại các công ty đa quốc gia mà mình đang nhắm đến (Relevant).”
Thấy sự khác biệt chưa? Mục tiêu giờ đây đã trở thành một kế hoạch hành động chi tiết. Bạn biết chính xác mình cần làm gì mỗi ngày, mỗi tuần để tiến gần hơn đến cái đích.
3. Nghệ thuật “chia để trị”: Hack não để không bao giờ nản chí
Ngay cả khi đã có mục tiêu SMART, đôi khi nhìn vào nó chúng ta vẫn thấy hơi… to. Bí quyết ở đây là “chia để trị”. Thay vì nhìn chằm chằm vào đỉnh núi, hãy tập trung vào từng bước chân nhỏ.
Tình huống đời thường: Mục tiêu “Tiết kiệm 20 triệu trong 1 năm” nghe có vẻ là một con số lớn đối với sinh viên hay người mới đi làm.
Hãy “chia để trị” nó:
- Chia theo tháng: 20.000.000đ / 12 tháng ≈ 1.700.000đ mỗi tháng.
- Chia theo ngày: 1.700.000đ / 30 ngày ≈ 57.000đ mỗi ngày.
Bỗng nhiên, mục tiêu “để dành 20 triệu” đã biến thành nhiệm vụ “bỏ heo gần 60.000đ mỗi ngày” – chỉ bằng một ly trà sữa và một phần ăn vặt. Dễ thực hiện hơn nhiều phải không?
Mỗi khi hoàn thành một nhiệm vụ nhỏ, não bộ của chúng ta sẽ tiết ra dopamine, tạo ra một cảm giác thành tựu và chiến thắng. Những “liều doping” nho nhỏ này chính là động lực tuyệt vời để bạn kiên trì đi hết chặng đường dài.
4. Đừng chỉ ghi ra, hãy “sống” cùng mục tiêu của bạn
Viết mục tiêu ra giấy chỉ là bước đầu tiên. Để biến nó thành hiện thực, bạn cần để nó hiện diện trong cuộc sống hàng ngày của mình.
- Cho mục tiêu “lên sóng”: Viết mục tiêu SMART của bạn ra một tờ giấy note và dán ngay ở góc học tập, trên màn hình laptop, hoặc đặt làm màn hình nền điện thoại. Việc nhìn thấy nó mỗi ngày sẽ là một lời nhắc nhở mạnh mẽ.
- Tìm “đồng minh”: Hãy chia sẻ mục tiêu của bạn với một người bạn thân, anh chị em, hoặc một mentor mà bạn tin tưởng. Việc có một người thỉnh thoảng hỏi han “Dạo này kế hoạch sao rồi?” sẽ tạo ra một sự “giám sát” nhẹ nhàng nhưng hiệu quả, giúp bạn có trách nhiệm hơn với chính mình.
- “Check-in” định kỳ: Dành ra 15 phút vào mỗi tối Chủ Nhật hoặc cuối tháng để xem lại tiến độ. Bạn đã làm được gì? Gặp khó khăn ở đâu? Cần điều chỉnh gì không? Đừng sợ thay đổi kế hoạch nếu thấy nó không còn phù hợp. Mục tiêu là kim chỉ nam, không phải là gông cùm.
Hành trình vạn dặm bắt đầu từ mục tiêu đầu tiên
Tuổi 20 có thể mông lung, nhưng nó không nhất thiết phải vô định. Việc đặt mục tiêu không phải là tạo ra áp lực, mà là trao cho bản thân một chiếc la bàn để không bị lạc lối. Nó giúp bạn biến những ngày tháng “tới đâu hay tới đó” thành một hành trình có chủ đích và đầy ý nghĩa.
Đừng bao giờ sợ mục tiêu của mình “nhỏ bé” so với người khác. Mục tiêu của mỗi người là khác nhau. Việc đọc xong 1 cuốn sách trong tháng này hay chạy bộ được 3 buổi trong tuần này cũng đã là một chiến thắng vĩ đại, bởi vì bạn đã bắt đầu hành động vì tương lai của chính mình.
Còn bạn, mục tiêu nhỏ đầu tiên bạn sẽ thực hiện ngay trong tuần này là gì? Hãy chia sẻ ở phần bình luận để chúng ta cùng nhau có thêm động lực nhé
