Chắc hẳn dạo gần đây, lướt newsfeed hay tám chuyện với hội bạn, bạn không ít lần nghe đến hai chữ “Coaching”. Nó xuất hiện như một “hot trend” trong giới trẻ, từ các bạn sinh viên còn đang loay hoay định hướng đến những người trẻ mới bắt đầu sự nghiệp. Ai cũng nói về coaching như một chìa khóa vạn năng cho sự phát triển.
Bản thân mình đã từng là một đứa như vậy, tò mò nhưng cũng đầy hoài nghi. Mình đã may mắn được trải nghiệm coaching và nhận ra nó thực sự thay đổi cách mình nhìn nhận vấn đề và hành động. Nhưng mình cũng thấy, xung quanh “hot trend” này là vô số những hiểu lầm tai hại, khiến nhiều bạn hoặc là kỳ vọng sai, hoặc là bỏ qua một công cụ hỗ trợ tuyệt vời.
Vậy nên, hôm nay, trong vai một người đi trước một bước nhỏ, mình muốn cùng bạn “bóc trần” 5 lầm tưởng phổ biến nhất về coaching, để bạn có một cái nhìn thật rõ ràng và chân thực nhé.
Lầm tưởng 1: “Coach ơi, chỉ cho em phải làm gì đi!”
Đây có lẽ là suy nghĩ đầu tiên của rất nhiều người khi tìm đến coaching. Chúng ta quen với việc tìm kiếm lời khuyên từ người đi trước, mong có một công thức, một lối đi được vạch sẵn. Nhưng bạn biết không, coaching không hoạt động như vậy.
Sự thật là: Một người coach không phải là một “quân sư” hay một người thầy cầm tay chỉ việc. Họ là một người đồng hành. Vai trò của họ không phải là đưa ra câu trả lời, mà là đặt ra những câu hỏi “đắt giá” để bạn tự khai phá chính mình, tự nhìn ra vấn đề và quan trọng nhất là tự tìm ra giải pháp của riêng bạn.
Nói nôm na cho dễ hiểu nhé. Một người mentor giàu kinh nghiệm có thể sẽ nói: “Em nên học thêm tiếng Anh đi, giờ công ty nào cũng yêu cầu, dễ xin việc lắm.” Lời khuyên này rất tốt, nhưng nó đến từ kinh nghiệm của họ.
Trong khi đó, một người coach sẽ làm khác. Họ sẽ hỏi bạn: “Theo em, để đạt được công việc mơ ước, kỹ năng nào là quan trọng nhất đối với em lúc này? Em cảm thấy tự tin nhất và cần cải thiện nhất ở điểm nào? Em dự định sẽ làm gì trong 3 tháng tới để phát triển kỹ năng đó?”
Thấy sự khác biệt không? Coach tin rằng câu trả lời tốt nhất nằm sẵn bên trong bạn. Họ chỉ giúp bạn một tay để tìm thấy nó.
Lầm tưởng 2: “Mình ổn mà, có ‘vấn đề’ gì đâu mà cần coach?”
Nhiều người vẫn mặc định coaching là một dạng “trị liệu” dành cho những ai đang khủng hoảng, thất bại, hay mất phương hướng trầm trọng. Nếu cuộc sống mình vẫn đang “ổn”, công việc vẫn đều đều, thì cần gì đến coach?
Sự thật là: Coaching không chỉ để “chữa cháy” khi có sự cố. Nó là một công cụ cực kỳ mạnh mẽ để “nâng cấp” bản thân, giúp bạn đi từ tốt đến tuyệt vời. Bạn không cần phải “có vấn đề” để muốn mình trở thành phiên bản tốt hơn, phải không?
Ví dụ thực tế nhé. Một bạn sinh viên năm cuối, học lực giỏi nhưng vẫn hoang mang giữa vô vàn ngã rẽ sự nghiệp. Bạn ấy không “thất bại”, nhưng bạn ấy cần coaching để xác định rõ đam mê và xây dựng một lộ trình sự nghiệp vững chắc. Hay một bạn nhân viên văn phòng đang làm tốt công việc, nhưng muốn cải thiện kỹ năng giao tiếp và quản lý thời gian để được thăng tiến. Bạn ấy tìm đến coaching để “lên level”, chứ không phải vì đang gặp khủng hoảng.
Lầm tưởng 3: “Coaching là phép màu, gặp coach xong là ‘lên mây’ liền!”
Với những lời quảng cáo có cánh, chúng ta dễ hình dung ra một kịch bản màu hồng: chỉ cần vài buổi nói chuyện với coach, mọi bế tắc sẽ được khai thông, mọi mục tiêu sẽ tự động hoàn thành.
Sự thật là: Coach không phải là bà tiên có cây đũa thần. Coaching là một quá trình đòi hỏi sự cam kết, nỗ lực và hành động bền bỉ từ chính bạn – người được coach (coachee).
Hãy tưởng tượng việc đi tập gym. Bạn có một huấn luyện viên cá nhân (PT) rất xịn. Anh ấy hướng dẫn bạn từng động tác, lên cho bạn một chế độ ăn uống khoa học. Nhưng nếu bạn không kiên trì đến phòng tập, không tuân thủ kỷ luật ăn uống, thì liệu bạn có đạt được thân hình mơ ước không? Chắc chắn là không.
Coaching cũng y hệt như vậy. Một phiên coach có thể mang lại cho bạn rất nhiều nhận thức mới mẻ, một kế hoạch hành động rõ ràng. Nhưng phần quan trọng nhất diễn ra sau đó – khi bạn thực sự bắt tay vào làm những gì mình đã cam kết. Kết quả đến từ hành động của bạn, không phải từ “phép màu” của coach.
Lầm tưởng 4: “Mấy cái này chắc chỉ dành cho sếp lớn, CEO thôi?”
Hình ảnh một nhà quản lý cấp cao ngồi trong văn phòng sang trọng và có một “executive coach” (coach cho lãnh đạo) đã trở nên quá quen thuộc trên phim ảnh. Điều này vô tình tạo ra một rào cản tâm lý rằng coaching là một dịch vụ xa xỉ, chỉ dành cho giới “sếp lớn”.
Sự thật là: Coaching dành cho bất kỳ ai, ở bất kỳ độ tuổi hay vị trí nào, miễn là bạn có mong muốn phát triển bản thân và đạt được một mục tiêu nào đó.
Từ một bạn học sinh cấp 3 đang rối bời chọn ngành thi đại học, một bạn trẻ khởi nghiệp với một mớ bòng bong ý tưởng trong đầu, một content creator muốn xây dựng thương hiệu cá nhân, cho đến một quản lý cấp trung lần đầu “lên sếp” và cảm thấy chới với… tất cả đều có thể nhận được giá trị to lớn từ coaching. Vấn đề không nằm ở chức vụ, mà nằm ở khao khát muốn tiến về phía trước.
Lầm tưởng 5: “Coach sẽ cho mình ‘bí kíp’ thành công gia truyền!”
Chúng ta luôn thích những con đường tắt, những bí quyết, những công thức thành công có sẵn. Và ta cũng dễ lầm tưởng rằng một người coach giỏi sẽ “tiết lộ” cho mình những bí mật đó.
Sự thật là: Công thức thành công của người khác chưa chắc đã là đôi giày vừa vặn với bạn. Coach không đưa ra “bí kíp”, mà giúp bạn tự rèn ra chiếc chìa khóa của riêng mình.
Họ sẽ không nói: “Em nên bỏ việc này đi, công ty kia có cơ hội tốt hơn nhiều.”
Thay vào đó, họ sẽ cùng bạn khám phá: “Điều gì khiến em cảm thấy không hài lòng nhất ở công việc hiện tại? Một công việc lý tưởng đối với em sẽ trông như thế nào? Điều gì sẽ xảy ra nếu em ở lại đây thêm 2 năm nữa? Và điều gì sẽ xảy ra nếu em quyết định tìm một con đường mới? Em sẵn sàng đánh đổi điều gì?”
Bằng cách đó, bạn sẽ tự mình cân nhắc, nhìn rõ các lựa chọn và đưa ra quyết định mà bạn cảm thấy đúng đắn nhất, tự tin nhất. Đó mới là con đường bền vững.
Hiểu đúng để đi xa hơn
Coaching không phải là liều thuốc tiên, cũng không phải là một đặc quyền xa xỉ. Nó là một mối quan hệ đối tác, một hành trình khám phá bản thân đầy mạnh mẽ, nơi bạn là nhân vật chính và coach là người bạn đồng hành tin cậy cầm đuốc soi đường.
Nếu bạn đang cảm thấy mình cần một cú hích để tiến về phía trước, đừng vội gạt đi ý định tìm hiểu về coaching chỉ vì những lầm tưởng trên. Thay vào đó, hãy thử những bước nhỏ này:
- Tự vấn bản thân: Bạn có đang muốn chinh phục một mục tiêu cụ thể? Bạn có đang cảm thấy mắc kẹt ở một khía cạnh nào đó trong cuộc sống hoặc công việc? Hãy viết ra những điều đó.
- Tìm hiểu thông tin có chọn lọc: Follow một vài trang hoặc cá nhân làm coaching uy tín trên mạng xã hội để xem cách họ chia sẻ kiến thức. Đọc sách hoặc nghe podcast về chủ đề phát triển bản thân.
- Trải nghiệm một “phiên coach thử”: Rất nhiều coach chuyên nghiệp hiện nay có các buổi “chemistry call” (trò chuyện làm quen) hoặc phiên coach thử miễn phí/chi phí thấp. Đây là cơ hội tuyệt vời để bạn trực tiếp trải nghiệm và xem coaching có thực sự phù hợp với mình không.
Hành trình phát triển bản thân luôn cần sự dũng cảm và nỗ lực. Nhưng bạn không nhất thiết phải đi một mình. Chúc bạn sớm tìm được người đồng hành phù hợp để khai phá hết tiềm năng tuyệt vời của mình nhé
