Cứ Hừng Hực Lúc Đầu Rồi Bỏ Cuộc? Có Lẽ Bạn Không Cần Thêm Lời Khuyên, Mà Cần Một Người Đồng Hành.
Chắc bạn cũng giống tôi, đầu năm nào cũng hừng hực khí thế với một danh sách mục tiêu dài dằng dặc: dậy sớm tập thể dục, mỗi ngày học 30 từ vựng tiếng Anh, đọc hết một cuốn sách mỗi tuần… Nhưng rồi sao? Vài tuần, hay may mắn thì được một tháng, mọi thứ lại “đâu vào đấy”. Cuốn sách vẫn nằm im trên kệ, báo thức 5 giờ sáng bị tắt không thương tiếc, và ứng dụng học ngoại ngữ bắt đầu gửi những thông báo “nhắc nhở” đầy tuyệt vọng.
Chúng ta ai cũng muốn trở thành một phiên bản tốt hơn của chính mình. Nhưng con đường thay đổi sao mà gian nan quá.
Lúc này, nhiều người nghĩ đến việc tìm một “mentor” hay một người cho lời khuyên. Nhưng đôi khi, thứ chúng ta thực sự thiếu không phải là những “bài giảng” hay chỉ dẫn từ người khác. Thứ chúng ta cần là một người đồng hành. Và đó là lúc tôi biết đến Coaching. Coaching không phải là ai đó chỉ cho bạn phải đi đường nào. Coaching là người ngồi xuống bên cạnh, hỏi bạn muốn đi đâu, và cùng bạn vạch ra tấm bản đồ của riêng mình.
Tại sao chúng ta thường ‘đứt gánh giữa đường’?
Trước khi tìm ra giải pháp, hãy thử cùng nhau nhìn lại xem tại sao những kế hoạch tâm huyết của chúng ta lại dễ dàng “bay màu” đến vậy. Từ trải nghiệm của chính mình và qua những gì tôi quan sát được, có vài “thủ phạm” quen mặt.
Sức ì của thói quen cũ và ‘vùng an toàn’
Bộ não của chúng ta về cơ bản là… hơi lười. Nó yêu thích sự quen thuộc. Việc nằm trên chiếc giường ấm áp và lướt TikTok chắc chắn dễ chịu hơn nhiều so với việc xỏ giày vào và chạy bộ trong cái lạnh buổi sáng. Đó là vùng an toàn. Dù biết rằng việc đọc sách sẽ tốt hơn, nhưng cảm giác thoải mái tức thì khi xem một video hài hước luôn có sức cám dỗ mãnh liệt hơn. Phá vỡ một thói quen cũ cũng giống như đi một con đường mới chưa được khai phá, vừa mệt vừa không chắc chắn.
Thiếu định hướng và mục tiêu rõ ràng từ bên trong
Rất nhiều người trong chúng ta biết cái gì mình nên làm, nhưng lại không rõ tại sao mình thực sự muốn làm điều đó. Bạn nói: “Tôi muốn học tiếng Anh”. Nhưng để làm gì? Để có công việc tốt hơn? Để tự tin đi du lịch? Hay vì bạn bè ai cũng học? Khi mục tiêu của bạn quá chung chung hoặc chỉ là sự sao chép từ người khác, nó không có “linh hồn”. Và một mục tiêu không có linh hồn thì không đủ sức mạnh để kéo bạn ra khỏi vùng an toàn.
Áp lực vô hình và sự nản lòng
“Con nhà người ta” có lẽ là áp lực lớn nhất mà nhiều bạn trẻ gặp phải. Chúng ta đặt mục tiêu vì kỳ vọng của bố mẹ, vì muốn bằng bạn bằng bè, vì những hình mẫu hoàn hảo trên mạng xã hội. Nhưng khi bắt đầu hành trình với một áp lực nặng trĩu trên vai, ta rất dễ nản lòng. Chỉ cần một vài lần thất bại, không thấy kết quả ngay lập tức, là giọng nói tiêu cực trong đầu sẽ vang lên: “Thấy chưa, mình không làm được đâu. Bỏ cuộc đi cho đỡ mệt.”
Coaching giúp bạn ‘khám phá’ con đường thay đổi của chính mình như thế nào?
Đây chính là phần mà tôi thấy “vi diệu” nhất. Một người Coach (khai vấn viên) giỏi không cho bạn câu trả lời. Họ giúp bạn tự tìm ra câu trả lời của riêng mình.
Hỏi để hiểu sâu, không phải để ‘dạy’
Thay vì nói: “Em phải giảm cân đi cho khỏe”, một người Coach sẽ hỏi: “Điều gì trong việc có một cơ thể khỏe mạnh hơn thực sự quan trọng với bạn? Cảm giác tự tin khi mặc một bộ đồ bạn thích, năng lượng dồi dào để theo đuổi đam mê, hay một điều gì khác?”. Những câu hỏi như thế này buộc bạn phải nhìn sâu vào bên trong. Động lực thực sự của bạn là gì? Là để vừa một chiếc váy đẹp, hay là để có sức khỏe chạy marathon cùng bạn bè? Khi bạn hiểu rõ cái “Tại sao” của mình, hành động sẽ trở nên ý nghĩa hơn rất nhiều.
Đặt mục tiêu ‘của bạn’ – ý nghĩa và khả thi
Sau khi đã có cái “Tại sao”, Coach sẽ cùng bạn xây dựng mục tiêu theo cách thông minh hơn – mục tiêu SMART. Nhưng đừng nghĩ nó là công thức khô khan. Đơn giản là biến một mong muốn mơ hồ thành một kế hoạch cụ thể.
- Cụ thể: Thay vì “muốn dáng đẹp hơn”, hãy cụ thể là “giảm 5kg và chạy được 3km liên tục”.
- Đo lường được: “Giảm 5kg” là con số bạn có thể theo dõi.
- Khả thi: Mục tiêu có phù hợp với thể trạng và thời gian của bạn không?
- Liên quan: Mục tiêu này có phục vụ cho cái “Tại sao” lớn lao của bạn không?
- Có thời hạn: “Trong 3 tháng tới.”
Đây là mục tiêu của bạn, do bạn tạo ra, và nó phù hợp 100% với bạn.
Phác thảo lộ trình hành động ‘riêng’ – từng bước nhỏ, vững chắc
Sự choáng ngợp là kẻ thù của hành động. Nhìn vào mục tiêu “viết một cuốn sách” có thể khiến bạn tê liệt. Nhưng một người Coach sẽ cùng bạn chia nhỏ nó ra: “Tuần này, chúng ta chỉ cần dành 15 phút mỗi ngày để viết ra bất cứ ý tưởng nào nảy ra trong đầu. Bạn thấy sao?”. Một bước đi nhỏ xíu, dễ dàng thực hiện, nhưng nó sẽ tạo ra đà. Từ 15 phút viết tự do, đến việc lập dàn ý, rồi viết chương đầu tiên… Con đường lớn được xây nên từ những viên gạch nhỏ bé và vững chắc như vậy.
Sức mạnh của sự đồng hành: Duy trì động lực và trách nhiệm giải trình
‘Người giữ lửa’ cho hành trình của bạn
Sẽ có những ngày bạn mệt mỏi, chán nản và muốn bỏ cuộc. Chắc chắn là vậy. Đó là lúc người đồng hành xuất hiện. Họ không chỉ trích bạn. Họ sẽ nhắc bạn nhớ lại lý do bạn bắt đầu. Một câu hỏi đơn giản như: “Tôi hiểu hôm nay bạn rất mệt. Hãy nhớ lại cảm giác bạn muốn có được khi hoàn thành mục tiêu này. Nó có còn quan trọng với bạn không?” có thể vực dậy toàn bộ ý chí của bạn.
Nhìn nhận và ăn mừng những tiến bộ nhỏ nhất
Chúng ta thường chỉ tập trung vào đích đến mà quên mất việc tận hưởng hành trình. Coach là người giúp bạn nhìn ra những chiến thắng nhỏ. Tuần này bạn đã dậy sớm được 3 buổi thay vì 1? Tuyệt vời! Bạn đã dám nói một câu tiếng Anh với người nước ngoài dù còn ngượng ngùng? Đó là một bước tiến khổng lồ! Việc ăn mừng những tiến bộ nhỏ này giúp nuôi dưỡng sự tự tin và tạo ra một vòng lặp tích cực.
Học cách ‘tự coaching’ – công cụ để thay đổi lâu dài
Mục đích cuối cùng của Coaching không phải là để bạn phụ thuộc vào Coach mãi mãi. Mà là để bạn học được bộ kỹ năng tư duy đó. Bạn sẽ học cách tự đặt câu hỏi cho chính mình khi gặp khó khăn, tự nhận diện những rào cản tâm lý của bản thân, và tự thiết kế những kế hoạch hành động nhỏ để vượt qua chúng. Đây là món quà giá trị nhất – khả năng tự dẫn dắt cuộc đời mình.
Thay đổi bền vững – Khi bạn là người kiến tạo cuộc đời mình
Coaching không phải là một viên thuốc tiên hay một giải pháp “mì ăn liền”. Nó là một quá trình đầu tư nghiêm túc vào bản thân, một hành trình khám phá để tạo ra sự thay đổi từ gốc rễ. Nó không chỉ giúp bạn đạt được một mục tiêu cụ thể, mà còn trang bị cho bạn tư duy và công cụ để đối mặt với mọi thử thách trong tương lai.
Nếu bạn đang cảm thấy loay hoay, đứng giữa ngã ba đường và mệt mỏi với vòng lặp “quyết tâm – bỏ cuộc”, có lẽ đã đến lúc thử một cách tiếp cận khác. Thay vì tìm thêm lời khuyên, hãy thử tìm một người đồng hành.
Bạn có thể bắt đầu bằng những bước rất nhỏ:
- Tự vấn: Tối nay, hãy dành 15 phút yên tĩnh, tắt hết thông báo và trả lời câu hỏi: “Nếu không có bất kỳ rào cản hay sự phán xét nào, phiên bản tốt hơn của mình mà mình hướng tới sẽ trông như thế nào? Và tại sao điều đó lại quan trọng với mình?” Hãy viết câu trả lời ra giấy.
- Tìm hiểu: Nghe các kênh podcast hoặc đọc những bài blog về chủ đề “khai vấn” (coaching) hay “phát triển bản thân”. Có rất nhiều kiến thức miễn phí và hữu ích đang chờ bạn.
- Trải nghiệm: Nhiều coach chuyên nghiệp hiện nay có các buổi “coaching thử” (discovery session) với chi phí thấp hoặc miễn phí. Đây là cơ hội tuyệt vời để bạn hiểu rõ hơn về coaching và xem nó có phù hợp với mình không. Cứ mạnh dạn tìm kiếm và liên hệ nhé.
Hành trình vạn dặm luôn bắt đầu từ một bước chân. Và biết đâu, bước chân đầu tiên trên hành trình kiến tạo cuộc đời của bạn chính là dám thành thật hỏi bản thân: “Mình thực sự muốn gì?”
