Tìm Coach Cho Gen Z: Làm Sao Chọn Đúng “Cạ Cứng” Để Bứt Phá Mà Không “Đốt Tiền”?
Gen Z chúng mình hay được khen là một thế hệ tự chủ, dám nghĩ dám làm và cực kỳ máu lửa trên hành trình phát triển bản thân. Tinh thần “tự thân vận động” đúng là một loại “vũ khí” siêu hạng. Nhưng mình tin là, đã có lúc bạn thấy mình lạc lõng, đứng giữa một ngã ba đường không biết rẽ lối nào, dù đã đọc cả tá sách self-help hay cày nát các video truyền động lực trên YouTube.
Đó có thể là lúc bạn đang chật vật chọn ngành, hoang mang khi nhảy việc, hay đơn giản là cảm thấy “burn-out” mà không biết gỡ rối từ đâu. Những lúc như vậy, việc có một người đồng hành – một coach – có thể là chiếc chìa khóa mà bạn đang tìm kiếm.
Nhưng khoan, “coach” bây giờ nhiều như nấm sau mưa, các khóa học thì tràn lan trên mạng. Làm sao để biết ai mới thực sự là người bạn cần, người có thể cùng “vibe” và giúp bạn đi đến đích? Từ kinh nghiệm của một đứa đã từng loay hoay tìm kiếm và may mắn tìm được người phù hợp, mình sẽ chia sẻ với bạn một “kim chỉ nam” nhỏ để hành trình này bớt mông lung hơn nhé.
Bước 1: Vẽ bản đồ kho báu – Mục tiêu của bạn là gì?
Trước khi tìm người dẫn đường, bạn phải biết mình muốn đi đâu đã. Nghe thì có vẻ hiển nhiên, nhưng đây là bước nhiều người bỏ qua nhất. Một mục tiêu rõ ràng sẽ là la bàn giúp bạn lọc ra những coach phù hợp nhất.
Xác định mục tiêu cụ thể, chạm vào được
Hãy quên đi những câu trả lời chung chung như “Em muốn thành công” hay “Em muốn hạnh phúc hơn”. Thay vào đó, hãy đào sâu hơn:
- Thay vì “Em muốn tự tin hơn”, hãy thử: “Em muốn tự tin trình bày ý tưởng trong các buổi họp nhóm mà không run.“
- Thay vì “Em muốn tìm việc tốt”, hãy thử: “Em muốn tìm ra 2-3 hướng đi sự nghiệp phù hợp với tính cách và kỹ năng của mình trong vòng 6 tháng tới.“
- Thay vì “Em muốn cân bằng cuộc sống”, hãy thử: “Em muốn sắp xếp thời gian để vừa hoàn thành deadline ở công ty, vừa có 3 buổi tập gym mỗi tuần mà không bị kiệt sức.“
Một mục tiêu cụ thể sẽ giúp coach biết chính xác họ cần hỗ trợ bạn ở điểm nào.
Ưu tiên và đặt mốc thời gian
Bạn có nhiều mục tiêu? Tuyệt vời! Nhưng hãy chọn ra 1-2 điều quan trọng nhất ở thời điểm hiện tại. Bạn muốn giải quyết nó trong 3 tháng, 6 tháng hay 1 năm? Việc này không chỉ giúp bạn tập trung mà còn giúp bạn tìm được coach có lộ trình và phương pháp làm việc phù hợp với khung thời gian đó.
Bài tập nhỏ cho bạn:
Dành 5 phút, tắt hết các tab khác đi, và viết ra 3 mục tiêu lớn nhất bạn muốn một người coach giúp bạn đạt được trong 6 tháng tới. Càng chi tiết càng tốt nhé!
Bước 2: Tìm “cạ cứng” hợp gu – Coach nào dành cho bạn?
Khi đã có “điểm đến”, giờ là lúc tìm người bạn đồng hành. Coach cũng có nhiều “trường phái” và phong cách khác nhau lắm.
Đúng thầy, đúng bệnh
Hãy tìm người có chuyên môn liên quan trực tiếp đến mục tiêu của bạn:
- Career Coach: Nếu bạn đang loay hoay định hướng sự nghiệp, chuyển ngành, chuẩn bị phỏng vấn.
- Life Coach: Giúp bạn cân bằng các khía cạnh cuộc sống (công việc, sức khỏe, mối quan hệ), xây dựng thói quen tốt.
- Skill Coach: Tập trung vào phát triển một kỹ năng cụ thể như giao tiếp, lãnh đạo, quản lý thời gian.
- Academic Coach: Nếu bạn là sinh viên và cần hỗ trợ về phương pháp học tập, quản lý thời gian ôn thi, vượt qua áp lực học đường.
Phong cách nào sẽ “đẩy” bạn đi?
Đây là yếu tố về “vibe” cực kỳ quan trọng. Hãy tự hỏi bản thân: Bạn cần một người như thế nào để tiến bộ?
- Kiểu “thẳng như ruột ngựa”: Đưa ra nhận xét trực diện, tập trung vào chiến lược, kế hoạch hành động, đôi khi có chút “tough love” để bạn ra khỏi vùng an toàn.
- Kiểu “người lắng nghe”: Nhẹ nhàng, kiên nhẫn, đặt những câu hỏi sâu sắc để bạn tự khai phá và tìm ra câu trả lời từ bên trong.
- Kiểu “người truyền lửa”: Luôn tràn đầy năng lượng tích cực, động viên, khích lệ và giúp bạn xây dựng sự tự tin.
Không có phong cách nào là tốt nhất, chỉ có phong cách phù hợp nhất với bạn ở giai đoạn này.
Kiểm chứng “người thật, việc thật”
Đừng chỉ tin vào những lời quảng cáo. Hãy dành thời gian “stalking” có chủ đích:
- Đọc review, testimonial: Tìm xem những người từng làm việc với coach nói gì về họ.
- Xem nội dung miễn phí: Lắng nghe các buổi livestream, podcast, đọc blog hoặc xem video họ chia sẻ. Cách họ nói chuyện, tư duy có làm bạn thấy tin tưởng và muốn lắng nghe không?
- Tham gia buổi coach thử: Rất nhiều coach có buổi tư vấn đầu tiên (chemistry session/discovery call) miễn phí hoặc chi phí thấp. Đây là cơ hội vàng để bạn “thử” trước khi quyết định.
Bước 3: Buổi “phỏng vấn” ngược – Bạn hỏi, coach trả lời
Trong buổi nói chuyện đầu tiên, đừng ngại đặt câu hỏi. Hãy nhớ, bạn đang tìm một đối tác cho hành trình của mình, bạn có quyền được biết mọi thứ.
Hỏi về kinh nghiệm và thành quả thực tế
Đừng quá đặt nặng bằng cấp quốc tế hay những chứng chỉ hào nhoáng. Quan trọng hơn là:
- “Anh/chị đã từng giúp ai có vấn đề tương tự như em chưa?”
- “Anh/chị có thể chia sẻ một câu chuyện thành công (đã được phép của khách hàng) mà anh/chị tâm đắc nhất không?”
Câu trả lời sẽ cho bạn thấy kinh nghiệm thực chiến và mức độ phù hợp của họ với bạn.
Hỏi về lộ trình và phương pháp
Bạn cần biết rõ mình đang “mua” gì:
- “Lộ trình làm việc của chúng ta sẽ như thế nào? Bao nhiêu buổi? Tần suất ra sao?”
- “Phương pháp coaching chính của anh/chị là gì? (hỏi đáp, bài tập, lên kế hoạch…)”
- “Chi phí cho gói coaching là bao nhiêu và hình thức thanh toán như thế nào?”
Sự minh bạch ngay từ đầu sẽ tránh những hiểu lầm không đáng có về sau.
Hỏi một câu hỏi tình huống
Đây là cách hay nhất để “test” phong cách của coach. Hãy đưa ra một thử thách giả định:
“Nếu giữa chừng em cảm thấy nản và muốn bỏ cuộc, anh/chị sẽ làm gì để giúp em?”
Câu trả lời của họ – dù là một câu hỏi khai vấn ngược lại, một lời động viên, hay một chiến lược cụ thể – sẽ cho bạn thấy cách họ sẽ hỗ trợ bạn trong những lúc khó khăn nhất.
Bước 4: Nhấn nút “Bắt đầu” – Thử, sai, và tiến lên
Bắt đầu với cam kết ngắn
Thay vì vội vàng đăng ký một gói coaching dài hạn 6 tháng hay 1 năm, hãy hỏi xem coach có gói 1-3 buổi không. Đây là giai đoạn “hẹn hò thử” để xem hai bạn có thực sự “ăn ý” hay không. Cảm giác tin tưởng và thoải mái khi trò chuyện là nền tảng của một mối quan hệ coaching hiệu quả.
Giao tiếp là chìa khóa
Nếu trong quá trình làm việc, bạn cảm thấy phương pháp này không hiệu quả, hoặc mục tiêu của bạn đã thay đổi, đừng im lặng. Hãy thẳng thắn chia sẻ với coach. Một người coach giỏi sẽ luôn sẵn lòng lắng nghe, điều chỉnh phương pháp hoặc thậm chí giới thiệu cho bạn một người khác phù hợp hơn nếu cần.
Bạn mới là người cầm lái
Cuối cùng, hãy nhớ rằng coach là người cầm đèn pin soi đường, người đồng hành thúc đẩy, nhưng bạn mới là người phải bước đi. Kết quả của hành trình phụ thuộc 90% vào sự cam kết, chủ động và nỗ lực của chính bạn. Hãy nghiêm túc thực hiện các bài tập, áp dụng những điều đã học vào thực tế.
Hành trình tìm coach cũng giống như tìm một người bạn đồng hành cho một chuyến đi quan trọng vậy. Đừng vội vàng, hãy dành thời gian để tìm hiểu, xác định rõ nơi mình muốn đến và mạnh dạn “thử” để tìm ra người phù hợp nhất.
Một người coach tốt sẽ không đưa cho bạn câu trả lời. Họ sẽ giúp bạn đặt đúng câu hỏi, nhìn rõ con đường và kích hoạt sức mạnh vốn có bên trong bạn. Họ giúp bạn đi nhanh hơn, vững vàng hơn và quan trọng nhất là đi bằng chính đôi chân của mình.
Còn bạn thì sao? Bạn đã sẵn sàng tìm “cạ cứng” để cùng bứt phá chưa? Thử chia sẻ một mục tiêu lớn nhất bạn muốn đạt được trong năm nay xuống phần bình luận nhé, biết đâu vũ trụ sẽ lắng nghe
