Giữa muôn vàn ngã rẽ: Người trẻ Việt đang tìm gì trong hành trình của mình?
Chào bạn!
Ngồi đây gõ những dòng này, mình chợt nhớ về những ngày tháng tuổi trẻ đầy bão tố và cả những ước mơ chập chờn của chính mình. Giữa cái guồng quay hối hả của cuộc sống hiện đại, mình tin bạn – những người trẻ Việt tràn đầy nhiệt huyết nhưng cũng lắm lúc hoang mang – cũng đang tự hỏi: “Mình thực sự muốn gì? Mình nên đi đâu?”
Nhìn xung quanh, mình thấy rõ áp lực học tập đè nặng, nỗi lo định hướng sự nghiệp làm mất ăn mất ngủ. Rồi thì cái gọi là “áp lực đồng trang lứa” (peer pressure) cứ âm thầm len lỏi, khiến chúng ta đôi khi quên mất bản thân mình muốn gì để chạy theo những chuẩn mực không phải do mình đặt ra. Giữa hàng ngàn lựa chọn từ ngành học, công việc, đến cả lối sống, chúng ta như đứng giữa ngã tư đường, không biết nên rẽ hướng nào mới là đúng.
Trong bối cảnh đó, một khái niệm có vẻ còn khá mới mẻ ở Việt Nam đang dần được nhắc đến nhiều hơn: *Coaching*. Liệu đây có phải là “phao cứu sinh”, là chiếc la bàn giúp người trẻ Việt chúng ta tự tin tiến bước trên hành trình khai phá bản thân và chạm đến những giấc mơ của mình? Hãy cùng mình tìm hiểu nhé!
Coaching là gì? Không chỉ là lời khuyên, đó là sự “khai vấn”
Mình biết, khi nhắc đến “coaching”, nhiều bạn có thể nghĩ ngay đến việc ai đó sẽ chỉ cho bạn cách làm, hay khuyên bạn nên đi con đường nào. Nhưng thực tế, *coaching* (hay còn gọi là khai vấn) hoàn toàn khác biệt so với *mentoring* (cố vấn) hay *tư vấn*.
Hãy tưởng tượng thế này: Nếu *mentor* là người có kinh nghiệm, sẽ “dạy bạn cách câu cá” hoặc chỉ cho bạn chỗ có nhiều cá, thì *coach* không làm vậy. Coach sẽ không đưa ra giải pháp hay lời khuyên trực tiếp. Thay vào đó, một *coach* sẽ giúp bạn nhận ra rằng, bạn đã có sẵn những công cụ, những kỹ năng để tự “câu cá” hiệu quả nhất cho chính mình rồi. Coach chỉ đơn thuần là người đồng hành, đặt những câu hỏi đúng để bạn tự đào sâu suy nghĩ, tự khám phá tiềm năng và nguồn lực sẵn có bên trong mình, từ đó tự tìm ra giải pháp và lộ trình phù hợp *nhất với chính bạn*.
Mình nhớ có lần, một bạn sinh viên năm cuối vô cùng loay hoay không biết nên chọn chuyên ngành nào để theo đuổi, hay công việc đầu tiên nên bắt đầu từ đâu. Bạn ấy đã hỏi mình: “Em nên làm gì đây chị?”. Thay vì đưa ra một list công việc hay lời khuyên, mình đã kể cho bạn ấy nghe về cách một người *coach* có thể giúp bạn ấy tự đặt câu hỏi: “Điều gì thực sự quan trọng với em?”, “Giá trị cốt lõi nào em muốn mang lại?”, “Những điểm mạnh nào em đang sở hữu mà có thể áp dụng vào công việc?”. Chính quá trình tự vấn đó đã giúp bạn ấy nhận ra đam mê và định hướng riêng, thay vì chỉ làm theo lời khuyên của người khác. Đó chính là sức mạnh của *coaching*.
Tại sao người trẻ Việt CẦN Coaching ngay lúc này?
Có lẽ bạn sẽ hỏi, tại sao *coaching* lại cần thiết cho người trẻ Việt, đặc biệt là Gen Z trong thời điểm hiện tại?
Thứ nhất, chúng ta đang sống trong một thế giới thay đổi với tốc độ chóng mặt. Mỗi ngày đều có những công nghệ mới, những xu hướng mới xuất hiện. Điều này đồng nghĩa với việc chúng ta phải đối mặt với vô số quyết định quan trọng (chọn ngành, chọn việc, khởi nghiệp, xây dựng mối quan hệ…) trong một môi trường đầy biến động. Làm sao để đưa ra quyết định đúng đắn, không hối tiếc?
Thứ hai, dù kiến thức chuyên môn có thể vững vàng, nhưng không ít bạn trẻ còn thiếu các kỹ năng mềm cần thiết. Đó là kỹ năng quản lý bản thân, kỹ năng ra quyết định, giải quyết vấn đề hay quản lý cảm xúc – những thứ không được dạy nhiều trong trường học nhưng lại cực kỳ quan trọng trong công việc và cuộc sống. Làm sao để tự tin trình bày ý tưởng, quản lý dự án hiệu quả hay vượt qua những xung đột trong đội nhóm?
Thứ ba, và đây có lẽ là một điểm rất đặc trưng của người Việt mình: áp lực từ gia đình, xã hội và cả từ bản thân về thành công, về sự “ổn định” đôi khi khiến chúng ta mất tự tin, sợ thất bại hoặc không dám theo đuổi đam mê thật sự. Ba mẹ muốn con làm công việc “nhà nước ổn định”, bạn bè đăng ảnh đi du lịch khắp nơi… tất cả những điều đó có thể tạo nên một gánh nặng vô hình.
Mình từng gặp một bạn mới ra trường, rất giỏi chuyên môn nhưng lại hoang mang không biết cách xây dựng CV sao cho ấn tượng, hay làm thế nào để phỏng vấn thật tự tin và nổi bật giữa hàng trăm ứng viên. Hoặc một trường hợp khác là bạn mình muốn thay đổi công việc, tìm kiếm một cơ hội mới mẻ nhưng lại sợ rủi ro, không biết bắt đầu từ đâu và phải thuyết phục gia đình thế nào. Trong những khoảnh khắc như vậy, một *coach* có thể là người đồng hành giúp bạn tháo gỡ từng nút thắt, khơi gợi sức mạnh tiềm ẩn bên trong để bạn tự tin bước tới.
Coaching mang lại giá trị gì cho hành trình trưởng thành của Gen Z Việt?
Sau những trải nghiệm được *coaching* và chứng kiến những người bạn xung quanh mình thay đổi, mình có thể khẳng định rằng *coaching* mang lại những giá trị vô cùng to lớn cho hành trình trưởng thành của người trẻ:
- Xác định mục tiêu rõ ràng và xây dựng lộ trình hành động cụ thể: Bạn có rất nhiều ý tưởng? Rất nhiều ước mơ mơ hồ? Coach sẽ giúp bạn biến những ý tưởng đó thành các mục tiêu SMART (Cụ thể, Đo lường được, Khả thi, Liên quan, Có thời hạn) và cùng bạn phác thảo từng bước đi có kế hoạch, từ đó định hình tương lai một cách chủ động.
- Phát huy tối đa tiềm năng bản thân và vượt qua rào cản tâm lý: Ai trong chúng ta cũng có những giới hạn do chính mình đặt ra, những nỗi sợ hãi vô hình. Coach sẽ giúp bạn nhìn nhận lại, xây dựng sự tự tin, khuyến khích tư duy đột phá và dám nghĩ dám làm. Mình từng thấy một bạn trẻ vốn rất rụt rè, không dám nói lên ý kiến của mình trước đám đông, nhưng sau vài buổi coaching, bạn ấy đã tự tin thuyết trình dự án thành công và nhận được nhiều lời khen.
- Cải thiện các kỹ năng quan trọng: Từ khả năng giao tiếp hiệu quả, kỹ năng lãnh đạo bản thân, quản lý thời gian thông minh đến giải quyết xung đột một cách khéo léo – những kỹ năng này sẽ được rèn giũa và nâng cao qua mỗi buổi khai vấn, giúp bạn trở nên chuyên nghiệp và bản lĩnh hơn. Một người bạn khác của mình, là một start-up trẻ, đã vượt qua giai đoạn khó khăn nhất, tìm được hướng đi mới cho công ty nhờ có coach đồng hành trong việc sắp xếp lại tư duy và kế hoạch hành động.
“Chìa khóa” mở cánh cửa tiềm năng cho người trẻ
Tóm lại, *coaching* không phải là một phép màu biến bạn thành một người hoàn toàn khác chỉ sau một đêm. Nó là một công cụ mạnh mẽ, một quá trình đòi hỏi sự cam kết từ cả bạn và người *coach*, nhưng bù lại, nó giúp bạn tự chủ hành trình phát triển bản thân. Nó dạy bạn cách biến khó khăn thành cơ hội, biến nỗi sợ hãi thành động lực và biến những giấc mơ xa vời thành hiện thực ngay trong tầm tay.
Nếu bạn đang cảm thấy lạc lối, bế tắc, hay đơn giản chỉ muốn khám phá và phát huy tối đa tiềm năng của mình, đừng ngần ngại tìm hiểu về *coaching*. Hãy dám thử, dám đối diện với chính mình, và dám trở thành phiên bản tốt nhất của chính mình. Hành trình khai phá tiềm năng là một cuộc phiêu lưu đáng giá, và mình tin rằng bạn hoàn toàn có thể bắt đầu ngay hôm nay!
Hãy bắt đầu đặt những câu hỏi cho chính mình, bạn nhé.
